Σειρά κρίσιμων ζητημάτων που αφορούν την ευρωπαϊκή ασφάλεια, τη θωράκιση των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τις δημοσιονομικές προκλήσεις και την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας βρέθηκαν στο επίκεντρο της συνάντησης που είχαν στο Μέγαρο Μαξίμου ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Πρόεδρος της Λιθουανίας Γκιτάνας Ναουσέντα.
Οι δύο ηγέτες επιβεβαίωσαν τον πλήρη συντονισμό τους με φόντο και το 2027, έτος κατά το οποίο οι δύο χώρες θα αναλάβουν διαδοχικά την Προεδρία της ΕΕ (η Λιθουανία το πρώτο εξάμηνο και η Ελλάδα το δεύτερο).
Συλλογική προστασία των συνόρων και υβριδικές απειλές
Κατά τη διάρκεια των κοινών τους δηλώσεων, ο Έλληνας Πρωθυπουργός υπογράμμισε με έμφαση ότι η προάσπιση των κρατών που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αποτελεί ευρωπαϊκό καθήκον.
Αναφερόμενος στις προκλήσεις ασφαλείας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε: «Εκφράζω την απόλυτη αλληλεγγύη της Ελλάδος στη Λιθουανία, η οποία έχει δεχθεί διαδοχικές υβριδικές επιθέσεις. Αντιλαμβανόμαστε πλήρως τους φόβους σας για τη ρωσική απειλή».
Ο Πρωθυπουργός εστίασε στη σημασία της συλλογικής δράσης για την προστασία των ανατολικών και νοτιοανατολικών συνόρων της Ευρώπης, επισημαίνοντας: «Σήμερα τα ανατολικά και νοτιοανατολικά σύνορα της Ευρώπης βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της ευρωπαϊκής ασφάλειας και η προστασία τους προϋποθέτει μια συλλογική προσέγγιση. Καλούμαστε να επιβεβαιώσουμε στην πράξη ότι η προάσπιση της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των μελών της ευρωπαϊκής οικογένειας και της Ατλαντικής Συμμαχίας, ιδίως αυτών της πρώτης γραμμής όπως η Λιθουανία και όπως η Ελλάδα, είναι μια υπόθεση κοινή». Παράλληλα, συμπλήρωσε πως «οι απρόκλητες επιθέσεις, απ’ όπου κι αν προέρχονται, αφορούν όλη την Ευρώπη. Καλούμαστε να επιβεβαιώσουμε στην πράξη ότι η προάσπιση των συμφερόντων είναι μια υπόθεση κοινή».
Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Μητσοτάκης τόνισε ότι «αποστολή μας είναι να διαφυλάξουμε την ένωση της ελευθερίας και της ευημερίας ενισχύοντας την άμυνα και την ανθεκτικότητά της». Εξετάζοντας τις πτυχές του μεταναστευτικού, ανέφερε χαρακτηριστικά πως «πρέπει να προστατεύσουμε τα σύνορά μας», ενώ θύμισε τη στήριξη της Αθήνας προς το Βίλνιους.
Όπως εξήγησε: «Ως χώρες της μεθορίου γνωρίζουμε πολύ καλά τι θα πει εργαλειοποίηση των μεταναστευτικών ροών. Η Ελλάδα αντιμετώπισε πρώτη μια τέτοια υβριδική επίθεση στον Έβρο, τον Μάρτιο του 2020 και γι’ αυτό ήμασταν πρώτοι που σταθήκαμε στο πλευρό σας όταν δεχθήκατε παρόμοια απειλή. Πρέπει να προστατέψουμε τα σύνορά μας κρατώντας ακέραιες τις αξίες μας και με την εφαρμογή του νέου συμφώνου να κρίνεται στην πράξη».
Παράλληλα, εξέφρασε την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στηρίζει την πρόταση για μηχανισμό έκτακτης ανάγκης.
Δημοσιονομικοί κανόνες, πόροι, ενεργειακή ακρίβεια
Όσον αφορά τις διαπραγματεύσεις για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, ο Πρωθυπουργός σημείωσε ότι οι θέσεις των δύο χωρών είναι ουσιαστικά κοινές, προειδοποιώντας ωστόσο για μια «δύσκολη διαπραγμάτευση».
Όπως τόνισε: «Οι πόροι που αρχικά προτείνονται δεν ανταποκρίνονται, δυστυχώς, στις αυξημένες φιλοδοξίες της Ευρώπης. Και πρέπει όλοι να αντιληφθούν ότι η συνοχή δεν είναι εχθρός της ανταγωνιστικότητας, είναι μάλλον προϋπόθεση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Με την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς να καθίσταται αναγκαία, αλλά και με την πρωτοπορία να συμβαδίζει με τη γεωγραφική ισορροπία. Το ίδιο, βέβαια, ισχύει και για ένα θέμα που μας αφορά και τους δύο εξίσου, και αναφέρομαι στη χρηματοδότηση για τη φύλαξη των εξωτερικών συνόρων».
Ξεκαθάρισε επίσης ότι «δεν μπορούμε να ζητάμε από την Ευρώπη να κάνει περισσότερα στην άμυνα, στην ανταγωνιστικότητα, σε τομείς όπως η καινοτομία, η προστασία των συνόρων, το μεταναστευτικό, χωρίς να έχουμε και κάποιους περισσότερους πόρους», υπογραμμίζοντας πως «δεν γίνεται να ζητάμε περισσότερα από την Ευρώπη χωρίς περισσότερους πόρους».
Σχετικά με την αντιμετώπιση των πληθωριστικών πιέσεων, ο κ. Μητσοτάκης εξειδίκευσε την πρότασή του προς την ΕΕ για μεγαλύτερη ευελιξία, εστιάζοντας στα υπερέσοδα από τον ΦΠΑ λόγω των αυξημένων τιμών ενέργειας. Αναφερόμενος στη δυνατότητα επιστροφής αυτών των πόρων στην κοινωνία, εξήγησε: «Ενδεχομένως, λογιστικά -και το τονίζω πάλι, λογιστικά- αυτά τα πρόσθετα έσοδα να μπορούν να αξιοποιηθούν για στοχευμένα και προσωρινά μέτρα στήριξης της κοινωνίας».
Διευκρίνισε πάντως ότι η όποια κίνηση απαιτεί ευρωπαϊκή έγκριση σε επίπεδο Eurogroup και Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ξεκαθαρίζοντας πως η δημοσιονομική ισορροπία παραμένει απόλυτη προτεραιότητα. «Σε καμία περίπτωση η χώρα μας δεν θα έθετε σε κίνδυνο τη πολύ μεγάλη κατάκτηση της αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των αγορών», σημείωσε, προσθέτοντας: «Αυτό είναι μη διαπραγμάτεύσιμο για τη χώρα μας».
Στήριξη της εγχώριας οικονομίας
Ο Πρωθυπουργός υπενθύμισε τα μέτρα άνω του 1 δισ. ευρώ που έχει ήδη λάβει η κυβέρνηση για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων, καθώς και τις παρεμβάσεις για την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος. Παράλληλα, έκανε ειδική αναφορά στις κλαδικές πιέσεις, αποκαλύπτοντας: «Ξέρω, παραδείγματος χάρη, ότι τώρα έχουμε ένα πρόβλημα με τους αλιείς μας. Εργαζόμαστε ήδη για να δούμε πώς μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε και να τους δώσουμε μια πρόσθετη οικονομική βοήθεια».
Στο τετ-α-τετ των δύο ηγετών ενώπιον των δημοσιογράφων, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε προς τον Λιθουανό Πρόεδρο ότι «το 2027 φαίνεται ότι θα είναι μια πολύ κρίσιμη χρονιά, χαίρομαι που είμαστε ευθυγραμμισμένοι σε σχεδόν όλες τις βασικές προτεραιότητες».
Από την πλευρά του, ο Γκιτάνας Ναουσέντα υπογράμμισε πως «οι διμερείς σχέσεις και το κοινό μας μέλλον αποτελούν ύψιστη προτεραιότητα για μένα», επιβεβαιώνοντας τους ισχυρούς δεσμούς Αθήνας και Βίλνιους.
