Με τη ρομποτική να εξελίσσεται πλέον ταχύτατα, η εποχή των οικιακών ρομπότ είναι ήδη εδώ. Ιδίως καθώς η τεχνητή νοημοσύνη και οι νέοι αισθητήρες καθιστούν τον έλεγχο και τον συντονισμό των ρομπότ όλο και πιο κατάλληλο για καθημερινή χρήση.
Όπως μεταδίδει η Handelsblatt, ήδη διάφορες startups έχουν ανακοινώσει την ανάπτυξη ρομπότ γενικής χρήση για το σπίτι: η 1X και η Sunday από την Αμερική, καθώς και η Neura Robotics από τη Γερμανία. Μέσα στο 2026 οι εταιρείες θέλουν να παραδώσουν τα πρώτα τους ρομπότ. Σκούπισμα, καθάρισμα παραθύρων και πλύσιμο πιάτων… όλα αυτά υποτίθεται ότι θα τα αναλαμβάνουν πλέον εκείνα, ενώ οι ιδιοκτήτες θα χαλαρώνουν. Όμως, πόσο «καλά» είναι στην πραγματικότητα αυτά τα νέα οικιακά ρομπότ AI, διερωτάται η γερμανική εφημερίδα.
Σύμφωνα με υπολογισμούς της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ρομποτικής (IFR), πέρυσι πουλήθηκαν παγκοσμίως περίπου 20 εκατομμύρια οικιακά ρομπότ, όπως για παράδειγμα μικρές ρομποτικές σκούπες. Σε Ασία και Ευρώπη οι πωλήσεις αυξήθηκαν πάνω από 16%. «Στην καταναλωτική αγορά ρομπότ συμβαίνουν πολλά αυτή τη στιγμή», λέει η Anne Jurkat από την IFR που παρατηρεί στενά την αγορά. Μέσω καλύτερων αισθητήρων και λογισμικού, μεμονωμένες συσκευές μπορούν να αναλάβουν όλο και περισσότερες εργασίες. Έτσι, η σκούπα μπορεί πλέον και να σφουγγαρίζει ή να φυλάει το σπίτι.
Οι μηχανές πολλαπλών χρήσεων αναμένεται να γίνουν όλο και πιο σημαντικές λόγω της δημογραφικής αλλαγής στις βιομηχανικές χώρες: Όλο και περισσότεροι ηλικιωμένοι έρχονται πλέον αντιμέτωποι με την αυξανόμενη έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού. «Η αυτοματοποίηση μέσω ρομπότ είναι ένα μεγάλο μέρος της λύσης», λέει η Jurkat. «Τα ανθρωποειδή ρομπότ είναι η μεγάλη υπόσχεση για το νοικοκυριό» συμπληρώνει.
Υπάρχει ωστόσο μια πρόκληση στην ανάπτυξη ανθρωποειδών ρομπότ: Σε εργοστάσια και αποθήκες οι διαδικασίες επαναλαμβάνονται διαρκώς με τον ίδιο τρόπο, όμως τα σαλόνια είναι εξατομικευμένα. Καθένα είναι διαφορετικό και συνεχώς συμβαίνει κάτι απρόβλεπτο, όπως για παράδειγμα όταν ένα κατοικίδιο κόβει τον δρόμο της μηχανής. Για να μπορεί το ρομπότ να κινείται αυτόνομα, χρειάζεται μια AI που να αντιλαμβάνεται το περιβάλλον, να αντιδρά άμεσα και να σχεδιάζει ενέργειες.
Παρότι αυτό ακούγεται απλό, στην πραγματικότητα συνιστά πρόκληση για την τεχνητή νοημοσύνη. Η AI μπορεί να περνάει εξετάσεις μαθηματικών και να συνθέτει συμφωνίες, αλλά αυτό που για τον άνθρωπο είναι εύκολο, όπως το να κρατάει την ισορροπία του ή να σηκώνει ένα ποτήρι, παραμένει δύσκολο για τη μηχανή. Στην έρευνα αυτό ονομάζεται «Παράδοξο του Moravec».
Το μοντέλο VLA: Ο εγκέφαλος του ρομπότ
Ο Alexander Zorn διεξάγει έρευνα με αντικείμενο τα συστήματα AI agents που ελέγχουν ρομπότ, στο Ινστιτούτο Fraunhofer. Τα μοντέλα Vision-Language-Action (VLA) είναι, σύμφωνα με τον ίδιο, η βάση για τη λειτουργία τέτοιων ανθρωποειδών. Πολλοί κατασκευαστές εργάζονται ήδη με VLA. Το μοντέλο κατανοεί το περιβάλλον του και σχεδιάζει την επόμενη ενέργεια με στόχο να φτάσει σε έναν συγκεκριμένο στόχο (πχ στο άδειασμα του πλυντηρίου πιάτων). Αντί για κείμενο ή εικόνες, το μοντέλο παράγει εντολές κίνησης.
Τα μοντέλα αυτά εξελίσσονται ολοένα και περισσότερο, απαιτούν όμως τεράστιες ποσότητες δεδομένων για να μάθουν από το περιβάλλον τους το οποίο είναι περίπλοκο. Αν και αυτά μπορούν να παραχθούν συνθετικά, καθοριστικές είναι οι πληροφορίες από την πράξη, δηλαδή τα δεδομένα που προκύπτουν όσο το ρομπότ λειτουργεί. Ακριβώς αυτό όμως είναι που λείπει, σημειώνει η Handelsblatt. Επιπλέον, τα VLA δεν είναι ακόμη πλήρως ώριμα και δεν μπορούν ακόμα να φέρουν σε πέρας σύνθετες εργασίες που απαιτούν πολλά βήματα. «Τα κακά νέα είναι ότι θα πρέπει να πλένουμε τα πιάτα μας μόνοι μας για αρκετό καιρό ακόμα», σχολιάζει ο Zorn.
NEO: Ο νέος βοηθός με το πουλόβερ
Η startup 1X από το Πάλο Άλτο επιθυμεί να είναι ο πρώτος κατασκευαστής που θα φέρει ανθρωποειδή ρομπότ μαζικά στα νοικοκυριά. Ο NEO είναι ένα ανθρωποειδές ρομπότ με δύο μαύρα μάτια κουμπιά και ένα μπεζ ολόσωμο πουλόβερ. Θα κοστίζει 20.000 δολάρια, αλλά θα μπορεί και να ενοικιαστεί για 500 δολάρια τον μήνα.
Σε ένα διαφημιστικό σποτ, τον βλέπουμε να μεταφέρει κούτες, να φέρνει ποτήρια με νερό και να σκουπίζει με την ηλεκτρική σκούπα, την ώρα που οι ιδιοκτήτες του παίζουν χαρτιά. Στα σχόλια κάτω από το βίντεο, οι χρήστες συζητούν αν αυτό είναι συναρπαστικό ή… τρομακτικό.
Zorn: Τα ανθρωποειδή προς το παρόν απαιτούν πολλή συντήρηση
Η διαφήμιση αυτή δίνει την εντύπωση ότι ο NEO τα κάνει όλα αυτόνομα. Σε συνέντευξη όμως στη Wall Street Journal αποκαλύφθηκε ότι ένας υπάλληλος της 1X ελέγχει το ρομπότ εξ αποστάσεως. Ο NEO συλλέγει με αυτόν τον τρόπο τα δεδομένα που χρειάζεται η εταιρεία για την εκπαίδευση του μοντέλου AI της. Μόνο μέσω αυτής της διαδικασίας θα καταφέρει ο NEO να γίνει κάποτε πραγματικά αυτόνομος. Όποιος προπαραγγείλει το ρομπότ τώρα, δεν αποκτά ένα αυτόνομο ρομπότ γενικής χρήσης, αλλά έναν υπάλληλο της 1X μέσα στο σπίτι του.
Ερευνητές όπως ο Alexander Zorn εκτιμούν ότι τα ανθρωποειδή ρομπότ παροχής υπηρεσιών θα χρησιμοποιηθούν αρχικά εκεί όπου οι εργασίες επαναλαμβάνονται συχνά και το περιβάλλον είναι τυποποιημένο και άρα εύκολο να κατανοηθεί, όπως για παράδειγμα στον ξενοδοχειακό κλάδο. Την ίδια ώρα, και η εταιρεία συμβούλων McKinsey καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα ανθρωποειδή ρομπότ δεν είναι ακόμη έτοιμα για το νοικοκυριό. Αναμένει μια πραγματικά ευρεία χρήση τους στην καταναλωτική αγορά το νωρίτερα το 2035. «Μια σημαντική μετατόπιση προς τα εμπρός θα ήταν εφικτή μόνο με αρκετά μεγάλα τεχνολογικά άλματα που δεν είναι επί του παρόντος ορατά», λέει ο Christian Jansen, ειδικός ρομποτικής στη McKinsey.
Κάποιοι κατασκευαστές, επομένως, δεν εστιάζουν αυτή τη στιγμή στη δημιουργία δίποδων ρομπότ με σώμα που μοιάζει με ανθρώπινο. Αντίθετα, προς το παρόν εργάζονται πάνω στην απλοποίηση του σχεδιασμού. Για παράδειγμα, το ρομπότ Memo της startup Sunday Robotics μοιάζει σαν να βγήκε από βιντεοπαιχνίδι: μεγάλα μαύρα μάτια, κόκκινο καπέλο του μπέιζμπολ, στρογγυλεμένες άκρες. Αντί για πόδια έχει ρόδες. Επίσης, τα χέρια του είναι πιο απλά κατασκευασμένα: έχει μόνο τρία δάχτυλα, που μοιάζουν περισσότερο με γάντια χωρίς δάχτυλα παρά με χέρια.
