Ύστερα από έντονες και πολύμηνες παρασκηνιακές διαβουλεύσεις και διπλωματικές κινήσεις μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας, Κυριάκος Μητσοτάκης και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κάθισαν και πάλι, έπειτα από ενάμιση χρόνο, στο ίδιο τραπέζι, συζήτησαν για περίπου μιάμιση ώρα και στις κοινές τους δηλώσεις που ακολούθησαν έδειξαν μια συναντίληψη σε ένα κατά βάση θέμα: Την αποκλιμάκωση της προϋπάρχουσας έντασης, την περαιτέρω εξομάλυνση των σχέσεων και τη διατήρηση της σχετικής ηρεμίας μεταξύ των δύο χωρών.
Οι επτά συμφωνίες που υπεγράφησαν μεταξύ των δύο κυβερνήσεων, καθώς και η Κοινή Διακήρυξη, δείχνουν ότι στα αποκαλούμενα ζητήματα χαμηλής πολιτικής οι δύο χώρες έχουν πετύχει την τελευταία τριετία να βρίσκουν λύσεις και να ξεπερνούν τα εμπόδια. Στα ζητήματα υψηλής πολιτικής, όπως η οριοθέτηση των οικονομικών θαλάσσιων ζωνών (ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα), δεν κατέστη δυνατόν και πάλι να υπάρξει συμφωνία για το πλαίσιο εντός του οποίου μπορεί να οδηγηθεί τελικά σε επίλυση.
«Γνωρίζουμε, βεβαίως, ότι υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες, με την ελληνική θέση να παραμένει σταθερή: ότι η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών -υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης-, στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, αποτελεί τη μόνη διαφορά, η οποία θα μπορούσε να οδηγηθεί ενώπιον ενός διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου, με βάση το διεθνές δίκαιο και ειδικότερα το δίκαιο της θάλασσας», είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ενώ νωρίτερα στις δικές του δηλώσεις ο Ταγίπ Ερντογάν είχε επισημάνει ότι «τα ζητήματα (σ.σ. χωρίς να προσδιορίσει ποια ακριβώς) δεν είναι άλυτα στη βάση του διεθνούς δικαίου».
Τι συζήτησαν Ερντογάν και Μητσοτάκης στην Άγκυρα
Κυβερνητικές πηγές τόνιζαν στη συνέχεια ότι στη συνάντηση επικράτησε θετικό κλίμα και έγινε ειλικρινής συζήτηση, στη διάρκεια της οποίας τέθηκαν όλα τα ζητήματα που έχουν προκαλέσει διαφωνίες ανάμεσα στις δύο χώρες. Συζητήθηκαν ακόμη διεθνή και περιφερειακά ζητήματα, με έμφαση στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή. Οι δύο ηγέτες, σημειώνουν οι ίδιες πηγές, προχώρησαν σε επισκόπηση των διμερών σχέσεων και συμφώνησαν ότι η διατήρηση των ανοικτών διαύλων επικοινωνίας και η βελτίωση του κλίματος στις διμερείς σχέσεις είναι προς όφελος των δύο χωρών και της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή.
Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι πριν από λίγους μήνες, από το βήμα της ΔΕΘ, ο πρωθυπουργός είχε πει ότι η Τουρκία «όσο επιμένει σε casus belli απέναντι στην Ελλάδα, όσο επιμένει να εγείρει ζητήματα γκρίζων ζωνών στο Αιγαίο, δεν πρόκειται να μπει στο πρόγραμμα SAFE. Η Ελλάδα δεν θα το επιτρέψει». Από την Άγκυρα ο κ. Μητσοτάκης είπε ότι «είναι καιρός να αρθεί κάθε απειλή μεταξύ μας», θέτοντας για πρώτη φορά δημόσια ενώπιον του κ. Ερντογάν το ζήτημα αυτό. Η αναφορά του πρωθυπουργού σε «κάθε απειλή» συνιστά μία έμμεση πλην σαφή αιχμή και για το casus belli, αλλά και για τις γκρίζες ζώνες.
Μακριά από τις «δηλητηριώδεις» δηλώσεις του Ομέρ Τσελίκ και του Χακάν Φιντάν των τελευταίων ημερών, ο Ταγίπ Ερντογάν έδειξε στις δηλώσεις του ότι δεν έχει πρόθεση αυτήν την περίοδο να ρίξει λάδι στη φωτιά και πέραν της αναφοράς σε «τουρκική μειονότητα» της Θράκης, κινήθηκε σε ήπιους και φιλικούς τόνους. Η συγκεκριμένη αναφορά, μάλιστα, απαντήθηκε από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, που έκανε λόγο για θρησκευτική μειονότητα στη Θράκη, λέγοντας ότι οι «Έλληνες μουσουλμάνοι της Θράκης ζουν αρμονικά με χριστιανούς συμπολίτες μας», ενώ μίλησε για «γέφυρες φιλίας και αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των λαών μας» από τις δύο μειονότητες σε Ελλάδα και Τουρκία.
Στα λεγόμενα ζητήματα «χαμηλής πολιτικής» έγινε αξιοσημείωτη πρόοδος. Στη συνεδρίαση του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας (ΑΣΣ) Ελλάδας – Τουρκίας που ακολούθησε τη συνάντηση των δύο ηγετών υπογράφηκαν επτά κείμενα που ενισχύουν και διευρύνουν τις διμερείς σχέσεις:
- Κοινή Δήλωση ανάμεσα στην Κυβέρνηση της Ελληνικής Δημοκρατίας και την Κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Τουρκίας.
- Μνημόνιο Κατανόησης για τη συνεργασία στον τομέα του Πολιτισμού.
- Κοινή Δήλωση για τη Συνεργασία των υπουργείων Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας στο πλαίσιο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ευξείνου Πόντου.
- Κοινή Δήλωση για τη συνεργασία ανάμεσα στο «Enterprise Greece» και το «Invest in Turkiye».
- Κοινή Δήλωση για την έναρξη του προγράμματος διμερούς συνεργασίας στην έρευνα και την τεχνολογία. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα από κοινού χρηματοδότησης καινοτόμων ιδεών σε τομείς όπως οι βιοεπιστήμες, τα φάρμακα, η αγροδιατροφική αλυσίδα, η κυκλική βιομηχανία και η αειφόρος ενέργεια. Ήδη έχουν υποβληθεί 110 κοινές προτάσεις, οι οποίες θα αξιολογηθούν από την αρμόδια Μεικτή Διακρατική Επιτροπή, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν τα αντίστοιχα έργα διμερούς συνεργασίας.
- Κοινή Δήλωση για την ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας στον τομέα της ετοιμότητας έναντι σεισμών.
- Koινή Δήλωση για τη δρομολόγηση ακτοπλοϊκής σύνδεσης ανάμεσα στα λιμάνια της Θεσσαλονίκης και της Σμύρνης.
Στόχος το διμερές εμπόριο να φθάσει τα 10 δισ. δολάρια
Παράλληλα, οι υπουργοί Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης και Μεχμέτ Σιμσέκ, συμφώνησαν να διεξαχθούν δύο επιχειρηματικά φόρα, ένα στην Κωνσταντινούπολη και ένα στην Αθήνα, υπό την αιγίδα των δύο υπουργείων, για να προχωρήσει η συνεργασία.
Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί ότι στην Κοινή Δήλωση «οι δύο χώρες συμφώνησαν να ενισχύσουν περαιτέρω τους εμπορικούς τους δεσμούς και να επιτύχουν τον στόχο των 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ σε διμερή εμπορικό όγκο έως το τέλος της δεκαετίας», όπως επίσης και ότι στην «καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης», «οι δύο χώρες τόνισαν τη σημασία της συνέχισης και περαιτέρω ενίσχυσης της συνεργασίας στον τομέα αυτόν». Η συνεργασία στο εμπόριο, στον τουρισμό και στο μεταναστευτικό-προσφυγικό αποδίδει καρπούς και οι δύο κυβερνήσεις θα επενδύσουν στη συνέχισή της.
Μπορεί, επίσης, το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ισραήλ-Κύπρου-Ελλάδας, που έχει προκαλέσει ένταση τόσο σε επίπεδο ρητορικής όσο και στο πεδίο, στο Αιγαίο δηλαδή, να μην αναφέρθηκε στις δηλώσεις των δύο ηγετών, ούτε στην Κοινή Δήλωση, ωστόσο σε αυτήν υπάρχει η φράση ότι «οι δύο χώρες εξέφρασαν την αποφασιστικότητά τους να αξιολογήσουν τις υφιστάμενες δυνατότητες συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας -ιδίως στη διασύνδεση ηλεκτρικής ενέργειας και στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας-, με στόχο την ενίσχυση της περιφερειακής σταθερότητας».
