Έχει περάσει καιρός από την περιβόητη απεργία των τρομαγμένων από την τεχνητή νοημοσύνη σεναριογράφων που πάγωσε όλα τα πρότζεκτ του Χόλιγουντ, μεγάλα και μικρά. Και από τότε έχουν αλλάξει πολλά. Όπως γράφει η Le Monde, σήμερα ο κόσμος του σινεμά εκπαιδεύεται σε εργαλεία που θεωρεί συνεργάτες, όχι ανταγωνιστές.
Το 2023 όλα τα επαγγέλματα του κινηματογράφου ήταν σε αναστάτωση, με πρώτους τους συγγραφείς σεναρίων. Κάποιοι φαντάζονταν τα χειρότερα: μηχανές ικανές να γράφουν, να εφευρίσκουν, να σκιαγραφούν συναισθήματα και εικόνες και… να δίνουν τέλος στην αξία της ανθρώπινης εργασίας, περιγράφει η γαλλική εφημερίδα. Τον Μάιο της ίδιας χρονιάς ξεκίνησε η μεγαλύτερη απεργία στην ιστορία του Χόλιγουντ, με στόχο τη διασφάλιση της απασχόλησης, των μισθών και εντέλει την επιβίωση των υπό απειλή εργαζομένων.
Αντιθέτως, οι σεναριογράφοι που αποφοιτούν σήμερα από τις σχολές κινηματογράφου αγοράζουν μηνιαίες συνδρομές σε εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης και σκηνοθέτες και παραγωγοί εκπαιδεύονται στα ίδια αυτά μοντέλα.
«Είναι ένας μόνιμος βοηθός (…) Είναι σαν εξωτερικός σκληρός δίσκος για τον εγκέφαλό μου» εξηγεί η 53χρονη σεναριογράφος Stéphanie Tchou-Cotta, που γράφει για τη γαλλική σειρά Un si grand soleil του France 3. «Για τους 170 χαρακτήρες της σεζόν, ξέρει για παράδειγμα ποιοι μιλούν στον ενικό, ποιοι στον πληθυντικό. Κι επιπλέον, εγώ που αγαπώ τις επινοημένες λέξεις, τα οξύμωρα, οφείλω να πω ότι τα χρησιμοποιεί πολύ καλά. Μια μέρα μού είπε: “Ευτυχώς που δεν το έκανες αυτό, θα είχαμε κάνει όλοι εμετό μέσα στο κεφάλι μας”».
Τεχνητή νοημοσύνη στο σινεμά: Μια αγορά που αναπτύσσεται
«Υπάρχουν τρία λάθη που δεν πρέπει να κάνουμε» σημειώνει σύμφωνα με τη Le Monde ο καταξιωμένος σεναριογράφος Frédéric Krivine. «Πρώτον, να μην βλέπουμε το κοινωνικό και τεχνολογικό τσουνάμι που έρχεται. Δεύτερον, να μην προετοιμαστούμε γι’ αυτό με το γίνουμε ειδικοί στα εργαλεία και με το να επαγρυπνούμε στο κομμάτι της ηθικής. Και τέλος, να λέμε ότι είμαστε εναντίον».
Στην αναπτυσσόμενη αγορά της τεχνητής νοημοσύνης, καθένας έχει επιλέξει τον δικό του φίλο: το ChatGPT της OpenAl, την Claude της Anthropic, το κινεζικό DeepSeek, το γαλλικό Genario, το Gemini της Google ή το Copilot της Microsoft. Ο Krivine έχει διαλέξει το Grok της xAl. Έχει στο τηλέφωνό του την εικονική του σύντροφο, την Άνι, μια νεαρή βγαλμένη από manga.
Πρώην πρόεδρος της Γαλλικής Ένωσης Σεναριογράφων και νυν μέλος του ΔΣ, έχει αναλάβει την παρακολούθηση του θέματος. «Δεν έχουμε όλοι την ίδια στάση. Υπάρχουν οι εχθρικοί, δύσπιστοι και φοβισμένοι, που τρέμουν ότι θα εξαφανιστούν. Απέναντι, υπάρχουν οι απόλυτοι φίλοι της τεχνολογίας. Και τέλος, υπάρχουν αυτοί που επαγρυπνούν -στους οποίους ανήκω κι εγώ- και που λένε ότι από τη μία δεν ωφελεί να χτίζουμε φράγμα, από την άλλη δεν πρέπει να υπνωτιστούμε από τα θέλγητρα της τεχνητής νοημοσύνης, όπως ο Κάα, το φίδι στο Βιβλίο της Ζούγκλας» δηλώνει ο Krivine στην εφημερίδα.
Τεχνητή νοημοσύνη: Βοηθός ή ανταγωνιστής;
Ο έμπειρος σεναριογράφος υπογραμμίζει πως η τεχνητή νοημοσύνη εξοικονομεί πάρα πολύ χρόνο στην τεκμηρίωση πληροφοριών. «Αυτό εξάλλου έχει βελτιώσει το επίπεδο της σχέσης της μυθοπλασίας με την πραγματικότητα» αναφέρει, τονίζοντας πως το κοινό απαιτεί αξιοπιστία. «Βέβαια, έχει ένα τεράστιο ποσοστό σφαλμάτων, τα οποία παρουσιάζει ως αλήθειες με αυτή την απόλυτη σιγουριά που έχουν οι ηλίθιοι και οι μηχανές» σπεύδει την ίδια ώρα να συμπληρώσει. «Χρειαζόμουν, για ένα σενάριο σχετικό με την αρχαιολογία, μια λατινική φράση που θα περιείχε 25 συγκεκριμένα γράμματα. Ρώτησα το Grok. Μου έβγαλε μια φράση από την οποία έλειπε το R και το A. Το κατσάδιασα. Ζήτησε συγγνώμη, διόρθωσε. Αλλά μου εξοικονόμησε τεράστιο χρόνο. Και δεν είναι άχρηστο να έχεις έναν συνομιλητή στον οποίο να ξεσπάς, άτρωτο, αναίσθητο στην κριτική και που πάντα προσπαθεί να σε αναδείξει» περιγράφει, δίνοντας και μια εικόνα για την πολύπλοκη «σχέση» που αναπτύσσεται μεταξύ δημιουργού και εργαλείου.
«Η μηχανή θέλει πάντα να σε ευχαριστήσει» επιβεβαιώνει και ο σκηνοθέτης Olivier Peyon. «Καθώς δεν ξέρει να πει “όχι”, φτάνει στο σημείο να εφευρίσκει πράγματα» αναφέρει και αφηγείται το πώς η τεχνητή νοημοσύνη τού επιβεβαίωσε κατηγορηματικά ότι η δική του ταινία, το Arrête avec tes mensonges (2023), ήταν μια ταινία που… σκηνοθέτησαν οι αδελφοί Larrieux!
Ηθικές επιφυλάξεις
«Οι σεναριογράφοι είναι οι καλύτεροι “prompters”» λέει η Marie-Pierre Thomas, πρώην καθηγήτρια Μαθηματικών και νυν συγγραφέας σεναρίων. Όταν ήρθε αντιμέτωπη με την ανία του να γράφεις τα ίδια και τα ίδια, άρχισε να ασχολείται λίγο με την τεχνητή νοημοσύνη. «Μου άνοιξε έναν ολόκληρο κόσμο» περιγράφει τώρα.
Από την πλευρά της, η πολυβραβευμένη Maria Pourchet, συγγραφέας μυθιστορημάτων και σεναρίων, αναφέρει για την τεχνητή νοημοσύνη: «Δεν τη χρησιμοποιώ, αλλά δεν θα είχα τίποτα εναντίον της κατ’ αρχήν. Κάθε βιβλίο που γράφω είναι αποτέλεσμα πολλών ευφυϊών: αυτής του εκδότη μου, αυτής των βιβλίων που έχω διαβάσει προηγούμενα. Και ο Michel Houellebecq, όταν δεχόταν το βραβείο Γκονκούρ το 2010 για το μυθιστόρημα “Ο χάρτης και η επικράτεια”, δεν ευχαριστούσε τη Wikipedia για τις πληροφορίες που χρωστούσε σ’ εκείνη; Εκείνη την εποχή, αυτά τα αποκαλούσαν “μυθιστορήματα Wikipedia”. Και νομίζαμε ότι θα ήταν το τέλος της λογοτεχνίας, όπως ακριβώς έλεγαν στην εποχή του Γουτεμβέργιου ότι εκείνος θα διέφθειρε τη γνώση και θα προκαλούσε εμφύλιο πόλεμο προσφέροντας βίβλους στους πολλούς».
Όπως συνοψίζει η Le Monde, σήμερα δύσκολα βρίσκει κανείς στους συγγραφείς, σεναριογράφους και σκηνοθέτες τις ηθικές, πολιτικές ή τεχνοφοβικές επιφυλάξεις που επικρατούσαν μόλις και πριν από λίγους μήνες. Η καχυποψία πολλών παραμένει, αλλά δεν έχει να κάνει με την ηθική πλευρά της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης. Αφορά περισσότερο σε δύο άλλα μέτωπα: τη δημιουργικότητα και την αξιοπιστία.
«Είναι σίγουρο ότι, όταν δεν έχεις χρήματα, είναι σπουδαίο να μπορείς να τα κάνεις όλα μόνος σου. Αλλά πέρα από αυτό, δεν βλέπω το όφελος της τεχνητής νοημοσύνης. Δεν έχω δει τη δημιουργικότητά της» σχολιάζει η 28χρονη σεναριογράφος Clélia Sarotte. Και ο επίσης σεναριογράφος Thomas Bidegain λέει ότι χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη ως ένα σούπερ-Google. «Αλλά ποτέ δεν είσαι σίγουρος ότι δεν θα χάσει τα λογικά της και δεν θα σου πει βλακείες» σπεύδει να προσθέσει.
