Προανακριτική επιτροπή για τον Λευτέρη Αυγενάκη και τον Μάκη Βορίδη ζητούν ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Αριστερά, με φόντο το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ. Τα τρία κόμματα της αντιπολίτευσης καταλογίζουν ευθύνες στους δύο πρώην υπουργούς Αγροτικής Ανάπτυξης. Σημειώνεται ότι το ΚΚΕ δεν κατέθεσε πόρισμα και ζήτησε να συνεχιστεί η διαδικασία της Εξεταστικής Επιτροπής.
Πιο συγκεκριμένα, το ΠΑΣΟΚ, μέσω του πορίσματος που κατέθεσε στο προεδρείο της εξεταστικής επιτροπής για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, σημειώνει ότι τα στοιχεία που τέθηκαν υπ’ όψιν της επιτροπής επαρκούν για τη σύσταση προανακριτικής. Κατά το ΠΑΣΟΚ η εξεταστική για τον ΟΠΕΚΕΠΕ «δεν αποτέλεσε εργαλείο αναζήτησης της αλήθειας», αλλά εντάχθηκε, κατά την αποτίμησή του, σε μια μεθόδευση της Νέας Δημοκρατίας για την αποτροπή ελέγχου πρώην υπουργών από τις αρμόδιες δικαστικές αρχές. Παράλληλα, καταγγέλλει ότι η κυβερνητική πλειοψηφία αξιοποίησε την Εξεταστική ως «υποκατάστατο ελέγχου», περιορίζοντας –όπως αναφέρει– το εύρος της έρευνας, την επιλογή μαρτύρων και την αποδεικτική βάση.
Ακόμη, το ΠΑΣΟΚ περιγράφει, με αναφορές στη δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και στα στοιχεία που τέθηκαν υπόψη της Επιτροπής, έναν οργανωμένο μηχανισμό παράνομης ιδιοποίησης κοινοτικών πόρων κατά την περίοδο 2019–2024, με χαρακτηριστικά διαρκούς και πολυεπίπεδης δράσης. Σύμφωνα με το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, τα ευρήματα δεν συνιστούν απλή διοικητική δυσλειτουργία ή «διαχρονική παθογένεια», αλλά συγκροτούν επαναλαμβανόμενο μοτίβο ενεργειών και παραλείψεων που οδήγησε σε καταχρηστική διάθεση κοινοτικών ενισχύσεων.
Με βάση την αξιολόγηση των στοιχείων, το ΠΑΣΟΚ αναφέρει ότι προκύπτουν σοβαρές ενδείξεις για συμμετοχή πολιτικών προσώπων υπό μορφές συνδρομής στις πράξεις απιστίας που αποδίδονται σε διοικούντες και στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ. Ειδικότερα, ως προς τον Μάκη Βορίδη, η έκθεση εστιάζει, μεταξύ άλλων, στην απομάκρυνση του πρώην προέδρου του Οργανισμού Γρ. Βάρρα, αλλά και στην υπόθεση κατανομής βοσκοτόπων εκτός Κρήτης σε κτηνοτρόφους του νησιού, υποστηρίζοντας ότι τέτοιες επιλογές αντικειμενικά διευκόλυναν την παράνομη δράση.
Για τον Λευτέρη Αυγενάκη, το ΠΑΣΟΚ επικαλείται καταθέσεις και αναφορές που, κατά την κρίση του, στοιχειοθετούν σοβαρές ενδείξεις για πιέσεις προς αποδέσμευση μπλοκαρισμένων ΑΦΜ, στοχοποίηση διοικητικών στελεχών που είχαν προωθήσει αυστηρότερους ελέγχους, καθώς και ευρύτερη πολιτική κάλυψη σε κρίσιμες φάσεις της υπόθεσης. Στο ίδιο πλαίσιο, επισημαίνει ότι ως προς τον πρώην υπουργό προκύπτουν, κατά την αξιολόγησή του, επιπρόσθετες ενδείξεις και για ηθική αυτουργία σε απιστία, πέραν της συνέργειας.
Σύμφωνα με την αξιωματική αντιπολίτευση είναι «προδήλως επιβεβλημένη» η διενέργεια ποινικής προκαταρκτικής εξέτασης κατά το άρθρο 86 του Συντάγματος για τη διερεύνηση ενδεχόμενων ποινικών ευθυνών των δύο πρώην υπουργών, με δυνατότητα επέκτασης της διερεύνησης εφόσον αναδειχθούν νέα στοιχεία για άλλα πολιτικά πρόσωπα ή αξιόποινες πράξεις. Επίσης το ΠΑΣΟΚ στέκεται και στα θεσμικά συμπεράσματα που αντλεί από την υπόθεση, και ασκεί κριτική τόσο στην εφαρμογή του άρθρου 86 του Συντάγματος όσο και στον τρόπο λειτουργίας των εξεταστικών επιτροπών της Βουλής. Όπως επισημαίνει το ισχύον πλαίσιο επιτρέπει στην εκάστοτε κοινοβουλευτική πλειοψηφία να παρεμποδίζει την ποινική διερεύνηση πολιτικών προσώπων και ζητεί συνταγματική αναθεώρηση, με κατεύθυνση την ουσιαστική αποσύνδεση της ποινικής ευθύνης υπουργών από την πολιτική βούληση της πλειοψηφίας.
Ακόμη επίπεδο της οργανωτικής πρότασης για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, το ΠΑΣΟΚ απορρίπτει την κυβερνητική πρωτοβουλία μεταφοράς του Οργανισμού στην αρμοδιότητα της ΑΑΔΕ, υποστηρίζοντας ότι δεν συνιστά μεταρρύθμιση, αλλά υποβάθμιση της αγροτικής πολιτικής. Αντ’ αυτού, καταθέτει σχέδιο αναδιοργάνωσης με έμφαση στη θεσμική θωράκιση του ΟΠΕΚΕΠΕ ως ανεξάρτητου οργανισμού υπό το ΥΠΑΑΤ, σε αντικειμενικές διαδικασίες επιλογής διοίκησης, ενίσχυση προσωπικού, διαφανές σύστημα αξιολόγησης, διασύνδεση πληροφοριακών συστημάτων με κρίσιμους δημόσιους φορείς και τεχνολογική αυτονομία από εξωτερικούς συμβούλους.
Σύμφωνα με το ΠΑΣΟΚ, το προτεινόμενο πλαίσιο αποσκοπεί στην αποκατάσταση της αξιοπιστίας του ΟΠΕΚΕΠΕ, στην αποτελεσματικότερη διαχείριση των κοινοτικών ενισχύσεων και στην προστασία των πραγματικών παραγωγών, σε μια περίοδο κατά την οποία –όπως επισημαίνει– η αγροτική πολιτική και η ΚΑΠ εισέρχονται σε νέα, απαιτητική φάση.
Προανακριτική ζητούν ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Αριστερά
Σαφείς πολιτικές ευθύνες των πρώην υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης Μάκη Βορίδη και Λευτέρη Αυγενάκη βλέπουν στο κοινό τους πόρισμα για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Αριστερά. «Οι πολιτικές ευθύνες των αρμόδιων υπουργών είναι σαφείς. Ο Μάκης Βορίδης, κατά τη θητεία του, δεν διασφάλισε ουσιαστική εποπτεία, δεν επέβαλε αποτελεσματικούς ελέγχους και -σύμφωνα με τα στοιχεία- δεν ανέκοψε ένα σύστημα που δημιουργούσε τεχνητές προϋποθέσεις λήψης ενισχύσεων. Ο Λευτέρης Αυγενάκης, αντί να προχωρήσει σε εξυγίανση, φέρεται να διατήρησε ένα πλαίσιο διοικητικής αστάθειας, με πιέσεις για αποδεσμεύσεις μπλοκαρισμένων ΑΦΜ και πληρωμές, ενώ εκκρεμούσαν έλεγχοι» αναφέρουν χαρακτηριστικά τα δύο κόμματα.
Παράλληλα ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Αριστερά βάζουν στο κάδρο των ευθυνών και τον Κυριάκο Μητσοτάκη για τον οποίο αναφέρουν ότι «ή γνώριζε για τις σοβαρές αδυναμίες, τις καταγγελίες και τον κίνδυνο δημοσιονομικών διορθώσεων και δεν παρενέβη -άρα φέρει πολιτική ευθύνη ανοχής. Ή δεν γνώριζε -άρα καταρρέει το ίδιο το αφήγημα του επιτελικού, αποτελεσματικού κράτους». Υπό αυτό το πρίσμα σύμφωνα με τα δύο κόμματα «η σύσταση Ειδικής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής (Προανακριτικής Επιτροπής), σύμφωνα με το άρθρο 86 του Συντάγματος και το ισχύον πλαίσιο περί ευθύνης υπουργών, αποτελεί θεσμική αναγκαιότητα. Όχι για πολιτική εκμετάλλευση, αλλά για πλήρη και σε βάθος διερεύνηση των ενδείξεων». Αναλυτικότερα:
Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν αποτελεί μια απλή διοικητική αστοχία. Είναι μια βαθιά πολιτική υπόθεση, με σαφές αποτύπωμα εξουσίας και ευθύνη, που εκτείνεται πέρα από τα επιμέρους πρόσωπα και αφορά στο σύνολο της κυβερνητικής περιόδου της Νέας Δημοκρατίας. Αποκαλύπτεται ένα σύστημα τεχνητής δημιουργίας «επιλεξιμότητας», παράκαμψης ελέγχων και διανομής κοινοτικών ενισχύσεων σε εικονικούς ή μη δικαιούχους αποδέκτες, με πιθανή ζημία εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των πραγματικών αγροτών.
Οι μαρτυρίες, οι νόμιμες συνακροάσεις και το διαβιβαστικό της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας δεν περιγράφουν μια μεμονωμένη απόκλιση. Περιγράφουν μια συστηματική πρακτική με διοικητική συνέχεια και πολιτική ανοχή. Δημόσια γη εμφανίζεται να αξιοποιείται ως μηχανισμός κατανομής ενισχύσεων, οι ελεγκτικοί μηχανισμοί αποδυναμώνονται και οι προειδοποιήσεις δεν οδηγούν σε θεσμική θωράκιση.
Οι πολιτικές ευθύνες των αρμόδιων υπουργών είναι σαφείς. Ο Μάκης Βορίδης, κατά τη θητεία του, δεν διασφάλισε ουσιαστική εποπτεία, δεν επέβαλε αποτελεσματικούς ελέγχους και – σύμφωνα με τα στοιχεία – δεν ανέκοψε ένα σύστημα που δημιουργούσε τεχνητές προϋποθέσεις λήψης ενισχύσεων. Ο Λευτέρης Αυγενάκης, αντί να προχωρήσει σε εξυγίανση, φέρεται να διατήρησε ένα πλαίσιο διοικητικής αστάθειας, με πιέσεις για αποδεσμεύσεις μπλοκαρισμένων ΑΦΜ και πληρωμές, ενώ εκκρεμούσαν έλεγχοι.
Ωστόσο, σε ένα μοντέλο διακυβέρνησης που αυτοχαρακτηρίζεται «Επιτελικό Κράτος», η ευθύνη δεν σταματά στους υπουργούς. Η συγκέντρωση αρμοδιοτήτων και ο κεντρικός έλεγχος από το πρωθυπουργικό γραφείο σημαίνουν και συγκεντρωμένη πολιτική ευθύνη. Ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει επενδύσει πολιτικά στο αφήγημα της απόλυτης κεντρικής εποπτείας και του στενού συντονισμού.
Επομένως, τα ερωτήματα είναι αμείλικτα:
- Ή γνώριζε για τις σοβαρές αδυναμίες, τις καταγγελίες και τον κίνδυνο δημοσιονομικών διορθώσεων και δεν παρενέβη -άρα φέρει πολιτική ευθύνη ανοχής.
- Ή δεν γνώριζε -άρα καταρρέει το ίδιο το αφήγημα του επιτελικού, αποτελεσματικού κράτους.
Σε κάθε περίπτωση, η ευθύνη δεν μπορεί να διαχέεται. Όταν η εξουσία συγκεντρώνεται, συγκεντρώνεται και η λογοδοσία. Για τον λόγο αυτό, η σύσταση Ειδικής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής (Προανακριτικής Επιτροπής), σύμφωνα με το άρθρο 86 του Συντάγματος και το ισχύον πλαίσιο περί ευθύνης υπουργών, αποτελεί θεσμική αναγκαιότητα. Όχι για πολιτική εκμετάλλευση, αλλά για πλήρη και σε βάθος διερεύνηση των ενδείξεων. Συγκεκριμένα, ο ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ εμμένει στην άποψή του για σύσταση Προανακριτικής Επιτροπής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης κατά των:
i) Βορίδη Μαυρουδή (Μάκη), Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων από 09/07/2019 έως 05/01/2021 και
ii) Αυγενάκη Ελευθέριου, Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων από 27/06/2023 έως 14/06/2024
για τα αδικήματα της:
(i) συνέργειας σε κατάχρηση κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και
(ii) ηθικής αυτουργίας στην τέλεση κατάχρησης κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία υπάγονται στο εθνικό δίκαιο τυποποιούνται και τιμωρούνται ως:
(α) Συνέργεια σε κακουργηματική απιστία κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τελεσθείσα από κοινού και κατ’ επανάληψη, με ζημία άνω των 120.000 ευρώ (άρθρο. 390 παρ.1 και 2 σε συνδ. με άρθρο. 47 ΠΚ).
(β) Ηθική αυτουργία σε κακουργηματική απιστία κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ε.Ε., τελεσθείσα από κοινού και κατ’ επανάληψη, με ζημία άνω των 120.000 ευρώ. (άρθρο. 390 παρ.1 και 2 σε συνδ. με άρθρο. 46 παρ. 1 ΠΚ), καθώς και για οποιοδήποτε άλλο έγκλημα προκύψει, κατά την διενεργηθησόμενη Προκαταρκτική Εξέταση.
Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και η Νέα Αριστερά στάθηκαν με συνέπεια και τεκμηρίωση σε όλη τη διάρκεια των εργασιών της Εξεταστικής Επιτροπής. Ανέδειξαν τα στοιχεία της δικογραφίας, επέμειναν στις συγκεκριμένες πολιτικές ευθύνες και κατέδειξαν ότι το ζήτημα δεν είναι μια «τεχνική δυσλειτουργία», αλλά ένα γαλάζιο σκάνδαλο με θεσμικό βάρος. Και αυτή η στάση δεν ολοκληρώνεται με ένα πόρισμα. Θα συνεχίσουμε να αναδεικνύουμε το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ σε όλες του τις διαστάσεις -πολιτικές, θεσμικές και ενδεχόμενα ποινικές.
Θα συνεχίσουμε να επιμένουμε στη διαφάνεια, στη λογοδοσία και στην προστασία του δημόσιου και ευρωπαϊκού χρήματος. Θα συνεχίσουμε να υπερασπιζόμαστε τα συμφέροντα των πραγματικών αγροτών και την αξιοπιστία της χώρας. Γιατί η Δημοκρατία δεν συμβιβάζεται με σκιές. Και η κοινωνία απαιτεί απαντήσεις -όχι σιωπή.
