Σαφές μήνυμα προς την Τουρκία και τη Λιβύη για το ζήτημα της οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών έστειλε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά την παρέμβασή του στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, χαρακτηρίζοντας το τουρκολιβυκό μνημόνιο παράνομο, αυθαίρετο και κατάφωρη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.
Μιλώντας στην ανοιχτή συζήτηση υψηλού επιπέδου, που πραγματοποιείται στο πλαίσιο της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας, με θέμα «Διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας: Αναδυόμενες τεχνολογίες και θαλάσσια ασφάλεια», ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι οι διεθνείς κανόνες δεν μπορούν να ερμηνεύονται κατά το δοκούν, προκειμένου να εξυπηρετούν τις επιδιώξεις συγκεκριμένων κρατών.
«Το Διεθνές Δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται με επιλεκτικό τρόπο και οι κανόνες που διέπουν τις θάλασσές μας δεν μπορούν να αναδιατυπωθούν ώστε να εξυπηρετήσουν τις φιλοδοξίες μεμονωμένων κρατών», τόνισε. Αναφερόμενος ειδικότερα στη συμφωνία μεταξύ Άγκυρας και Τρίπολης, σημείωσε ότι «το αποκαλούμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο για οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών αποτελεί κατάφωρη παραβίαση των θεμελιωδών αρχών του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας». «Είναι παράνομο, είναι αυθαίρετο και αντιβαίνει στην ίδια τη γεωγραφία», πρόσθεσε.
Η αναφορά σε Κρήτη, Κάσο και Κάρπαθο
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χρησιμοποίησε γεωγραφικό χάρτη για να αναδείξει, όπως είπε, την αντίφαση που δημιουργεί το τουρκολιβυκό μνημόνιο με τη γεωγραφική πραγματικότητα της Ανατολικής Μεσογείου. «Η Ελλάδα και η Λιβύη είναι γείτονες. Η Τουρκία και η Λιβύη δεν έχουν αντικριστές ακτές», υπογράμμισε, εξηγώντας ότι η συγκεκριμένη συμφωνία παραγνωρίζει την ύπαρξη και τα δικαιώματα ελληνικών νησιών.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην Κρήτη, την Κάρπαθο και την Κάσο, τονίζοντας ότι πρόκειται για κατοικημένα νησιά που δεν μπορούν να παρακάμπτονται κατά την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών. «Η Κάρπαθος και η Κάσος δεν είναι ακατοίκητοι βράχοι. Είναι νησιά με πληθυσμό και το μνημόνιο αυτό παριστάνει ότι δεν υπάρχουν», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Για να καταδείξει το πρόβλημα, ο πρωθυπουργός χρησιμοποίησε ένα υποθετικό παράδειγμα, καλώντας τους συμμετέχοντες να φανταστούν τι θα συνέβαινε εάν η Ελλάδα επιχειρούσε να προχωρήσει σε ανάλογη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης με την Τυνησία. Με αυτόν τον τρόπο επιχείρησε να καταστήσει σαφές ότι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών δεν μπορεί να αγνοεί τη γεωγραφία και τα δικαιώματα τρίτων κρατών.
«Το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν έχει νομιμότητα»
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνική θέση, επικαλούμενος τη στάση των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. «Το μνημόνιο δεν έχει νομιμότητα. Και δεν είναι μόνο ελληνική θέση. Το έχουν στηρίξει τα 27 κράτη», ανέφερε, αναφερόμενος στην ευρωπαϊκή στήριξη προς τις ελληνικές θέσεις.
Η παρέμβαση πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία το ζήτημα έχει επανέλθει στο επίκεντρο των διπλωματικών εξελίξεων, μετά την πρόσφατη απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να εγκρίνει το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης που είχε υπογραφεί με την Τουρκία το 2019. Η Αθήνα έχει απορρίψει την απόφαση, υποστηρίζοντας ότι δεν μεταβάλλει τον παράνομο χαρακτήρα της συμφωνίας ούτε μπορεί να δημιουργήσει έννομα αποτελέσματα εις βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων τρίτων κρατών.
Στο πλαίσιο αυτό, η ελληνική πλευρά έχει εντείνει τις διπλωματικές επαφές και την ενημέρωση των διεθνών οργανισμών σχετικά με τις θέσεις της.
«Δεν θα επιτρέψουμε οι θάλασσές μας να μετατραπούν σε ζούγκλα»
Ολοκληρώνοντας την αναφορά του στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε την ανάγκη διατήρησης μιας διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες, αντί της επιβολής των συμφερόντων μέσω της ισχύος. «Δεν θα επιτρέψουμε οι θάλασσές μας να γίνουν ζούγκλα», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, επικαλέστηκε τη θέση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ ότι η διεθνής κοινότητα οφείλει να διασφαλίσει πως η ισχύς του δικαίου θα υπερισχύσει του δικαίου του ισχυρού. Η τοποθέτηση του πρωθυπουργού εντάσσεται στην προσπάθεια της ελληνικής κυβέρνησης να αναδείξει το ζήτημα του τουρκολιβυκού μνημονίου στο ανώτατο επίπεδο των Ηνωμένων Εθνών, συνδέοντας την προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων με τη θαλάσσια ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
