Συνεχίζεται η στήριξη των νοικοκυριών και της αγοράς από την κυβέρνηση και τα διυλιστήρια, καθώς το ενεργειακό κόστος εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες απειλές για το διαθέσιμο εισόδημα και την πορεία του πληθωρισμού. Παρά την αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών σε σχέση με τα υψηλά των προηγούμενων εβδομάδων, το οικονομικό επιτελείο προετοιμάζει έναν νέο γύρο παρεμβάσεων, με τις ανακοινώσεις για την παράταση των υφιστάμενων μέτρων κατά τουλάχιστον 15 ημέρες να αναμένονται εντός της εβδομάδας.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι επιδοτήσεις στο πετρέλαιο θέρμανσης και στο ντίζελ κίνησης, καθώς και η ενίσχυση στην απλή αμόλυβδη βενζίνη. Η απόφαση για τη συνέχιση των παρεμβάσεων έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς αγορές εμφανίζουν σημάδια υποχώρησης, χωρίς ωστόσο να έχει αποκατασταθεί η σταθερότητα. Το φυσικό αέριο στην ευρωπαϊκή αγορά κινείται κοντά στα 86,8 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έναντι περίπου 94 ευρώ πριν από 15 ημέρες, ενώ το πετρέλαιο Brent έχει υποχωρήσει στα 92,25 δολάρια το βαρέλι από τα 116 δολάρια στο ίδιο διάστημα.
Η αποκλιμάκωση αυτή δεν θεωρείται αρκετή για να οδηγήσει σε άμεση απόσυρση των μέτρων. Άλλωστε, οι επιπτώσεις από το προηγούμενο κύμα ανατιμήσεων εξακολουθούν να επιβαρύνουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ενώ ο πληθωρισμός στην Ελλάδα έφθασε τον περασμένο μήνα στο 5,7%, αποτυπώνοντας την ένταση των πιέσεων στο κόστος ζωής.
Ποια μέτρα παρατείνονται
Οι επόμενες ανακοινώσεις θα αφορούν τη συνέχιση των ενισχύσεων για το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Νοεμβρίου, με βάση το ισχύον μοντέλο επιμερισμού του κόστους μεταξύ κράτους και διυλιστηρίων.
Έως τις 30 Νοεμβρίου, η στήριξη διαμορφώνεται ως εξής:
- Πετρέλαιο θέρμανσης: 40 λεπτά ανά λίτρο, εκ των οποίων 20 λεπτά από το κράτος και 20 λεπτά από τα διυλιστήρια.
- Ντίζελ κίνησης: 20 λεπτά ανά λίτρο, με συμμετοχή του κράτους κατά 15 λεπτά και των διυλιστηρίων κατά 5 λεπτά.
- Απλή αμόλυβδη βενζίνη: 10 λεπτά ανά λίτρο, με την επιδότηση να καλύπτεται από το κράτος.
Το συνολικό δημοσιονομικό κόστος των τριών παρεμβάσεων για το συγκεκριμένο διάστημα υπολογίστηκε σε 46 εκατ. ευρώ.
Η κυβερνητική στρατηγική προβλέπει επανεξέταση των μέτρων ανάλογα με την πορεία των διεθνών τιμών και τις επιπτώσεις τους στην εγχώρια αγορά. Βασικός στόχος είναι να περιοριστεί η άμεση επιβάρυνση των καταναλωτών, αλλά και να ανακοπεί η μεταφορά του αυξημένου ενεργειακού κόστους στις τιμές των προϊόντων και των υπηρεσιών.
Οι διεθνείς αγορές δεν επιτρέπουν εφησυχασμό
Παρά τη διόρθωση των τιμών, η ενεργειακή αγορά παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητη στις γεωπολιτικές εξελίξεις και στις μεταβολές των προσδοκιών για την προσφορά και τη ζήτηση. Στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου, τα συμβόλαια αναφοράς TTF έκλεισαν στα 86,81 ευρώ ανά μεγαβατώρα, σημειώνοντας ημερήσια άνοδο 0,2%.
Αντίστοιχα, το πετρέλαιο Brent υποχώρησε στα 92,25 δολάρια το βαρέλι, παραμένοντας ωστόσο σε επίπεδα που διατηρούν την πίεση στο ενεργειακό κόστος. Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η αβεβαιότητα γύρω από την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού εξακολουθούν να αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τη διαμόρφωση των τιμών.
Για την Ελλάδα, οι διακυμάνσεις αυτές έχουν άμεσο αντίκτυπο τόσο στα νοικοκυριά όσο και στην επιχειρηματική δραστηριότητα. Η επιβάρυνση δεν περιορίζεται στα καύσιμα και στη θέρμανση, αλλά επεκτείνεται στις μεταφορές, στην εφοδιαστική αλυσίδα, στη βιομηχανική παραγωγή και στο λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων. Πρόκειται για ένα ντόμινο ανατιμήσεων που μπορεί να επηρεάσει το σύνολο της αγοράς, ακόμη και όταν οι διεθνείς τιμές αρχίζουν να υποχωρούν.
Ο κίνδυνος ενός νέου πληθωριστικού κύματος
Το μεγαλύτερο στοίχημα για την οικονομία δεν αφορά μόνο την πορεία των τιμών των καυσίμων, αλλά κυρίως το κατά πόσο το αυξημένο ενεργειακό κόστος θα συνεχίσει να μεταφέρεται στις τελικές τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.
Οι επιχειρήσεις που εξαρτώνται από τις μεταφορές, τη βιομηχανική παραγωγή και την κατανάλωση ενέργειας εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλές λειτουργικές δαπάνες. Σε αρκετές περιπτώσεις, η απορρόφηση αυτών των αυξήσεων περιορίζει τα περιθώρια κέρδους, ενώ όταν αυτό δεν είναι εφικτό, η επιβάρυνση μετακυλίεται στον τελικό καταναλωτή.
Εάν οι ενεργειακές πιέσεις διατηρηθούν, ο κίνδυνος ενός νέου κύματος ανατιμήσεων παραμένει υπαρκτός, με άμεσες συνέπειες στην αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών. Ιδιαίτερα εκτεθειμένες είναι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες διαθέτουν περιορισμένα περιθώρια απορρόφησης του αυξημένου κόστους.
Σε αυτό το περιβάλλον, η παράταση των μέτρων από κυβέρνηση και διυλιστήρια λειτουργεί ως ανάχωμα απέναντι στις νέες πιέσεις. Το ζητούμενο, ωστόσο, είναι η αποκλιμάκωση στις διεθνείς αγορές να αποκτήσει διάρκεια και να περάσει σταδιακά στις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές, ώστε να περιοριστεί η επιβάρυνση στην οικονομία.
