Νέος κύκλος διεκδικήσεων για αναδρομικά από την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) ανοίγει για περίπου 500.000 συνταξιούχους, καθώς στο Ελεγκτικό Συνέδριο κρίνεται ο τρόπος υπολογισμού των σχετικών κρατήσεων. Η υπόθεση αφορά τόσο το ενδεχόμενο μείωσης της μηνιαίας εισφοράς όσο και την επιστροφή ποσών που έχουν παρακρατηθεί τα προηγούμενα χρόνια.
Το βασικό ζήτημα είναι εάν η Εισφορά Αλληλεγγύης θα συνεχίσει να υπολογίζεται στο σύνολο της σύνταξης ή μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το προβλεπόμενο όριο, το οποίο για το 2026 διαμορφώνεται στα 1.468 ευρώ. Η εισήγηση που συζητήθηκε την προηγούμενη εβδομάδα στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου τάσσεται υπέρ της αλλαγής του τρόπου υπολογισμού, ωστόσο η τελική δικαστική απόφαση εκκρεμεί.
Για τους συνταξιούχους, το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν πρέπει να προσφύγουν δικαστικά πριν από την έκδοση της απόφασης, ώστε να διατηρήσουν τη δυνατότητα διεκδίκησης αναδρομικών.
Ποιοι μπορούν να διεκδικήσουν αναδρομικά για το 2024-2026
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι συνταξιούχοι που θα καταθέσουν αγωγές έως το τέλος Δεκεμβρίου 2026 μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να διεκδικήσουν επιστροφές κρατήσεων για τα έτη 2024, 2025 και 2026.
Όσοι προσφύγουν μέσα στο 2027, πριν εκδοθεί η δικαστική απόφαση, ενδέχεται να έχουν δυνατότητα διεκδίκησης ποσών για το 2025 και το 2026.
Η αρμοδιότητα των δικαστηρίων διαφοροποιείται ανάλογα με την προέλευση της σύνταξης. Οι συνταξιούχοι του Δημοσίου μπορούν να προσφύγουν στο Ελεγκτικό Συνέδριο, ενώ όσοι προέρχονται από ασφαλιστικά ταμεία του ιδιωτικού τομέα απευθύνονται στα αρμόδια Διοικητικά Πρωτοδικεία.
Πάντως, η κατάθεση αγωγής δεν εξασφαλίζει αυτομάτως επιστροφή χρημάτων. Το αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από την τελική δικαστική κρίση, τον χρόνο άσκησης της προσφυγής και τις προϋποθέσεις παραγραφής των αξιώσεων.
Πώς μπορεί να μειωθεί η Εισφορά Αλληλεγγύης
Η εισήγηση προς το Ελεγκτικό Συνέδριο θέτει ζήτημα συνταγματικής ισότητας και αναλογικότητας, καθώς σήμερα οι συνταξιούχοι που υπερβαίνουν το σχετικό όριο καταβάλλουν εισφορά επί ολόκληρης της σύνταξής τους.
Η προτεινόμενη αλλαγή προβλέπει ότι η εισφορά θα επιβάλλεται μόνο στο υπερβάλλον ποσό, με αναλογική εφαρμογή συντελεστών ανά κλιμάκιο.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα συνταξιούχου που λαμβάνει 2.200 ευρώ και σήμερα καταβάλλει Εισφορά Αλληλεγγύης 154 ευρώ τον μήνα, με συντελεστή 7%. Εάν η κράτηση υπολογιζόταν μόνο στο ποσό πάνω από τα 1.468 ευρώ, δηλαδή στα 732 ευρώ, η μηνιαία εισφορά θα περιοριζόταν σε περίπου 51,25 ευρώ.
Αυτό θα σήμαινε μείωση της κράτησης κατά 102,75 ευρώ τον μήνα και αντίστοιχη αύξηση της σύνταξης πριν από τις υπόλοιπες κρατήσεις και τη φορολογία.
Πρόκειται, ωστόσο, για υποθετικό παράδειγμα εφαρμογής της εισήγησης και όχι για αλλαγή που έχει ήδη τεθεί σε ισχύ.
Αναδρομικά έως 3.240 ευρώ – Παραδείγματα
Το ύψος των πιθανών επιστροφών εξαρτάται από τη διαφορά μεταξύ της σημερινής κράτησης Εισφοράς Αλληλεγγύης και εκείνης που θα προκύψει εφόσον αλλάξει ο τρόπος υπολογισμού.
Ενδεικτικά, συνταξιούχος που καταβάλλει σήμερα 107 ευρώ μηνιαίως και με το νέο σύστημα θα κατέβαλλε 60 ευρώ, θα είχε όφελος 47 ευρώ τον μήνα. Για διάστημα 36 μηνών, το ποσό των αναδρομικών θα έφτανε τα 1.692 ευρώ.
Σε δεύτερο παράδειγμα, συνταξιούχος με σημερινή κράτηση 175 ευρώ, η οποία θα μειωνόταν στα 85 ευρώ, θα είχε μηνιαία διαφορά 90 ευρώ. Για την τριετία 2024-2026, η δυνητική επιστροφή θα ανερχόταν σε 3.240 ευρώ.
Τα ποσά αυτά δεν είναι εγκεκριμένα αναδρομικά, αλλά υπολογισμοί με βάση το ενδεχόμενο ευνοϊκότερης δικαστικής απόφασης.
Τι συμβαίνει αν δεν κατατεθεί αγωγή
Ένα από τα βασικά ζητήματα είναι κατά πόσον η δικαστική απόφαση θα έχει αναδρομική ισχύ για όλους τους συνταξιούχους ή θα περιορίζει τις οικονομικές αξιώσεις.
Υπάρχει το ενδεχόμενο το Ελεγκτικό Συνέδριο να κρίνει ότι πρέπει να αλλάξει ο τρόπος υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης, περιορίζοντας όμως τις επιστροφές για παλαιότερες περιόδους.
Για παράδειγμα, εάν η απόφαση εκδοθεί τον Ιανουάριο του 2027 και ο νέος τρόπος υπολογισμού εφαρμοστεί τον Αύγουστο, θα μπορούσε να δημιουργηθεί ζήτημα επιστροφής των επιπλέον κρατήσεων που θα έχουν παρακρατηθεί στο μεσοδιάστημα.
Για όσους δεν έχουν προσφύγει δικαστικά, η δυνατότητα επιστροφών θα εξαρτηθεί από το περιεχόμενο της απόφασης και από ενδεχόμενη νομοθετική ρύθμιση.
Επομένως, δεν μπορεί σήμερα να θεωρηθεί δεδομένο ούτε ότι όλοι οι συνταξιούχοι θα λάβουν αναδρομικά ούτε ότι η μη άσκηση αγωγής αποκλείει σε κάθε περίπτωση οποιαδήποτε μελλοντική επιστροφή.
Ξεχωριστή υπόθεση τα αναδρομικά του 2017-2018
Παράλληλα με τη νέα δικαστική εκκρεμότητα, συνεχίζονται οι διαδικασίες επιστροφής κρατήσεων Εισφοράς Αλληλεγγύης για την περίοδο Φεβρουαρίου 2017-Δεκεμβρίου 2018.
Η συγκεκριμένη υπόθεση αφορά κυρίως συνταξιούχους του Δημοσίου που είχαν προσφύγει δικαστικά, μετά την απόφαση 244/2017 του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία κρίθηκαν αντισυνταγματικές οι σχετικές κρατήσεις για τη συγκεκριμένη περίοδο.
Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία, οι επιστροφές για τους 23 μήνες μπορούν να φτάσουν έως και τα 9.614 ευρώ, ανάλογα με το ύψος της σύνταξης και τις κρατήσεις που είχαν πραγματοποιηθεί.
Ενδεικτικά, για συνταξιούχο ειδικού μισθολογίου αναφέρεται ποσό 9.614 ευρώ, για απόστρατο 8.027 ευρώ και για συνταξιούχο πολιτικό υπάλληλο του Δημοσίου 1.012 ευρώ.
Πρόκειται για διαφορετική δικαστική υπόθεση από εκείνη που εξετάζεται σήμερα και αφορά τον υπολογισμό της ΕΑΣ από το 2019 και μετά.
Για τους περίπου 500.000 συνταξιούχους που επιβαρύνονται από την εισφορά, η απόφαση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου θα αποτελέσει καθοριστικό ορόσημο. Μέχρι τότε, όσοι εξετάζουν το ενδεχόμενο προσφυγής χρειάζεται να ελέγξουν τις μηνιαίες κρατήσεις τους και να λάβουν εξατομικευμένη νομική συμβουλή για τις προθεσμίες και τις δυνατότητες διεκδίκησης.
