Δύο δηλώσεις -μια του Προέδρου του ΠΑΣΟΚ Νίκου Ανδρουλάκη και μια του υπουργού Άμυνας Νίκου Δένδια- έγιναν η αφορμή συζητήσεων για την αναζήτηση της φυσιογνωμίας και της ταυτότητας των κομμάτων.
«Το ΠΑΣΟΚ επανέρχεται στις εργοστασιακές του ρυθμίσεις: Είναι το κόμμα απέναντι στη συντήρηση, ο προοδευτικός πόλος» είπε σε ραδιοφωνική του συνέντευξη ο κ. Ανδρουλάκης. «Τι δεν κάνουμε σωστά; Τι πρέπει να κάνουμε καλύτερα; Πρέπει να επανέλθουμε στις αξίες μας και στις αρχές μας, σ’ αυτό που είμαστε, στο DNA μας, στο γενετικό μας υλικό, ώστε να μπορέσουμε το 2027, όταν έρθει η ώρα των εκλογών, να είμαστε πάλι η αυτοδύναμη κυβέρνηση» είπε ο κ. Δένδιας σε ομιλία του στο Αγρίνιο, προκαλώντας αντιδράσεις στο Μαξίμου, αλλά και σε βουλευτές της ΝΔ.
Δόθηκαν πολλές ερμηνείες στις τοποθετήσεις αυτές, αλλά το πραγματικό ερώτημα είναι κατά πόσο η ΝΔ έχει επιλογή επιστροφής στο αρχικό DNA, στο οποίο αναφέρεται ο υπουργός Άμυνας ή πόσο εφικτή είναι η επιστροφή του ΠΑΣΟΚ στις «εργοστασιακές ρυθμίσεις».
Οι αλλαγές που έχουν επέλθει στα κόμματα
Η τελευταία δημοσκόπηση της MARC σκιαγραφεί ανάγλυφα το πόσο… μεταλλαγμένα είναι τα αρχικά χρωμοσώματα των κομμάτων. Είναι ενδεικτική για τη ΝΔ αλλά και το ΠΑΣΟΚ η ανάλυση της πρόθεσης ψήφου με βάση την αυτοτοποθέτηση των ερωτηθέντων. Σύμφωνα με αυτές, η ΝΔ κυριαρχεί μεν στο χώρο της Δεξιάς με 47,1% (ακολουθεί η Ελληνική Λύση με 13,2%), κυριαρχεί αδιαμφισβήτητα στο χώρο της Κεντροδεξιάς με 59,8%, αλλά έχει προβάδισμα και στο χώρο του Κέντρου με 22,6%, με το ΠΑΣΟΚ να ακολουθεί με 20%.
Συνεπώς το σύγχρονο DNA της ΝΔ είναι συνυφασμένο με μια ευρύτερη απήχηση κυρίως στο χώρο της Κεντροδεξιάς αλλά και στο Κέντρο, όπου μετά από μια μικρή υποχώρηση πέρσι, παίρνει κεφάλι έναντι του ΠΑΣΟΚ. Μπορεί να διακρίνει κανείς ότι ο κορμός στήριξης της ΝΔ βρίσκεται στο φάσμα της Κεντροδεξιάς, αλλά αυτό που κάνει τη διαφορά και της διασφαλίζει την πολιτική πρωτοβουλία είναι το κρίσιμο ποσοστό του Κέντρου.
Είναι, συνεπώς, ένα ερώτημα πώς νοείται ο προσδιορισμός του DNA στο κυβερνών κόμμα, χωρίς τις πολιτικές «προσθήκες», που της έδωσαν μάλιστα δύο φορές την αυτοδυναμία. Άλλωστε και σε επίπεδο «κορυφής» έχουν σημειωθεί μεταλλαγές. Τόσο η απομάκρυνση, δια της διαγραφής, του Αντώνη Σαμαρά από τη ΝΔ, όσο και οι αποστάσεις που κρατά ο Κώστας Καραμανλής καταδεικνύουν αλλαγές μετατόπισης από παραδοσιακά συντηρητικά μονοπάτια προς το Κέντρο.
Η εικόνα των κομμάτων
Παράλληλα, το ΠΑΣΟΚ αναζητεί τρόπους ενίσχυσης των «εργοστασιακών του ρυθμίσεων», που βέβαια δεν έχουν να κάνουν με την εικόνα του ΠΑΣΟΚ τα χρόνια της παντοδυναμίας του. Περισσότερο οροθετείται ως πολιτικός στόχος- προοδευτικός πόλος έναντι συντήρησης-, που αποτελεί και το υπόβαθρο για την επιδίωξη να αναδειχτεί πρώτο κόμμα έστω με μια ψήφο διαφορά.
Ωστόσο, οι αντίστοιχοι δείκτες της ανάλυσης της πρόθεσης ψήφου στην έρευνα της MARC δείχνουν μια απόσταση από την τρέχουσα πραγματικότητα σε σχέση με τους πολιτικούς στόχους. Το ΠΑΣΟΚ εμφανίζει μια υπεροχή στο χώρο της Κεντροαριστεράς με 20,2%, που όμως ακολουθείται στενά από την Πλεύση Ελευθερίας (17,8%). Στο χώρο του Κέντρου όπως είδαμε υστερεί οριακά έναντι της ΝΔ ενώ αδύναμες είναι οι αποδόσεις τόσο στο χώρο της Κεντροδεξιάς (8,7%) όσο και στην Αριστερά (4,6%).
Από εκεί και πέρα, αναζητώντας τις ρίζες σε άλλους κομματικούς σχηματισμούς, τα πράγματα είναι ακόμα πιο περίπλοκα. Ενδεικτική είναι η εικόνα που παρουσιάζει ο ΣΥΡΙΖΑ. Στο χώρο της Αριστεράς, με μόλις 8,8%, ηττάται κατά κράτος από το ΚΚΕ (37,7%) αλλά και από την Πλεύση Ελευθερίας (11,2%).
Εκεί όμως που εντυπωσιάζει η … μετάλλαξη είναι στις απαντήσεις για το διάλογο με την Τουρκία. Στο ερώτημα «ναι ή όχι στο διάλογο», το 36,3% των οπαδών του ΣΥΡΙΖΑ απαντά αρνητικά. Και αυτά σε ένα κόμμα που διαχρονικά τασσόταν υπέρ ενός ανοιχτού διαλόγου με την Άγκυρα. Πλέον μόνο η Ελληνική Λύση ξεπερνά τον ΣΥΡΙΖΑ σε αρνητικές γνώμες για τον ελληνοτουρκικό διάλογο.
Η μετατόπιση προς το κέντρο
Είναι φανερό πως η ΝΔ εξακολουθεί να διατηρεί το πολιτικό της προβάδισμα, χωρίς τον αυτοπεριορισμό της στη λεγόμενη «ψυχή της παράταξης», δηλαδή στο ακροατήριο που τοποθετείται στη Δεξιά και μόνο. Η μετατόπιση προς το Κέντρο άλλωστε της διασφάλισε δύο εκλογικές νίκες με αυτοδυναμία.
Μάλιστα μπορεί να έχουμε το εξής παράδοξο. Παραδοσιακές δυνάμεις του κυβερνώντος κόμματος να είναι αυτές που θα επιλέξουν είτε να απέχουν είτε να «τιμωρήσουν» τη ΝΔ, ψηφίζοντας άλλο πολιτικό σχηματισμό, στα δεξιά της.
Παράλληλα, το ΠΑΣΟΚ, αναφερόμενο στις «εργοστασιακές ρυθμίσεις» αναφέρεται ουσιαστικά στις πιθανότητες να ενισχύσει την επιρροή του κυρίως στο Κέντρο αλλά και με αμφίπλευρο άνοιγμα, τόσο προς την Κεντροδεξιά όσο και προς τα Αριστερά. Στόχοι, για τους οποίους μέχρι στιγμής, αναζητούνται τα κατάλληλα εργαλεία για να υλοποιηθούν.
Σε ό,τι αφορά την ταυτότητα των άλλων κομμάτων, μάλλον έχουμε να κάνουμε με πολυσυλλεκτικές και ετερόκλητες συγκλίσεις πολιτών, ανεξάρτητα από ιδεολογικές καταβολές. Άλλωστε, το ιδεολογικό υπόβαθρο των κομμάτων-που άλλοτε αποτελούσε βασικό συστατικό του DNA τους- έχει πάψει από καιρό να καθορίζει στρατηγικές και επιλογές.
