Δεν είναι εύκολο να πιστέψει κανείς στη χώρα τι ακριβώς συνέβη τις παραμονές των κρίσιμων εκλογών στη Δανία: Κι όμως είχαμε το αδιανόητο: «Πριν από λίγες εβδομάδες, με τις εκλογές να πλησιάζουν, οι αρχηγοί και των δώδεκα κομμάτων που εκπροσωπούνται στο Κοινοβούλιο πήγαν σε ένα κτίριο (πρώην κολέγιο) με μια βαλιτσούλα ο καθένας και η καθεμία. Άφησαν τα κινητά τους στην είσοδο και κλείστηκαν μέσα για 24 ώρες. Όλοι μαζί. Μόνο οι δώδεκα, χωρίς συμβούλους, γραμματείς και παρατρεχάμενους. Πέρασαν μια ημέρα παρέα, έφαγαν μαζί, κουβέντιασαν και κοιμήθηκαν (χώρια) σε ταπεινά και λιτά δωματιάκια. Μόνοι; Όχι ακριβώς. Μέσα στο κτίριο ήταν και οι κάμερες. Το 24ωρο καταγράφηκε σε κάμερες, και προέκυψαν τέσσερα επεισόδια που προβλήθηκαν στην τηλεόραση. Τα επεισόδια δείχνουν τους αρχηγούς των κομμάτων να κουβεντιάζουν για τις ανισότητες, για την ευτυχία, για το πώς έχει επηρεάσει η δουλειά που κάνουν την προσωπική τους ζωή, αλλά και να κάνουν δραστηριότητες και παιχνίδια μαζί και να τρώνε μακαρόνια με κιμά, που μαγείρεψε ένας από αυτούς. O αρχηγός του ακροδεξιού κόμματος». (Καθημερινή, 26/3/2026).
Για του λόγου το ασφαλές, μπορούμε να ρίξουμε μια ματιά στη φωτογραφία, που δείχνει τους πολιτικούς αρχηγούς των δώδεκα κομμάτων, να τραγουδούν σαν μια παρέα. Θα έλεγε κανείς ότι ενσαρκώνουν εν έτει 2026, μια παραλλαγή της σύναξης των δώδεκα Αποστόλων…
Πάμε τώρα να κάνουμε μια παράλληλη υπόθεση εργασίας για τα δικά μας. Λίγο πριν από τις εκλογές, μαζεύονται σε ένα κτίριο οι αρχηγοί των κομμάτων. Έχουμε και λέμε: Μητσοτάκης, Ανδρουλάκης, Φάμελλος, Κωνταντοπούλου, Κουτσούμπας, Βελόπουλος, Νατσιός, Σακελλαρίδης (πλέον). Αφήνουν εκτός γραμματείς και φαρισαίους. Κινητά απαγορεύονται. Συζητούν επί δύο μέρες για τις πολιτικές εξελίξεις αλλά και την καθημερινότητά τους. Στο τέλος φωτογραφίζονται να τραγουδούν όλοι μαζί. Οι κάμερες καταγράφουν το διήμερο συνύπαρξης των αρχηγών, που μεταδίδεται τηλεοπτικά σε σειρές.
…κι έπειτα, ξυπνήσαμε. Ο εγκλεισμός των πολιτικών μας αρχηγών σε μια συζήτηση εφόλης της ύλης πριν από τις εκλογές εκλαμβάνεται, στην καλύτερη περίπτωση, ως πρωταπριλιάτικο αστείο. Η πιο πιθανή εκδοχή για μια πιθανή τηλεοπτική αναμετάδοση θα προσιδιάζει περισσότερο στο κλασικό έργο της Αγκάθα, «And then, there were none»…
Η αλήθεια είναι πως υπήρξε ένας πολιτικός άνδρας που έγραψε ιστορία, λέγοντας πως θα μετατρέψει την Ελλάδα σε «Δανία του Νότου». Ήταν ο Γιώργος Παπανδρέου, που το υποσχέθηκε το 2009, μιλώντας στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Η συνέχεια είναι γνωστή σε όλους μας. Αντί για Δανία του Νότου γίναμε η χώρα της χρεοκοπίας και των μνημονίων, με συνέπειες που τις πληρώνουμε μέχρι σήμερα. Αλλά, ακόμα και μέσα στο καταχείμωνο της κρίσης, υπήρξαν συναινέσεις σε πολιτικό επίπεδο για την υπέρβαση της κρίσης. Δεν έγιναν ο κανόνας, αλλά αναδείχτηκαν- και μάλιστα σε έντονες συνθήκες διχασμού και τοξικότητας, συρρίκνωσης ή και κατάρρευσης παραδοσιακών πολιτικών δεδομένων. Τα σχήματα συνεργασίας είναι που σήκωσαν το βάρος της εξόδου από τα μνημόνια-δεν μπαίνω εδώ στην αξιολόγησή τους.
Όμως όλα αυτά αποτελούν παρελθόν. Στην πολιτική σκηνή της χώρας έχουμε επιστρέψει στις «εργοστασιακές ρυθμίσεις» της χωρίς όρια αντιπαλότητας, της ρήξης, της υιοθέτησης διχαστικής τακτικής, της κλιμάκωσης της έντασης, των παράλληλων μονολόγων. Όλοι δίνουν δικαιώματα σε όλους γι’ αυτό.
Φυσικά εδώ είναι Βαλκάνια και δεν υπάρχουν αυταπάτες πως όχι οκτώ αλλά ούτε δύο δεν μπορούν να χωρέσουν σε ένα δωμάτιο και να συζητήσουν. Δεν υπάρχει πεδίο στοιχειώδους συνεννόησης. Ξεκινώντας από τις ανοιχτές πληγές των Τεμπών, του ΟΠΕΚΕΠΕ, των υποκλοπών και φτάνοντας στα μεγάλα. Το παράδοξο είναι πως ακόμα και στα κεφαλαιώδη ζητήματα υπάρχει αντικειμενική βάση για συναινέσεις. Η πιο εξόφθαλμη περίπτωση είναι αυτή της εξωτερικής μας πολιτικής, σε δύσκολους μάλιστα καιρούς στον διεθνή περίγυρό μας. Άλλωστε, η ενεργός μας συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι συμφωνίες για τις γεωτρήσεις, η επιδοκιμασία των πρωτοβουλιών της κυβέρνησης για αποστολή φρεγατών και F-16 στην Κύπρο καταμαρτυρεί ότι υπάρχει έδαφος συνεννόησης. Μόλις όμως έγραψα τη λέξη που προκαλεί αλλεργία σε μεγάλη μερίδα πολιτικών αρχηγών ή επίδοξων ιδρυτών νέων κομμάτων. Είναι ενδεικτικό πως αν και υπάρχει στα κόμματα της αντιπολίτευσης μια ιδιότυπη σύγκλιση στο αίτημα «να ηττηθεί ο Μητσοτάκης», ταυτόχρονα μεταξύ τους κονταροχτυπιούνται για δεύτερες ή τρίτες θέσεις στις εκλογές ή για τον υπέρ πάντων αγώνα κομματικής επιβίωσης.
Δεν λέει κανείς οι πολιτικοί αρχηγοί να γίνουν ένα είδος «αγίας οικογένειας». Αυτά συμβαίνουν από τη Δανία και πάνω… Ούτε βέβαια είναι δυνατόν να εκλείψει η διαφορετική άποψη, η εναλλακτική λύση, η σκληρή κριτική στην κυβέρνηση. Το απαιτεί η ίδια η φύση της δημοκρατικής λειτουργίας. Από το σημείο αυτό όμως μέχρι τις εξαλλοσύνες και τις τακτικές της αλληλοεξόντωσης η απόσταση είναι τεράστια-και επιβλαβής για τον τόπο. Κι αυτά σε έναν κόσμο που αλλάζει μέρα με την μέρα. Σε απρόβλεπτα γεωπολιτικά μονοπάτια. Λες και αρμενίζουμε μόνοι μας στο ταραγμένο πέλαγος. Εξ ου και το δωμάτιο της συνεννόησης μένει-και θα παραμείνει-άδειο.
