Η ενίσχυση της βιομηχανίας, η αύξηση των επενδύσεων και η παραγωγή προϊόντων υψηλότερης προστιθέμενης αξίας αποτελούν προϋποθέσεις για να περιορίσει η Ελλάδα την απόσταση από την Ευρώπη. Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα της εκδήλωσης που διοργάνωσαν το ΙΟΒΕ, η Ελληνική Παραγωγή και το ΜΙΕΤ, με τη συμμετοχή του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τασούλα και εκπροσώπων της επιχειρηματικής και ακαδημαϊκής κοινότητας.
Παρά την αύξηση των εξαγωγών και την ενίσχυση της μεταποίησης τα τελευταία χρόνια, οι ομιλητές επισήμαναν ότι παραμένουν οι αδυναμίες στις επενδύσεις και στην παραγωγικότητα. Η σύνδεση της εκπαίδευσης με την παραγωγή, η αξιοποίηση της τεχνολογίας και η προσέλκυση ανθρώπινου δυναμικού αναδείχθηκαν ως κρίσιμοι παράγοντες για την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου.
Στασινόπουλος: Περισσότερη εξωστρέφεια για σύγκλιση με την Ευρώπη
Ο Μιχάλης Στασινόπουλος, πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της Viohalco και της «Ελληνική Παραγωγή – Συμβούλιο Βιομηχανιών για την Ανάπτυξη», έθεσε στο επίκεντρο την ανάγκη αύξησης της παραγωγικότητας και ενίσχυσης της εξωστρέφειας.
Όπως ανέφερε, η παραγωγικότητα αντανακλά τον βαθμό βιομηχάνισης μιας οικονομίας, πεδίο στο οποίο η Ελλάδα εξακολουθεί να υστερεί. Αναγνώρισε ότι η χώρα έχει πραγματοποιήσει σημαντικά βήματα προόδου, τα οποία αποτυπώνονται και στην εμπιστοσύνη των αγορών. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι η προσέγγιση του ευρωπαϊκού μέσου όρου απαιτεί μια περισσότερο εξωστρεφή οικονομία.
Ο κ. Στασινόπουλος σημείωσε ότι η Ελλάδα διαθέτει το ανθρώπινο κεφάλαιο για να υποστηρίξει τις αναγκαίες αλλαγές και χαρακτήρισε τη βιομηχανική δραστηριότητα βασικό συστατικό της οικονομίας της.
Βέττας: Οι εξαγωγές αυξήθηκαν, το επενδυτικό χάσμα παραμένει
Τα μεγέθη της βιομηχανίας και τις προκλήσεις της επόμενης περιόδου παρουσίασε ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, Νίκος Βέττας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, η βιομηχανία αντιστοιχεί συνολικά στο 13% του ΑΕΠ και η μεταποίηση περίπου στο 10%, ενώ η άμεση απασχόληση στον τομέα φτάνει τους 500.000 εργαζομένους.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην εξαγωγική δραστηριότητα, με τις εξαγωγές να αντιστοιχούν στο 17,7% του ΑΕΠ και να έχουν αυξηθεί περίπου κατά 60% την περίοδο 2019–2025. Χαρακτήρισε την εξέλιξη αυτή ως την πιο ελπιδοφόρα μεταστροφή μετά την κρίση χρέους.
Η πρόοδος, ωστόσο, δεν αναιρεί την απόσταση από την Ευρώπη. Όπως επισήμανε, εξακολουθεί να καταγράφεται συστηματική απόκλιση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στις επενδύσεις, ενώ σημαντικό παραμένει και το χάσμα παραγωγικότητας.
Ο κ. Βέττας εξήγησε ότι η βιομηχανία δεν είναι ένας ομοιογενής τομέας. Οι ανάγκες και οι συνθήκες ανταγωνισμού διαφέρουν ανάμεσα, για παράδειγμα, στην παραγωγή τροφίμων και στην κατασκευή εξαρτημάτων, όπως διαφέρουν και μεταξύ χωρών που δραστηριοποιούνται στον ίδιο κλάδο.
Υπάρχουν, πάντως, κοινά χαρακτηριστικά: υψηλή παραγωγικότητα, σημαντικές πολλαπλασιαστικές επιδράσεις στην οικονομία και ισχυρή παρουσία στην περιφέρεια. Ενδεικτικά, στη Μακεδονία και τη Θράκη η μεταποίηση αντιστοιχεί στο 20% του ΑΕΠ, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε.
Παράλληλα, οι γεωπολιτικές εξελίξεις αλλάζουν τις διεθνείς αλυσίδες αξίας και επαναφέρουν τη βιομηχανική πολιτική στο επίκεντρο της συζήτησης. Η ενεργειακή μετάβαση δημιουργεί κινδύνους αλλά και ευκαιρίες, ενώ η τεχνητή νοημοσύνη μεταβάλλει την παραγωγική διαδικασία.
Σε αυτό το περιβάλλον, η παραγωγή αγαθών υψηλότερης προστιθέμενης αξίας αποτελεί εθνικό στόχο. «Αυτοί που είμαστε δεν φτάνουμε», ανέφερε ο κ. Βέττας, τονίζοντας την ανάγκη προσέλκυσης νέων επενδύσεων και δημιουργίας συνθηκών που θα προσελκύουν ανθρώπινο κεφάλαιο.
Όπως διευκρίνισε, η ενίσχυση της εξωστρέφειας δεν εξαντλείται στην εξισορρόπηση του εξωτερικού ισοζυγίου. Χρειάζεται αναβάθμιση της παραγωγής, με την τεχνολογία να αποτελεί το βασικό μέσο για τη μετάβαση της οικονομίας σε υψηλότερο επίπεδο.
Χαρδούβελης: Η βιομηχανία αφορά και τη στρατηγική αυτονομία
Ο πρόεδρος της Εθνικής Τράπεζας και πρώην υπουργός Οικονομικών, Γκίκας Χαρδούβελης, συνέδεσε την ενίσχυση της βιομηχανίας με την ανθεκτικότητα και τη στρατηγική αυτονομία της ελληνικής οικονομίας.
Η ελληνική μεταποίηση έχει διανύσει περιόδους προσαρμογής και το τελευταίο διάστημα ενισχύεται, ανέφερε. Ωστόσο, η συμμετοχή της στο ΑΕΠ παραμένει στο 9,7%, έναντι 14,2% στην Ευρώπη.
Ο κ. Χαρδούβελης υπογράμμισε ότι μια αναπτυξιακή στρατηγική προϋποθέτει διάλογο με την κοινωνία και τον κόσμο της παραγωγής. Ο εντεινόμενος διεθνής ανταγωνισμός, οι γεωπολιτικές μεταβολές και οι αλλαγές που φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη καθιστούν αναγκαία την ενίσχυση της παραγωγικής βάσης.
Κεντρικό ζητούμενο είναι η παραγωγή προϊόντων μεγαλύτερης προστιθέμενης αξίας. Για να επιτευχθεί, απαιτούνται σύγχρονες υποδομές, πρόσβαση στη χρηματοδότηση και επενδύσεις στην τεχνολογία, την έρευνα και το ανθρώπινο δυναμικό.
Τασούλας: Γέφυρα ανάμεσα στην εκπαίδευση και την παραγωγή
Στην εθνική διάσταση της παραγωγικής ανάπτυξης στάθηκε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, επισημαίνοντας ότι η ενίσχυση της βιομηχανίας υπερβαίνει το οικονομικό πεδίο και συνδέεται με την ισχύ της χώρας.
«Το κλειδί της σύγκλισης είναι η αλλαγή του παραγωγικού προτύπου. Η εγχώρια παραγωγή πρέπει να γίνει συστατικό του πατριωτισμού», ανέφερε, προσδιορίζοντας την παιδεία ως τον ισχυρότερο μοχλό αυτής της προσπάθειας.
Ο κ. Τασούλας υπογράμμισε την ανάγκη να δημιουργηθεί γέφυρα ανάμεσα στην εκπαίδευση και στην παραγωγή. Συνέδεσε, επίσης, την οικονομική αυτοδυναμία με την παραγωγή διεθνώς εμπορεύσιμων αγαθών και τη μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές.
Η στρατηγική αυτονομία αποτελεί πρόκληση και για την Ευρώπη, ιδίως ως προς την πρόσβαση σε πρώτες ύλες και ενέργεια. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στη Γερμανία και στην κατάσταση των αποθεμάτων φυσικού αερίου πριν από τον χειμώνα.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η πολιτική και η οικονομία πρέπει να συνομιλούν, καθώς η τεχνολογική επιτάχυνση και οι γεωπολιτικές αλλαγές αυξάνουν τις επενδυτικές ανάγκες.
Επικαλούμενος τοποθέτηση του Μίκη Θεοδωράκη από το 1985, αναφέρθηκε στη διάκριση ανάμεσα στην πολιτική των πράξεων και στην επικράτηση του πολιτικού μάρκετινγκ και του «φαίνεσθαι».
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας συνέδεσε ακόμη την παραγωγική ανάπτυξη με το δημογραφικό και την επιστροφή επιστημόνων από το εξωτερικό. Όπως σημείωσε, ήδη αρκετοί επιστρέφουν στην Ελλάδα, με ζητούμενο τη διεύρυνση αυτής της τάσης.
Κ. Κωστής: Η μεταπολεμική βιομηχάνιση ως διέξοδος από τη φτώχεια
Την ιστορική διαδρομή της ελληνικής βιομηχανίας παρουσίασε ο διευθυντής του ΜΙΕΤ και ομότιμος καθηγητής του ΕΚΠΑ, Κώστας Κωστής.
Όπως εξήγησε, η κύρια περίοδος βιομηχάνισης της Ελλάδας τοποθετείται μετά τον πόλεμο, όταν η χώρα αναζητούσε διέξοδο από τη στέρηση και τη φτώχεια. Το κύμα βιομηχανικής ανάπτυξης ξεκίνησε το 1952 και διήρκεσε έως το 1979, ενώ το 1971 η βιομηχανική παραγωγή ξεπέρασε στατιστικά την αγροτική.
Ο κ. Κωστής επισήμανε ότι η διαδεδομένη άποψη πως η ελληνική βιομηχανία δημιουργήθηκε κυρίως στον Μεσοπόλεμο, με τη συμβολή των προσφύγων, δεν επιβεβαιώνεται από τα στατιστικά στοιχεία. Αναφέρθηκε επίσης στον κύκλο της Ζυρίχης και στη συμβολή του στη δημιουργία μεγάλων επιχειρηματικών μονάδων στις αρχές του 20ού αιώνα.
Περιγράφοντας την κατάσταση της Ελλάδας το 1946–1947, σημείωσε ότι επρόκειτο για μια εξαιρετικά φτωχή χώρα. Οι πολιτικές δυνάμεις είχαν τότε αναγνωρίσει τη βιομηχανία ως μέσο εξόδου από τη φτώχεια, διαμορφώνοντας αντίστοιχες προτεραιότητες στη χρηματοδότηση και στο πλαίσιο λειτουργίας της οικονομίας.
