Τρεις συμφωνίες που διευρύνουν τη συνεργασία Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών σε άμυνα, πολιτιστική κληρονομιά και ναυτιλία συνοδεύουν τον 6ο Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδας–ΗΠΑ και την επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα. Στο επίκεντρο βρίσκεται το νέο πλαίσιο συνεργασίας των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων με την Εθνοφρουρά της Φλόριντα, ενώ ανανεώθηκε η συμφωνία για την προστασία των ελληνικών αρχαιοτήτων και προωθείται η αμοιβαία αναγνώριση πιστοποιητικών ικανότητας ναυτικών. Οι υπογραφές δίνουν πρακτικό περιεχόμενο στον νέο γύρο του Στρατηγικού Διαλόγου, ο οποίος εκτείνεται από την άμυνα και την ασφάλεια έως την ενέργεια, τις επενδύσεις, την τεχνολογία, τη ναυτιλία και τον πολιτισμό.
Η συμφωνία με την Εθνοφρουρά της Φλόριντα
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και της Εθνοφρουράς της Φλόριντα, το οποίο υπεγράφη παρουσία του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια και του Μάρκο Ρούμπιο. Τη συμφωνία υπέγραψαν ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ, στρατηγός Δημήτριος Χούπης, και ο διοικητής της Εθνοφρουράς της Φλόριντα, υποστράτηγος Τζον Χάας. Ο Νίκος Δένδιας συνέδεσε τη νέα συνεργασία με τη συνολική μεταρρύθμιση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στο πλαίσιο της «Ατζέντας 2030», δίνοντας έμφαση στη μεταφορά τεχνογνωσίας, στις κοινές ασκήσεις και στη στενότερη επικοινωνία μεταξύ των δύο πλευρών.
Η Εθνοφρουρά της Φλόριντα αριθμεί περίπου 12.000 στελέχη και αποτελείται από χερσαίες και αεροπορικές δυνάμεις. Έχει διπλή αποστολή, καθώς μπορεί να ενεργοποιείται τόσο από την πολιτεία της Φλόριντα για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών και άλλων καταστάσεων έκτακτης ανάγκης όσο και από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση για στρατιωτικές επιχειρήσεις. Ο Μάρκο Ρούμπιο χαρακτήρισε τη συμφωνία μία ακόμη ένδειξη του βάθους της ελληνοαμερικανικής σχέσης, επισημαίνοντας ιδιαίτερα τις δυνατότητες ανταλλαγής τεχνογνωσίας.
Όπως ανέφερε, η Φλόριντα διαθέτει μεγάλη εμπειρία στην αντιμετώπιση τυφώνων, ενώ η Ελλάδα έχει σημαντική τεχνογνωσία στη διαχείριση σεισμών και δασικών πυρκαγιών. Κατά τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών, δημιουργείται έτσι σημαντικό πεδίο για διαλειτουργικότητα και αμοιβαία μάθηση. Παράλληλα, ο Ρούμπιο αναφέρθηκε στη συμβολή της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ και στις αμυντικές δαπάνες, χαρακτηρίζοντας τη χώρα «πρότυπο σύμμαχο» ως προς τον επιμερισμό των βαρών.
Νέο πλαίσιο συνεργασίας και για την ασφάλεια
Στο πλαίσιο της επίσκεψης, ο Ρούμπιο αναφέρθηκε επίσης στην ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των υπηρεσιών επιβολής του νόμου των δύο χωρών. Έκανε λόγο για νέο πλαίσιο που προβλέπει στενότερη συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών για την αντιμετώπιση κοινών απειλών, όπως η τρομοκρατία, η εμπορία ανθρώπων, οι διεθνικές εγκληματικές οργανώσεις και οι πιέσεις στα σύνορα. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών στάθηκε ιδιαίτερα στη γεωγραφική θέση της Ελλάδας στη Μεσόγειο και στις προκλήσεις που αυτή συνεπάγεται για την ασφάλεια, υποστηρίζοντας ότι η ενισχυμένη ανταλλαγή πληροφοριών μπορεί να επιτρέψει ταχύτερη και περισσότερο προληπτική αντίδραση των αρμόδιων αρχών.
Ανανεώθηκε η συμφωνία για τις ελληνικές αρχαιότητες
Δεύτερος σημαντικός άξονας των υπογραφών είναι ο πολιτισμός, με την ανανέωση του Μνημονίου Συνεργασίας Ελλάδας–ΗΠΑ για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών. Η συμφωνία ακολούθησε τις συνομιλίες της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη με την αρμόδια Αμερικανίδα υφυπουργό Εξωτερικών Κέιτ Ντίλον. Το πλαίσιο συνεργασίας αποσκοπεί στον περιορισμό της παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων, στην ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των διωκτικών αρχών και στην αποτροπή της αγοράς παράνομα διακινηθέντων πολιτιστικών αγαθών από συλλέκτες και μουσεία.
Η Κέιτ Ντίλον σημείωσε ότι περισσότερα από 450 στελέχη και επαγγελματίες στα Βαλκάνια και την Ανατολική Μεσόγειο έχουν εκπαιδευτεί στο πλαίσιο των σχετικών δράσεων, ενώ υπενθύμισε και την πρόσφατη επιστροφή 15 αρχαιοτήτων στην Ελλάδα. Από την πλευρά της, η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ έστειλε το μήνυμα ότι «η ιστορία της Ελλάδας δεν είναι για πούλημα», συνδέοντας την ανανέωση της συμφωνίας με την προσπάθεια αντιμετώπισης των διεθνών κυκλωμάτων παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων.
Η Λίνα Μενδώνη ανακοίνωσε παράλληλα ότι για το 2027 σχεδιάζεται έκθεση στο Αρχαιολογικό Μουσείο με αντικείμενα που έχουν επιστραφεί από τις ΗΠΑ, ενώ συζητήθηκε και η πολιτιστική συνεργασία ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων του 2028, με ελληνική συμμετοχή στην Πολιτιστική Ολυμπιάδα και συνεργασία με το Μουσείο Getty.
Συμφωνία και για τους ναυτικούς
Το τρίτο σκέλος των συμφωνιών αφορά τη ναυτιλία, έναν τομέα στον οποίο η συνεργασία αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω του μεγέθους του ελληνόκτητου στόλου και του ρόλου του στο παγκόσμιο εμπόριο. Στο πλαίσιο του Στρατηγικού Διαλόγου περιλαμβάνεται η συμφωνία για την αμοιβαία αναγνώριση πιστοποιητικών ικανότητας ναυτικών, διευκολύνοντας τη συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών σε έναν κλάδο με ιδιαίτερη οικονομική και στρατηγική σημασία.
Η ναυτιλία έχει άλλωστε αναδειχθεί σε ξεχωριστό κεφάλαιο της ελληνοαμερικανικής ατζέντας, με την ελληνική πλευρά να υπογραμμίζει ότι ο ελληνόκτητος στόλος αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τέταρτο της παγκόσμιας ναυτιλιακής ικανότητας και διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στη μεταφορά ενέργειας και εμπορευμάτων.
Το πρακτικό αποτύπωμα του Στρατηγικού Διαλόγου
Οι συμφωνίες επιχειρούν να μεταφέρουν τη στρατηγική σχέση Αθήνας και Ουάσιγκτον από τις πολιτικές διακηρύξεις σε συγκεκριμένα πεδία συνεργασίας. Στην άμυνα, η έμφαση δίνεται στην επιχειρησιακή συνεργασία, στις κοινές ασκήσεις και στη μεταφορά τεχνογνωσίας. Στον πολιτισμό, στην προστασία και επιστροφή αρχαιοτήτων. Στη ναυτιλία, στη διευκόλυνση της κινητικότητας και της αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων.
Αποτελούν έτσι το πιο απτό σκέλος του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου, παράλληλα με τους ευρύτερους φακέλους της ενέργειας, του Κάθετου Διαδρόμου, των αμερικανικών επενδύσεων, της τεχνολογίας και της περιφερειακής ασφάλειας που βρίσκονται στο επίκεντρο της επίσκεψης Ρούμπιο.
