«Άκυρο» και «ανυπόστατο» χαρακτήρισε το τουρκο-λιβυκό Μνημόνιο ο Υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, μιλώντας από το βήμα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ).
Με αφορμή την απόφαση κύρωσης του τουρκο-λιβυκού μνημονίου του 2019 από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, ο κ. Γεραπετρίτης μίλησε εξ ονόματος των Ελλάδας, Αιγύπτου, Κύπρου, Μπαχρέιν, Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπογραμμίζοντας ότι η κίνηση αυτή εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα.
«Αναδεικνύει, επίσης, μια ευρύτερη πρόκληση για τη διεθνή έννομη τάξη: την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι αυθαίρετες διμερείς συμφωνίες δεν υπονομεύουν τους καθιερωμένους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου ούτε θίγουν τα δικαιώματα τρίτων κρατών», σημείωσε.
Όπως ξεκαθάρισε ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας, το Διεθνές Δίκαιο και, ιδίως, η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), καθώς και το εθιμικό διεθνές δίκαιο αποτελούν το νομικό πλαίσιο για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών. «Οι κανόνες αυτοί είναι θεμελιώδους σημασίας για τη διασφάλιση της προβλεψιμότητας, της ασφάλειας δικαίου και των ειρηνικών σχέσεων μεταξύ των κρατών. Η αποδοχή διμερών συμφωνιών που παραβλέπουν τους εφαρμοστέους κανόνες και τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο, υπονομεύοντας τη διεθνή έννομη τάξη και τις αρχές στις οποίες εδράζεται η ειρηνική επίλυση των διαφορών», τόνισε.
Ως εκ τούτου, «το ψευδεπίγραφο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο αντίκειται στις θεμελιώδεις αυτές αρχές. Παραγνωρίζει τη γεωγραφική πραγματικότητα και τα δικαιώματα όλων των εμπλεκόμενων παράκτιων κρατών επί θαλάσσιων ζωνών, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των νησιών σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η επακόλουθη απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μεταβάλλει αυτή τη νομική πραγματικότητα. Το εν λόγω μνημόνιο παραμένει άκυρο και ανυπόστατο, αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο και δεν μπορεί να αποτελέσει νόμιμη βάση για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών ούτε να παραγάγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.
Παραμένουμε προσηλωμένοι στην επανένωση των θεσμών της Λιβύης και στην προοπτική μιας ενωμένης και ευημερούσας Λιβύης. Μια σταθερή Λιβύη, που συμμετέχει ενεργά στην περιφερειακή συνεργασία, είναι απαραίτητη για την ειρήνη και την ασφάλεια σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Η πολιτική μετάβαση της Λιβύης και οι σχέσεις της με τις γειτονικές χώρες πρέπει να διέπονται από τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και τις σχέσεις καλής γειτονίας.
Ως κράτη μέλη των Ηνωμένων Εθνών, έχουμε υποστηρίξει με συνέπεια την ειρηνική επίλυση των διαφορών μέσω του διαλόγου και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο. Στο πνεύμα αυτό, η Ελλάδα έχει διεξαγάγει διμερείς συνομιλίες με τη Λιβύη για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, με καλή πίστη και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, και εκφράζει την ετοιμότητά της να συνεχίσει τις προσπάθειες αυτές».
«Ο σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την περιφερειακή σταθερότητα και τη διατήρηση μιας διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες», κατέληξε ο κ. Γεραπετρίτης.
Στο ίδιο μήκος κύματος και ο επικεφαλής του ΟΗΕ
Σαφές μήνυμα υπέρ της εφαρμογής του Διεθνούς Δικαίου και της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας έστειλε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, από το Κάιρο, στον απόηχο της απόφασης της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να εγκρίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019.
Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, ο επικεφαλής του ΟΗΕ κλήθηκε να τοποθετηθεί σχετικά με τη στάση των Ηνωμένων Εθνών απέναντι σε χώρες που παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο μέσω συμφωνιών για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
«Η θέση μας είναι απολύτως σαφής: οι παραβιάσεις του Διεθνούς Δικαίου είναι απαράδεκτες», υπογράμμισε ο Αντόνιο Γκουτέρες.
Αναφερόμενος ειδικότερα στις θαλάσσιες συμφωνίες, επισήμανε ότι υπάρχει η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, τονίζοντας ότι «οτιδήποτε δεν είναι συμβατό με τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας δεν θα πρέπει να γίνεται σεβαστό ούτε αποδεκτό».
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ πρόσθεσε ότι ο Οργανισμός διατηρεί σταθερή θέση απέναντι σε κάθε παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η ισχύς του δικαίου υπερισχύει του δικαίου της ισχύος».
