Ενέργεια, άμυνα, Ανατολική Μεσόγειος και Μέση Ανατολή αναμένεται να κυριαρχήσουν στην ατζέντα του Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, που επισκέπτεται για πρώτη φορά την Αθήνα από τότε που ανέλαβε επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ τον Ιανουάριο του 2025. Η κυβέρνηση κάνει λόγο για ιστορικά υψηλό επίπεδο στο οποίο βρίσκονται οι σχέσεις Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών και ο κ. Ρούμπιο επιφύλαξε θερμά λόγια για τη χώρα μας χθες το βράδυ: «Η Ελλάδα, βεβαίως, είναι ένας πολύ σημαντικός σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών. Είναι μια χώρα όπου δεν έχουμε μόνο στρατιωτική παρουσία, αλλά και ισχυρούς οικονομικούς δεσμούς», δήλωσε ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας, ένα 24ωρο πριν την άφιξή του στη χώρα μας.
Στην Αθήνα, ο Αμερικανός ΥΠΕΞ θα φτάσει σήμερα το βράδυ και θα έχει αύριο το πρωί θα έχει διμερή συνάντηση με τον Γιώργο Γεραπετρίτη. Οι δύο Υπουργοί Εξωτερικών θα προβούν μετά σε δηλώσεις στα ΜΜΕ και στη συνέχεια θα κηρύξουν την έναρξη του 6ου γύρου του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδος–ΗΠΑ. Θα ακολουθήσει η πρώτη συνεδρία του Στρατηγικού Διαλόγου σε σύνθεση ολομέλειας, με στόχο την περαιτέρω εμβάθυνση της διμερούς εταιρικής σχέσης σε βασικές προτεραιότητες της αμερικανικής κυβέρνησης, μεταξύ των οποίων η αμυντική συνεργασία, η περιφερειακή ασφάλεια και η ενεργειακή ασφάλεια, όπως αναφέρει η σχετική ανακοίνωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Στις 19:00 είναι προγραμματισμένη η συνάντησή του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου.
H Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας Ελλάδας-ΗΠΑ, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή και ο ρόλος της Ελλάδας στην Ερυθρά Θάλασσα, το διμερές εμπόριο, είναι ανάμεσα στα ζητήματα που θα συζητηθούν ανάμεσα στις δύο αντιπροσωπείες, όπως βέβαια και η ενέργεια. Η παρουσία των δύο μεγαλύτερων αμερικανικών εταιριών, της Chevron και της ExxonMobil, θεωρείται από την κυβέρνηση ως ψήφος εμπιστοσύνης προς τη χώρα μας και πως ενισχύει τον ρόλο της Ελλάδας ως στρατηγικού ενεργειακού κόμβου στην Ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αναγνωρίζει ότι η Ελλάδα έχει επιδείξει ηγετικό ρόλο στη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης της Ευρώπης από τη Ρωσία, αυξάνοντας τις εισαγωγές αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και συμβάλλοντας στην ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής. Τόσο, λοιπόν, οι μελλοντικές πιθανές εξορύξεις φυσικού αερίου από αμερικανικές εταιρίες (σε σύμπραξη με ελληνικές), όσο και η τροφοδότηση της ευρωπαϊκής αγοράς με αμερικανικό LNG μέσω της Αλεξανδρούπολης και του Κάθετου Διαδρόμου, είναι ζητήματα που αναμένεται να βρεθούν στο τραπέζι των συζητήσεων αύριο στην Αθήνα.
«Η στρατηγική σχέση Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής ενδυναμώνεται συνεχώς. Αυτό αποδεικνύεται από μια σειρά από κινήσεις, όπως οι μεγάλες ενεργειακές συμφωνίες με αμερικανικούς κολοσσούς», σημείωσε χθες ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, ενώ ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου υπογράμμισε το αυξημένο αμερικανικό ενδιαφέρον για τον ενεργειακό τομέα της χώρας, αναφέροντας τις επενδύσεις αμερικανικών ενεργειακών εταιρειών στην έρευνα υδρογονανθράκων στην Ελλάδα.
Ο κ. Ρούμπιο γνωρίζει άριστα πρόσωπα και πράγματα για την Ελλάδα και την ευρύτερη «γειτονιά» μας, αφού μεταξύ άλλων είχε εισηγηθεί προ πενταετίας, μαζί με τον Ρόμπερτ Μενέντεζ, το «Νόμο περί άμυνας και διακοινοβουλευτικής εταιρικής σχέσης ΗΠΑ-Ελλάδας 2021», με προβλέψεις για την αναβάθμιση της αμυντικής συνεργασίας αλλά και για την υποστήριξη του εκσυγχρονισμού των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, που άνοιξε και το δρόμο για την απόκτηση των F-35 από την Πολεμική μας Αεροπορία. Θέση για τα ελληνοτουρκικά δεν αναμένεται βέβαια να πάρει, ωστόσο το γεγονός ότι επισκέπτεται την Αθήνα και δεν συνδυάζει το ταξίδι αυτό με επίσκεψη στην Άγκυρα, έχει ένα συμβολισμό από μόνο του.
Δεν είναι τυχαίο ότι χθες, την παραμονή της άφιξης του κ. Ρούμπιο στην Αθήνα, ο κ. Μητσοτάκης άφησε μια νέα αιχμή για την Άγκυρα, με ευρωπαϊκό περιεχόμενο. «Αναγνωρίζουμε, ασφαλώς, την ανάγκη η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία να παραμείνει ανοιχτή σε συμπράξεις, προς τρίτες χώρες. Η συμμετοχή τους, όμως, σε προγράμματα που στηρίζονται από ευρωπαϊκούς πόρους δεν μπορεί να είναι δίχως όρους. Για να ενταχθεί, επομένως, κάποιος στο SAFE ή σε αντίστοιχες πρωτοβουλίες πρέπει, πρώτα και πάνω απ’ όλα, να σέβεται τα συμφέροντα ασφάλειας των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς αστερίσκους», είπε ο πρωθυπουργός, στις δηλώσεις μετά τη συνάντησή του με τον πρόεδρο της Λιθουανίας Γκιτάνας Ναουσέντα, στο Μέγαρο Μαξίμου.
Πίεση για περισσότερα εξοπλιστικά προγράμματα «made in USA» ασκείται σταθερά από την Ουάσιγκτον, ωστόσο ήδη η αμυντική συνεργασία Ελλάδας και ΗΠΑ είναι σε πολύ υψηλό επίπεδο. Η Ελλάδα είναι σύμμαχος των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, από τις λίγες χώρες που δαπανά ήδη πάνω από το 3% του ΑΕΠ για την Άμυνα και με τη βάση της Σούδας να έχει ρόλο-κλειδί στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά και στη Μέση Ανατολή, σε μία ιδιαίτερα κρίσιμη μάλιστα περίοδο. Στα εξοπλιστικά, η χώρα μας έχει ενεργή συμφωνία για τα μαχητικά πέμπτης γενιάς F-35 και αναμένει το 2029 τα πρώτα αεροσκάφη – ωστόσο ο οπλισμός που αυτά θα φέρουν είναι ακόμα αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Η Πολεμική Αεροπορία αναβαθμίζει τα F-16 στην κορυφαία έκδοση Viper, καθώς πρόσφατα παραδόθηκε το 56o εκσυγχρονισμένο F-16 Viper, σε συνεργασία της Lockheed Martin με την Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία (ΕΑΒ) και με αυτή την παράδοση συμπληρώθηκε σχεδόν το 70% του προγράμματος αναβάθμισης του στόλου. Παράλληλα, η Ελλάδα έχει παραλάβει τρία ελικόπτερα ΜΗ-60 Romeo και παραλαμβάνει άλλα τέσσερα.
Στο αμυντικό κομμάτι, τέλος, ξεχωριστό κεφάλαιο στις αυριανές συζητήσεις αναμένεται να αποτελέσει η νέα συνεργασία της Ελλάδας με την Εθνοφρουρά της Πολιτείας της Φλόριντα (Florida National Guard), στο πλαίσιο του State Partnership Program, που προβλέπει κοινές εκπαιδευτικές δραστηριότητες και ενίσχυση της διαλειτουργικότητας.
