Κομισιόν: Φρενάρει η ανάπτυξη στο 1,5% το 2027, υψηλότερος ο πληθωρισμός

Για το 2026 η Κομισιόν προβλέπει αύξηση του ΑΕΠ στο 1,8% χαμηλότερη από τις προβλέψεις του προσχεδίου του προϋπολογισμού και υψηλότερο πληθωρισμό στο 4,1%

Κομισιόν © Pixabay

Ανθεκτικότερη από τις αρχικές εκτιμήσεις αποδεικνύεται η ευρωπαϊκή οικονομία το 2026, παρά τις έντονες πληθωριστικές πιέσεις, την ενεργειακή κρίση και την αύξηση του κόστους δανεισμού. Ωστόσο, οι προοπτικές για τα επόμενα χρόνια εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από αβεβαιότητα, καθώς η ακρίβεια περιορίζει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, ενώ τα υψηλά επιτόκια επιβαρύνουν τις επενδύσεις και τα δημόσια οικονομικά.

Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές οικονομικές προβλέψεις που δημοσιοποίησε την Τρίτη 17 Νοεμβρίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται να αυξηθεί κατά 1,4% το 2026, ποσοστό υψηλότερο από τις εαρινές εκτιμήσεις. Ο ίδιος ρυθμός ανάπτυξης προβλέπεται για το 2027, ενώ το 2028 αναμένεται μικρή επιτάχυνση στο 1,5%.

Για την Ευρωζώνη, η Κομισιόν προβλέπει ανάπτυξη 1,2% τόσο φέτος όσο και το 2027, πριν επιταχυνθεί στο 1,3% το 2028.

Ανησυχητική παραμένει, ωστόσο, η εικόνα του πληθωρισμού. Στην ΕΕ προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 3,3% το 2026 και στο 3,2% το 2027, σημαντικά υψηλότερα από τις προηγούμενες προβλέψεις, για να υποχωρήσει στο 2,3% το 2028. Στην Ευρωζώνη εκτιμάται ότι θα φτάσει το 3,2% φέτος και το 3,1% το επόμενο έτος, προτού περιοριστεί στο 2,1% το 2028.

Όσον αφορά το 2027, η Κομισιόν προβλέπει ανάπτυξη 1,5% ενώ το ΥΠΟΙΚ, 2,3%. Δηλαδή υπάρχει μια απόκλιση της τάξεως των 0,8 μονάδων. Παράλληλα, οι Βρυξέλλες προβλέπουν πληθωρισμό 3,2% το 2027, ενώ η Αθήνα προβλέπει 2,6%. Σχετικά με το χρέος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά πως θα πέσει στο 130,7%, ενώ το ΥΠΟΙΚ στο 128,8%.

Πληθωρισμός πάνω από 4% και νέες πιέσεις στα τρόφιμα

Η αναζωπύρωση του πληθωρισμού αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κινδύνους για την ευρωπαϊκή οικονομία.

Τον Οκτώβριο, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη έφτασε το 4%, καθώς οι αυξήσεις των τιμών της ενέργειας συνέχισαν να μεταφέρονται στο κόστος προϊόντων και υπηρεσιών.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, ο συνολικός πληθωρισμός στην ΕΕ αναμένεται να κορυφωθεί πάνω από το 4% μεταξύ του τέλους του 2026 και των αρχών του 2027, προτού αρχίσει να αποκλιμακώνεται σταδιακά.

Οι ενεργειακές ανατιμήσεις αναμένεται να μετριαστούν το επόμενο έτος, καθώς η προβλεπόμενη υποχώρηση των λιανικών τιμών των καυσίμων θα αντισταθμίσει τις αυξήσεις στο ηλεκτρικό ρεύμα και το φυσικό αέριο.

Αντίθετα, οι τιμές των τροφίμων εκτιμάται ότι θα συνεχίσουν να αυξάνονται. Η Επιτροπή αποδίδει την εξέλιξη στο υψηλότερο κόστος ενέργειας και λιπασμάτων, αλλά και στις ζημιές που προκάλεσαν στις καλλιέργειες τα ακραία καιρικά φαινόμενα του καλοκαιριού του 2026.

Οι εξελίξεις αυτές επιβαρύνουν ιδιαίτερα τα νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα, τα οποία διαθέτουν μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού τους για τρόφιμα και ενέργεια.

Η ανάπτυξη στηρίζεται στις εξαγωγές, πιέζεται η κατανάλωση

Η καλύτερη από την αναμενόμενη επίδοση της ευρωπαϊκής οικονομίας κατά τα τρία πρώτα τρίμηνα του 2026 οφείλεται κυρίως στη σταθερή κατανάλωση και στη σημαντική ανάκαμψη των εξαγωγών αγαθών.

Ιδιαίτερα θετική ήταν η συμβολή της διεθνούς ζήτησης για εξοπλισμό που συνδέεται με την τεχνητή νοημοσύνη και τις υποδομές εξηλεκτρισμού, ενισχύοντας τη μεταποιητική δραστηριότητα στην Ευρώπη.

Η τάση αυτή αναμένεται να συνεχιστεί και το 2027, καθώς το παγκόσμιο εμπόριο προβλέπεται να διατηρήσει σημαντική δυναμική.

Αντίθετα, η ιδιωτική κατανάλωση επιβραδύνεται εξαιτίας του αυξημένου κόστους ζωής. Η ανάπτυξή της προβλέπεται στο 1,3% το 2026 και στο 1,1% το 2027, πριν ανακάμψει στο 1,3% το 2028.

Συγκρατημένη αναμένεται και η αύξηση των επενδύσεων. Τα υψηλά επιτόκια επιβαρύνουν ιδιαίτερα την κατασκευή κατοικιών, ενώ η ανάκαμψη του συγκεκριμένου κλάδου προβλέπεται σταδιακή.

Αντίθετα, οι επενδύσεις σε υποδομές εξακολουθούν να υποστηρίζονται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, η επίδραση του οποίου θα αντικατασταθεί εν μέρει από άλλους ευρωπαϊκούς πόρους, όπως τα κονδύλια της πολιτικής συνοχής, από το 2027.

Αγορά εργασίας: 800.000 νέες θέσεις, αλλά επιβράδυνση της απασχόλησης

Παρά την οικονομική αβεβαιότητα, η αγορά εργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης εμφανίζει ανθεκτικότητα.

Η Κομισιόν εκτιμά ότι το 2026 θα δημιουργηθούν περίπου 800.000 πρόσθετες θέσεις εργασίας, αν και ο ρυθμός αύξησης της απασχόλησης αναμένεται να επιβραδυνθεί.

Η ανεργία προβλέπεται να παραμείνει κοντά στα ιστορικά χαμηλά επίπεδα, λίγο πάνω από το 6%, ενώ η αύξηση του εργατικού δυναμικού θα είναι περιορισμένη.

Οι μισθοί αναμένεται να αυξηθούν ελαφρώς περισσότερο από όσο προέβλεπαν οι εαρινές εκτιμήσεις, ξεπερνώντας οριακά τον πληθωρισμό. Αυτό συνεπάγεται μια συγκρατημένη βελτίωση των πραγματικών αποδοχών των εργαζομένων τα επόμενα χρόνια.

Ωστόσο, οι αυξήσεις αυτές δεν επαρκούν για να εξαλείψουν τις πιέσεις που προκαλεί το υψηλό κόστος διαβίωσης.

Αυξάνονται ελλείμματα, δημόσιο χρέος και δαπάνες για τόκους

Σημαντική επιδείνωση αναμένεται στα δημόσια οικονομικά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, λόγω της αύξησης των αμυντικών δαπανών, του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους και των μέτρων στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων απέναντι στις υψηλές τιμές της ενέργειας.

Το συνολικό δημοσιονομικό έλλειμμα της ΕΕ προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 3,6% του ΑΕΠ το 2026, να αυξηθεί στο 3,7% το 2027 και να φτάσει το 3,8% το 2028.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πορεία των δαπανών για τόκους, οι οποίες αναμένεται να αυξηθούν στο 2,4% του ΑΕΠ το 2028, το υψηλότερο ποσοστό της τελευταίας δεκαετίας.

Παράλληλα, ο λόγος δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ προβλέπεται να αυξηθεί στην ΕΕ από 82,6% το 2025 σε 85,6% το 2028.

Η επιδείνωση περιορίζει τα δημοσιονομικά περιθώρια των κρατών-μελών να αντιμετωπίσουν ενδεχόμενες νέες οικονομικές κρίσεις.

Οι κίνδυνοι από την ενέργεια, τα επιτόκια και την τεχνητή νοημοσύνη

Οι προοπτικές της ευρωπαϊκής οικονομίας εξακολουθούν να επηρεάζονται από τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τις συγκρούσεις που προκαλούν αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Η παρατεταμένη αβεβαιότητα, οι εμπορικές εντάσεις και η πιθανότητα νέας αύξησης των επιτοκίων αποτελούν σημαντικές απειλές για την ανάπτυξη.

Η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί επίσης ευκαιρίες αλλά και κινδύνους. Η ταχύτερη υιοθέτησή της θα μπορούσε να ενισχύσει την παραγωγικότητα, ωστόσο ενδέχεται να προκαλέσει αναταράξεις στην αγορά εργασίας.

Παράλληλα, μια απότομη διόρθωση των υψηλών αποτιμήσεων των τεχνολογικών μετοχών θα μπορούσε να δημιουργήσει χρηματοπιστωτική αστάθεια.

Στον αντίποδα, η επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων, η ενίσχυση της ενιαίας αγοράς, η περαιτέρω ολοκλήρωση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και η μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα θα μπορούσαν να στηρίξουν υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης.

Ο επίτροπος Οικονομίας και Παραγωγικότητας, Βάλντις Ντομπρόβσκις, υπογράμμισε ότι η ευρωπαϊκή οικονομία αποδεικνύεται ανθεκτικότερη από τις προσδοκίες, προειδοποιώντας ωστόσο πως αυτή η ανθεκτικότητα δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη.

Όπως επισήμανε, προτεραιότητα πρέπει να αποτελέσουν η προστασία των δημόσιων οικονομικών, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και η δημιουργία των προϋποθέσεων για ισχυρότερη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη.