Σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ) εξελίσσεται με ρυθμούς που προκαλούν δέος αλλά και ανησυχία, ένα νέο πεδίο ανοίγει στη διασταύρωση ανθρώπου και μηχανής: η άμεση, απευθείας σύνδεση του ανθρώπινου εγκεφάλου με τους υπολογιστές.
Σε αυτό το πεδίο έρχεται να τοποθετηθεί η Merge Labs, μια νεοσύστατη εταιρεία συνιδρυθείσα από τον Σαμ Άλτμαν, διευθύνοντα σύμβουλο της OpenAI, η οποία μόλις εξασφάλισε χρηματοδότηση ύψους 252 εκατομμυρίων δολαρίων.
Το ποσό αυτό δεν αποτελεί απλώς μια εντυπωσιακή οικονομική είδηση, αλλά ένδειξη ότι η Silicon Valley προετοιμάζεται σοβαρά για ένα μέλλον όπου τα όρια του ανθρώπινου νου ενδέχεται να επανακαθοριστούν.
Μεγάλες προσδοκίες αλλά και άγχος
Η Merge Labs δημιουργείται σε ένα κλίμα προσδοκίας, αλλά και υπαρξιακού άγχους.
Πολλοί επιχειρηματίες και επενδυτές θεωρούν πλέον πιθανό ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα φτάσει σε επίπεδα τόσο προηγμένα, ώστε οι άνθρωποι να αισθανθούν την ανάγκη, ή ακόμη και την πίεση, να ενισχύσουν τις γνωστικές τους ικανότητες για να παραμείνουν ανταγωνιστικοί. Όπως τα smartphones έγιναν η προέκταση του χεριού και της μνήμης μας, έτσι και οι τεχνολογίες εγκεφάλου φιλοδοξούν να γίνουν η προέκταση της σκέψης.
Σύμφωνα με τη φιλοσοφία που παρουσιάζει η ίδια η εταιρεία, ο στόχος της Merge είναι να συνδέσει απρόσκοπτα τον άνθρωπο με την τεχνητή νοημοσύνη, με σκοπό τη μεγιστοποίηση της ανθρώπινης ικανότητας, της αυτονομίας και της εμπειρίας.
Πρόκειται για μια διατύπωση που αγγίζει τόσο την τεχνολογική αισιοδοξία όσο και βαθύτερα φιλοσοφικά ερωτήματα: τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος σε έναν κόσμο όπου η σκέψη μπορεί να ενισχυθεί, να επιταχυνθεί ή να διαμοιραστεί με μηχανές;
Από τις μεγαλύτερες επενδύσεις
Η χρηματοδότηση της Merge θεωρείται από τις μεγαλύτερες στον τομέα των διεπαφών εγκεφάλου και υπολογιστή. Μόνο η Neuralink του Έλον Μασκ έχει συγκεντρώσει μεγαλύτερο ποσό σε έναν μόνο γύρο.
Επικεφαλής της επένδυσης ήταν η Bain Capital, ενώ ο μεγαλύτερος επενδυτής είναι η ίδια η OpenAI. Στο επενδυτικό σχήμα συμμετέχουν επίσης προσωπικότητες όπως ο Γκέιμπ Νιούελ, συνιδρυτής της Valve, ο οποίος δραστηριοποιείται ήδη στον χώρο της νευροτεχνολογίας μέσω δικής του εταιρείας.
Αν και το ενδιαφέρον στρέφεται αναπόφευκτα στον Άλτμαν, η Merge προσπαθεί να παρουσιαστεί όχι ως ένα ακόμη φιλόδοξο startup, αλλά ως ένα ερευνητικό εργαστήριο με μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Όπως εξηγεί ο συνιδρυτής της Μιχαήλ Σαπίρο, καθηγητής στο Caltech με δεκαετίες ενασχόλησης με τη λειτουργία του εγκεφάλου, η εταιρεία δεν στοχεύει αρχικά σε εμφυτεύματα που εισάγονται απευθείας στον εγκέφαλο, σε αντίθεση με την προσέγγιση της Neuralink.
Επίλυση δύσκολων προβλημάτων
Το εγχείρημα, όπως λέει, απαιτεί την επίλυση εξαιρετικά δύσκολων επιστημονικών και μηχανικών προβλημάτων, γι’ αυτό και η Merge οργανώνεται ως χώρος έρευνας και όχι απλώς ως εμπορική επιχείρηση.
Η πρώτη φάση ανάπτυξης θα επικεντρωθεί σε ιατρικές εφαρμογές. Ήδη υπάρχουν πειραματικά εμφυτεύματα που επιτρέπουν σε ανθρώπους με παράλυση να ελέγχουν υπολογιστές με τη σκέψη τους ή να μετατρέπουν την «προσπάθεια ομιλίας» σε πραγματικές λέξεις.
Αυτές οι τεχνολογίες προσφέρουν τεράστιες δυνατότητες αποκατάστασης και βελτίωσης της ποιότητας ζωής. Η Merge φιλοδοξεί να συμβάλει σε αυτή την κατεύθυνση πριν στραφεί, σε δεύτερο χρόνο, σε εφαρμογές για το ευρύ κοινό.
Κεντρικός στόχος της εταιρείας είναι η ανάπτυξη συστημάτων υψηλού εύρους ζώνης, δηλαδή ικανών να διαχειρίζονται μεγάλο όγκο δεδομένων ανάμεσα στον εγκέφαλο και τον υπολογιστή. Όσο μεγαλύτερο είναι αυτό το εύρος, τόσο πιο σύνθετη και άμεση μπορεί να γίνει η αλληλεπίδραση.
Σύμφωνα με τον Σαπίρο, μια τέτοια άμεση διασύνδεση θα επέτρεπε πράγματα που σήμερα είναι αδύνατα με τα υπάρχοντα μέσα, αν και παραδέχεται ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για συγκεκριμένες προβλέψεις.
Απαντήσεις στη σκέψη μας!
Ο ίδιος ο Σαμ Άλτμαν έχει αφήσει να εννοηθεί πώς φαντάζεται αυτό το μέλλον. Σε συνομιλίες με δημοσιογράφους έχει πει ότι θα ήθελε απλώς να σκέφτεται μια ερώτηση και να λαμβάνει απάντηση από το ChatGPT.
Η ιδέα αυτή, που μέχρι πρόσφατα θα ανήκε στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας, συζητείται πλέον σοβαρά σε ερευνητικά εργαστήρια. Άλλοι επιστήμονες εργάζονται ήδη πάνω σε τεχνολογίες που «διαβάζουν» την πρόθεση ομιλίας απευθείας από τον εγκέφαλο, πριν καν σχηματιστούν λέξεις.
Η είσοδος της Merge στον χώρο αυτό εντείνει και την προσωπική και επιχειρηματική αντιπαλότητα ανάμεσα στον Άλτμαν και τον Έλον Μασκ. Οι δύο άνδρες υπήρξαν συνιδρυτές της OpenAI, αλλά χώρισαν τους δρόμους τους έπειτα από διαφωνίες για την κατεύθυνση της εταιρείας.
Μασκ και Νeuralink
Ο Μασκ είχε ήδη από το 2016 ιδρύσει τη Neuralink, με δηλωμένο στόχο να ενισχύσει τις ανθρώπινες δυνατότητες ώστε η ανθρωπότητα να μη μείνει πίσω από την τεχνητή νοημοσύνη. Ο Άλτμαν, αν και είχε επενδύσει στη Neuralink, φαίνεται τώρα να χαράσσει τη δική του πορεία στο ίδιο πεδίο.
Η Merge Labs παραμένει προς το παρόν μικρή σε μέγεθος, με λιγότερους από 50 εργαζόμενους και έδρα στην περιοχή του Σαν Φρανσίσκο. Δεν έχει ακόμη πρόεδρο ή διευθύνοντα σύμβουλο, ενώ ο Άλτμαν συμμετέχει στο διοικητικό συμβούλιο με προσωπική ιδιότητα.
Το γεγονός αυτό του επιτρέπει να παραμείνει στο συμβούλιο ακόμη και αν αλλάξει ο ρόλος του στην OpenAI, κάτι που υπογραμμίζει τη μακροπρόθεσμη δέσμευσή του στο εγχείρημα.
Hθικά ερωτήματα
Πέρα από την τεχνολογική και επιχειρηματική διάσταση, η Merge εγείρει βαθιά κοινωνικά και ηθικά ερωτήματα. Ποιος θα έχει πρόσβαση σε τέτοιες τεχνολογίες; Θα ενισχύσουν την ανθρώπινη ελευθερία ή θα δημιουργήσουν νέες μορφές ανισότητας;
Και πού σταματά η θεραπεία και πού αρχίζει η ενίσχυση πέρα από το «φυσιολογικό»; Η Merge Labs, όπως και οι ανταγωνιστές της, δεν προσφέρει ακόμη απαντήσεις. Προσφέρει όμως ένα σαφές μήνυμα: το επόμενο μεγάλο πεδίο μάχης της τεχνολογίας δεν είναι απλώς οι αλγόριθμοι, αλλά ο ίδιος ο ανθρώπινος εγκέφαλος.
