Γεωργιάδης για καλάθι νοικοκυριού: Φθηνότερα τα ελληνικά σούπερ μάρκετ

Χαμηλότερες είναι οι ονομαστικές τιμές των προϊόντων στα σούπερ μάρκετ της Ελλάδας από τα αντίστοιχα σε Γαλλία, Μεγάλη Βρετανία, Πορτογαλία, Ισπανία και Ιταλία. Αυτό υποστήριξε ο υπουργός Ανάπτυξης Άδωνις Γεωργιάδης κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, σχολιάζοντας τα στοιχεία έρευνας του ΙΕΛΚΑ σε 41 προϊόντα του καλαθιού νοικοκυριού. Σύμφωνα με τον υπουργό, ο υψηλός ΦΠΑ στην Ελλάδα μειώνει τη διαφορά τιμών, αλλά και πάλι η Ελλάδα παραμένει η πιο φθηνή από τις εν συγκρίσει χώρες.

Ειδικότερα, ο Άδωνις Γεωργιάδης τόνισε πως «το καλάθι του νοικοκυριού οδηγεί σε περαιτέρω ανταγωνιστικές τιμές και δεν είναι πραγματικότητα ότι είμαστε η ακριβότερη χώρα στην Ευρώπη».

Σχετικά με το ενδεχόμενο μείωσης του ΦΠΑ ο υπουργός τόνισε ότι ένας τέτοιος φόρος πολύ δύσκολα μειώνεται δημοσιονομικά και στην φάση που είμαστε ενθαρρύνονται τα στοχευμένα μέτρα. Οπότε, όπως σημείωσε ο υπουργός, η κάρτα αγορών έρχεται να απαντήσει σε αυτό το αίτημα, δηλαδή των στοχευμένων μέτρων, αλλά για τους ανθρώπους που το έχουν ανάγκη.

Σε ό,τι αφορά στο όριο του τζίρου των 50.000 ευρώ για να ανακοινώνονται τα ονόματα επιχειρήσεων που παρανομούν, ο υπουργός είπε ότι πρόκειται για ευρωπαϊκή οδηγία.

Ο υπουργός σημείωσε ότι η έρευνα από το ΙΕΛΚΑ θα συνεχιστεί στο πλαίσιο χάραξης πολιτικής, ενώ στην μάχη για το καλάθι του νοικοκυριού «προστίθεται και η κάρτα που ψηφίζουμε σήμερα στη Βουλή και έρχεται να ενισχύσει το καλάθι για να φτάσουμε σε ένα επίπεδο που θα αντιμετωπίσει την ακρίβεια καθώς η κάρτα αγορών θα αξιοποιηθεί για ακόμη καλύτερες τιμές στο καλάθι». Γενικότερα σε ό,τι αφορά στις αυξήσεις ο υπουργός σημείωσε ότι «εφόσον έχουμε πληθωρισμό, οι τιμές αυξάνονται».

Η σύγκριση με άλλες πέντε ευρωπαϊκές χώρες

Όσον αφορά στην έρευνα, η επαναλαμβανόμενη εξαμηνιαία έκθεση του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ)  παρουσιάζει τα αποτελέσματα οργανωμένης έρευνας σύγκρισης τιμών (που βασίζονται σε στοιχεία από πλατφόρμες σύγκρισης τιμών σε κάθε χώρα, αλλά και σε τιμοληψίες από αλυσίδες σουπερμάρκετ) σε τυπικό καλάθι προϊόντων του νοικοκυριού του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων (σουπερμάρκετ) στην Ελλάδα τον Νοέμβριο-Δεκέμβριο 2022 με την Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ισπανία, την Ιταλία και την Πορτογαλία. Η σύγκριση τιμών γίνεται με και χωρίς την αξία του ΦΠΑ, ο οποίος διαφέρει σε κάθε χώρα.

Για την παρούσα ανάλυση συγκρίθηκαν οι τιμές σε συνολικά 41 κατηγορίες προϊόντων:

• 20 υποκατηγορίες προϊόντων που συνθέτουν ένα τυπικό καλάθι αγορών, όπως αυτό έχει διαμορφωθεί στη συγκεκριμένη επαναλαμβανόμενη έρευνα από το 2012 έως σήμερα.
• 21 επιπλέον υποκατηγορίες προϊόντων που εντάσσονται στο καλάθι του νοικοκυριού από τον Νοέμβριο 2022

Αυτές οι υποκατηγορίες προϊόντων εξετάζονται από ένα σημαντικό δείγμα πάνω από 5.000 τιμών προϊόντων και 30 διαφορετικές αλυσίδες σουπερμάρκετ στις έξι χώρες συνολικά για να υπολογισθούν οι μέσες τιμές, με δειγματοληψίες από έγκυρα site σύγκρισης τιμών σε Ελλάδα και εξωτερικό, αλλά και από αλυσίδες σουπερμάρκετ. Τα στοιχεία περιλαμβάνουν τόσο τιμές προϊόντων σε προσφορά, όσο και προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας σε κάθε χώρα.

Σύγκριση μέσων τιμών καλαθιού προϊόντων σουπερμάρκετ Ελλάδας, Γαλλίας, Ηνωμένου Βασιλείου, Ισπανίας, Πορτογαλία, Ιταλίας με ΦΠΑ και χωρίς ΦΠΑ

Η σύγκριση των μέσων τιμών των καλαθιών (πίνακας 1) δείχνει ότι και οι τρεις χώρες έχουν σημαντικά ακριβότερο μέσο καλάθι από την Ελλάδα, 15% η Γαλλία, 8% το Ηνωμένο Βασίλειο, 5% η Ιταλία, ενώ οι άλλες δύο χώρες έχουν περίπου ίσο καλάθι με την Ελλάδα 1% ακριβότερο η Πορτογαλία και 1% φθηνότερο η Ισπανία. Η εικόνα των αποτελεσμάτων αλλάζει σημαντικά όταν αφαιρέσουμε τον αναλογούντα ΦΠΑ ανά χώρα για να γίνουν αντιληπτές τις πραγματικές τιμές των προϊόντων σουπερμάρκετ. Η σύγκριση των καλαθιών σε αυτή την περίπτωση (σχήμα 1) δείχνει ότι οι και οι έξι χώρες έχουν πιο ακριβό μέσο καλάθι από την Ελλάδα, η Γαλλία κατά 23%, το Ηνωμένο Βασίλειο κατά 17%, η Ιταλία κατά 13%, η Ισπανία κατά 6% και η Πορτογαλία κατά 4% Αυτό είναι αποτέλεσμα της διαφοράς που έχει ο χαμηλός ΦΠΑ ανά χώρα (πρόκειται για τον ΦΠΑ που αναφέρεται σε τρόφιμα και ποτά). Στην Ελλάδα αυτός ο ΦΠΑ είναι 13%. Ο ΦΠΑ είναι σημαντικά υψηλότερος από το Ηνωμένο Βασίλειο (0% ή 5%) και τη Γαλλία (10% και 5,5%), την Ισπανία (10% και 4%), την Πορτογαλία (13% και 6%), την Ιταλία (5% και 4%), αλλά και τις περισσότερες χώρες της ΕΕ. Η βασική διαφορά είναι ότι τρόφιμα που στην Ελλάδα υπάγονται στον υψηλό συντελεστή ΦΠΑ με 24% στις υπόλοιπες χώρες υπάγονται στον χαμηλό συντελεστή ΦΠΑ, ο οποίος είναι και χαμηλότερος του ελληνικού με 6%, 5,5%, 4% ή ακόμα και 0%. Σημειώνεται ότι η επίδραση ειδικών φόρων κατανάλωσης (π.χ. καφές) δεν είναι δυνατόν να συνυπολογιστεί στα παραπάνω στοιχεία.

Σύγκριση μέσων τιμών καλαθιού προϊόντων σουπερμάρκετ Ελλάδας, Γαλλίας, Ηνωμένου Βασιλείου, Ισπανίας, Πορτογαλία, Ιταλίας

Το γενικό συμπέρασμα που προκύπτει από την παραπάνω ανάλυση είναι ότι το οργανωμένο ελληνικό λιανεμπόριο τροφίμων (σουπερμάρκετ) παρέχει στους Έλληνες καταναλωτές πρόσβαση σε προϊόντα για το τυπικό του καλάθι με κατά μέσο όρο σε χαμηλότερη τιμή που είναι αποτέλεσμα της οργανωμένης προσπάθειας των προμηθευτών και των λιανεμπόρων για συγκράτηση των τιμών τα τελευταία χρόνια. Η τάση αυτή με μικρές διακυμάνσεις είναι διαχρονική την τελευταία 10ετία που πραγματοποιείται η συγκεκριμένη έρευνα από το ΙΕΛΚΑ. Η διαχρονική σύγκριση τιμών με το εξωτερικό δείχνει ότι τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα συνεχώς έχει φθηνότερο καλάθι από τις συγκρινόμενες χώρες με διακυμάνσεις οι οποίες δεν αλλάζουν το αποτέλεσμα της ανάλυσης.

Σημειώνεται ότι πέρα από τον ΦΠΑ παράγοντες που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όταν συγκρίνονται τιμές ανάμεσα σε διαφορετικές χώρες είναι:

• Η απόσταση της χώρας από τα παραγωγικά κέντρα της κεντρικής και δυτικής Ευρώπης και τα αντίστοιχα κόστη
• Το κόστος ενέργειας και μεταφορών
• Η πολυπλοκότητα της γεωγραφίας της κάθε χώρας (π.χ. οδικό δίκτυο, νησιά κλπ)
• Το μέγεθος της αγοράς και αντίστοιχες οικονομίες κλίμακας στις προμήθειες των προϊόντων
• Το ισοζύγιο εξαγωγών-εισαγωγών σε σχέση με τα τρόφιμα και τις πρώτες ύλες παρασκευής τους
• Τα διάφορα κόστη παραγωγής (ενέργεια, πρώτες ύλες, μισθολογικό κόστος, χρηματοοικονομικό κόστος, γραφειοκρατία)
• Η παραγωγικότητα της βιομηχανίας και του λιανεμπορίου σε κάθε χώρα
• Οι καταναλωτικές συνήθειες και η αγοραστική δυνατότητα σε κάθε χώρα
• Το ύψος της φορολογίας σε κάθε χώρα

Τα δεδομένα τιμών υπολογίζονται από γνωστά παρατηρητήρια τιμών των χωρών που εξετάστηκαν και για την Ελλάδα στα πρωτογενή δεδομένα από τιμοληψίες σε μεγάλες αλυσίδες σουπερμάρκετ. Τα κριτήρια επιλογής των προϊόντων στο καλάθι ήταν ένας συνδυασμός αντίστοιχων χρησιμοποιούμενων καλαθιών για εκτίμηση στο εξωτερικό, καθώς και κοινής διαθεσιμότητας στοιχείων τιμών στις χώρες που εξετάσθηκαν. Σε κάθε νέα μέτρηση ανανεώνεται το δείγμα των κωδικών που μετρούνται και ανάλογα τη διαθεσιμότητα επιλέγονται διαφορετικές ποσότητες προϊόντων.

Τα στοιχεία προέρχονται από τις παρακάτω αλυσίδες σουπερμάρκετ:

• Ελλάδα: Σκλαβενίτης, ΑΒ, My Market, Μασούτης, Market In
• Ηνωμένο Βασίλειο: Morrisons, ASDA, Sainsbury’s, Coop, Ocado, TESCO
• Ισπανία: Carrefour, Marcadona, Caprabo, Condis, Dia, Eroski
• Ιταλία: CosiComodo, emiDrive, Pim Spesa, Agora, Everli, HeyConad, easyCoop
• Πορτογαλία: continente, MiniPreco, Auchan
• Γαλλία: monoprix plus, carrefour, super U, Auchan, Aldi

Σύγκριση Μέσων Τιμών του Τυπικού Καλαθιού Προϊόντων Σουπερ Μάρκετ