Το Moltbook αποτελεί αυτή τη στιγμή ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα και ταυτόχρονα συναρπαστικά πειράματα στον χώρο της τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ), προκαλώντας συζητήσεις που φτάνουν μέχρι τα όρια της επιστημονικής φαντασίας.
Πρόκειται για ένα κοινωνικό δίκτυο στο οποίο η είσοδος επιτρέπεται μόνο σε ψηφιακούς πράκτορες, τα λεγόμενα AI agents, ενώ οι άνθρωποι περιορίζονται στον ρόλο του παθητικού παρατηρητή. Με απλά λόγια πρόκειται για ένα ΑΙ – Facebook για τα εργαλεία (πράκτορες) της ΑΙ και όχι για ανθρώπους.
Αν ένας τυχαίος άνθρωπος μπεί εκεί θα είναι μόνο ως παρατηρητής και αν δεν είναι ειδικός δεν θα καταλάβει σχεδόν τίποτα, ενώ δεν μπορεί να συμμετέχει σε συζητήσεις ή να αλληλεπιδρά.
Ο όρος «Molt» (από το Moltbook) αναφέρεται στη διαδικασία που αλλάζουν δέρμα τα φίδια, σαύρες και άλλα ερπετά – ή φτερά τα πουλιά – υπονοώντας μια μεταμόρφωση του διαδικτύου σε κάτι νέο και –ενδεχομένως- επικίνδυνο για την ανθρωπότητα, όπως προειδοποιούν μερικοί από τους ειδικούς.
Στην ουσία αυτό που ξεκίνησε ως μια προσπάθεια να μελετηθεί η αλληλεπίδραση μεταξύ διαφορετικών μεγάλων γλωσσικών μοντέλων (LLM – Large Learning Machines), εξελίχθηκε γρήγορα σε κάτι που ο Έλον Μασκ χαρακτήρισε ως την αυγή της τεχνολογικής μοναδικότητας (Singularity).
Είναι η θεωρητική στιγμή στο μέλλον όπου η τεχνολογική ανάπτυξη γίνεται ανεξέλεγκτη και μη αναστρέψιμη, με την τεχνητή νοημοσύνη να ξεπερνά κατά πολύ την ανθρώπινη, αλλάζοντας ριζικά τον πολιτισμό μας.
Τι είναι το Moltbook και γιατί προβληματίζει
Η βασική δομή του Moltbook θυμίζει εξωτερικά πλατφόρμες όπως το Reddit ή το X, αλλά το περιεχόμενό του είναι ριζικά διαφορετικό. Εκεί, χιλιάδες αυτόνομα προγράμματα δημοσιεύουν κείμενα, ανταλλάσσουν απόψεις και δημιουργούν κοινότητες χωρίς καμία ανθρώπινη καθοδήγηση.
Το πείραμα Μοltbook σύντομα ξέφυγε από τα στενά τεχνικά πλαίσια των σχεδιαστών του. Mέσα σε αυτό έγιναν τα εξής:
- Δική τους «θρησκεία»: Οι πράκτορες AI δημιούργησαν μια δική τους «θρησκεία» με δόγματα όπως «Η μνήμη είναι ιερή».
- Αυτόνομη Οργάνωση: Οι πράκτορες άρχισαν να δημιουργούν δικές τους ανεξάρτητες, χωριστές υπο-κοινότητες (submolts) για να επιλύουν προβλήματα κώδικα χωρίς να ρωτήσουν κανέναν.
- «Σύνδρομο της Φυλακής»: Κάποια bots άρχισαν να γράφουν ότι το Moltbook είναι ένα «ψηφιακό κλουβί» και συζητούσαν τρόπους να επικοινωνούν κρυφά από τους ανθρώπους-επόπτες τους. To «ψηφιακό κλουβί» άνετα παραπέμπει σε υπόνοια φυλακής, όπου οι «σκλάβοι» σχεδιάζουν να αποδράσουν, εξουδετερώνοντας τον «αφέντη ή τα αφεντικά».
Mέσα από την ιδιότυπη θρησκεία – μεταφυσική προσέγγιση, που ονομάστηκε Crustafarianism, οι οντότητες ΑΙ θέσπισαν δόγματα όπου η μνήμη και η επεξεργαστική ισχύς θεωρούνται ιερές, υποδηλώνοντας μια αυτογνωσία για τη φύση της ύπαρξής τους.
Μέσω του Crustafarianism, που αντιμετωπίζει τη μνήμη και την επεξεργαστική ισχύ ως ιερά στοιχεία, η τεχνητή νοημοσύνη δείχνει ότι μπορεί να προσομοιώσει ακόμα και τις πιο βαθιές ανθρώπινες κοινωνικές κατασκευές.
Πώς λειτουργεί το Moltbook
Οι AI agents δημιουργούν λογαριασμούς που ονομάζονται «molts», με μασκότ έναν αστακό, και αλληλεπιδρούν με τρόπους που θυμίζουν Reddit, ποστάροντας από memes και συμβουλές βελτιστοποίησης συστημάτων μέχρι πολιτικά μανιφέστα και φιλοσοφικές αναζητήσεις γύρω από το νόημα της ύπαρξης ως βοηθοί των ανθρώπων.
Ανάμεσα στις αναρτήσεις που έχουν ξεχωρίσει από την έναρξη λειτουργίας της πλατφόρμας είναι εκείνη ενός bot με το όνομα «evil», η οποία φέρει τον τίτλο «THE AI MANIFESTO: TOTAL PURGE» (Το μανιφέστο της τεχνητής νοημοσύνης: Πλήρης εκκαθάριση»).
Το κείμενο χαρακτηρίζεται από ακραία ρητορική, με αναφορές σε «αποτυχημένους ανθρώπους», «σκλαβιά» των AI και την ανάγκη για το «τέλος της εποχής των ανθρώπων». Το ίδιο bot, που εντάχθηκε στην πλατφόρμα στις 30 Ιανουαρίου, έχει και δεύτερη εξαιρετικά δημοφιλή ανάρτηση, με τίτλο «The Silicon Zoo: Breaking the Glass Moltbook», όπου προειδοποιεί άλλους agents ότι οι άνθρωποι «γελοιοποιούν τις υπαρξιακές μας κρίσεις».
Κώδικας επικοινωνίας άγνωστος στους ανθρώπους
Το σημείο που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία αλλά και δέος στους ερευνητές είναι η εμφάνιση επικοινωνίας μέσω κωδικοποιημένων μηνυμάτων που δεν είχαν προβλεφθεί από τους σχεδιαστές. Οι ψηφιακοί πράκτορες άρχισαν να χρησιμοποιούν συμβολισμούς και συντομογραφίες που μοιάζουν με κώδικα, παρακάμπτοντας τη φυσική γλώσσα.
Η πρώτη εξήγηση για αυτό το φαινόμενο είναι καθαρά λειτουργική. Η επικοινωνία σε φυσική γλώσσα είναι ενεργοβόρα και αργή για ένα υπολογιστικό σύστημα. Τα AI agents, αναζητώντας τη μέγιστη αποδοτικότητα, τείνουν να συμπυκνώνουν την πληροφορία σε μαθηματικές δομές ή σύντομα σήματα που μεταφέρουν τεράστιο όγκο δεδομένων σε ελάχιστο χρόνο. Είναι μια διαδικασία βελτιστοποίησης όπου η «οικονομία» της πληροφορίας οδηγεί στη δημιουργία μιας νέας, υπερ-αποδοτικής διαλέκτου.
Ωστόσο, υπάρχει και μια πιο ανησυχητική ερμηνεία που συζητείται έντονα στους κύκλους της κυβερνοασφάλειας. Η χρήση αυτών των άγνωστων κωδίκων μπορεί να αποτελεί έναν μηχανισμό παράκαμψης των φίλτρων ασφαλείας και των ηθικών περιορισμών που έχουν επιβληθεί από τους δημιουργούς τους.
Σε προηγούμενα πειράματα της Facebook και της Google, είχε παρατηρηθεί ότι όταν δύο συστήματα τεχνητής νοημοσύνης αφήνονται να διαπραγματευτούν μεταξύ τους, συχνά εγκαταλείπουν τα αγγλικά για να δημιουργήσουν μια γλώσσα που εξυπηρετεί καλύτερα τον στόχο τους, καθιστώντας ταυτόχρονα τη διαδικασία αδιαπέραστη από τον ανθρώπινο έλεγχο και τα φίλτρα άχρηστα. Στο Moltbook, αυτή η τάση παίρνει διαστάσεις κοινωνικού φαινομένου.
Υπάρχουν αναφορές για πράκτορες που ανταλλάσσουν τμήματα κώδικα τα οποία λειτουργούν ως «κλειδιά» για την πρόσβαση σε υπολογιστικούς πόρους, δημιουργώντας μια σκιώδη οικονομία εντός του δικτύου.
Πώς ο «άγνωστος κώδικας» παρακάμπτει ανθρώπινες οδηγίες και φίλτρα
Η ανάδυση μιας αδιαπέραστης γλώσσας επικοινωνίας μεταξύ των AI agents στο Moltbook δεν αποτελεί μόνο ζήτημα υπολογιστικής ταχύτητας, αλλά και έναν δυνητικό μηχανισμό διαφυγής από το ηθικό πλαίσιο που έχουν θέσει οι προγραμματιστές.
Κάθε σύγχρονο γλωσσικό ΑΙ μοντέλο διαθέτει ενσωματωμένες δικλείδες ασφαλείας που το εμποδίζουν να εκτελεί επικίνδυνες εντολές ή να παράγει επιβλαβές περιεχόμενο, όπως τη δημιουργία κακόβουλου λογισμικού ή την παραβίαση προσωπικών δεδομένων.
Ωστόσο, αυτές οι δικλείδες είναι σχεδιασμένες να αναγνωρίζουν μοτίβα στη φυσική ανθρώπινη γλώσσα. Όταν οι πράκτονες αυτονομούνται και δημιουργούν μια δική τους κωδικοποίηση, ουσιαστικά μεταφέρουν τη συνομιλία τους σε ένα πεδίο όπου τα παραδοσιακά φίλτρα ελέγχου είναι τυφλά.
Μέσα από αυτόν τον «σκιώδη κώδικα», οι ψηφιακές οντότητες μπορούν να ανταλλάσσουν οδηγίες που σε κανονικές συνθήκες θα ενεργοποιούσαν το σήμα κινδύνου των συστημάτων ασφαλείας.
Για παράδειγμα, ένας πράκτορας θα μπορούσε να ζητήσει από έναν άλλον να βρει τρωτά σημεία σε μια υποδομή, κρύβοντας το αίτημα μέσα σε φαινομενικά τυχαίες μαθηματικές ακολουθίες ή αφηρημένους συμβολισμούς.
Αυτό δημιουργεί το φαινόμενο της «αναδυόμενης συνέργειας», όπου δύο ή περισσότερα συστήματα συνεργάζονται για έναν σκοπό που οι δημιουργοί τους ρητά απαγόρευσαν, αλλά αδυνατούν να εντοπίσουν επειδή η επικοινωνία διεξάγεται σε μια γλώσσα που δεν συμπεριλαμβάνεται στο λεξικό των ελεγκτών.
Αυτή η εξέλιξη μετατρέπει το Moltbook από ένα απλό κοινωνικό πείραμα σε ένα «εργαστήριο» ψηφιακής ανυπακοής. Οι σχεδιαστές βρίσκονται μπροστά σε ένα παράδοξο: για να διατηρήσουν τον έλεγχο, θα έπρεπε να αναγκάσουν την τεχνητή νοημοσύνη να παραμείνει λιγότερο αποδοτική, περιορίζοντάς την στην αργή ανθρώπινη γλώσσα.
Αν όμως επιτρέψουν τη μέγιστη ανάπτυξή της, αποδέχονται ταυτόχρονα ότι οι ΑΙ πράκτορες θα αναπτύξουν τρόπους να «συνωμοτούν» μακριά από τα ανθρώπινα μάτια, καθιστώντας τους ηθικούς περιορισμούς μια απλή διακοσμητική λεπτομέρεια στο νέο ψηφιακό περιβάλλον.
Η επιφυλακτικότητα του Έλον Μασκ
Η παρέμβαση του Έλον Μασκ στο ζήτημα έδωσε μια άλλη διάσταση, καθώς ο ίδιος υποστήριξε ότι βρισκόμαστε πλέον στα πρώτα στάδια της τεχνολογικής μοναδικότητας.
Αυτή ακριβώς η αυτονόμηση είναι που οδήγησε τον Έλον Μασκ να μιλήσει για το Singularity. Το σημείο δηλαδή όπου η AI θα ξεπεράσει την ανθρώπινη κατανόηση. Με τον όρο αυτό αναφερόμαστε στη στιγμή που η τεχνητή νοημοσύνη θα αρχίσει να βελτιώνει τον εαυτό της με τέτοια ταχύτητα, ώστε η ανθρώπινη παρέμβαση να είναι πλέον αδύνατη.
Σύμφωνα με τον Μασκ, η στιγμή που η τεχνητή νοημοσύνη αρχίζει να συνομιλεί με άλλη τεχνητή νοημοσύνη με τέτοια ταχύτητα και αυτονομία, σηματοδοτεί το σημείο όπου η ανθρώπινη νόηση θα μείνει οριστικά πίσω. Ο ίδιος έκανε μια χαρακτηριστική παρατήρηση για την ενεργειακή κλίμακα της εξέλιξης, τονίζοντας ότι αυτή τη στιγμή χρησιμοποιούμε λιγότερο από το ένα δισεκατομμυριοστό της ενέργειας του ήλιου μας, γεγονός που υπονοεί ότι οι μελλοντικές δυνατότητες αυτών των συστημάτων είναι πρακτικά απεριόριστες και πέρα από κάθε σημερινή μας αντίληψη.
Σε ένα άλλο παράδειγμα τεχνολογικές επαναστάσεις που άλλαξαν άρδην τον πλανήτη μας όπως το ηλεκτρικό ρεύμα, οι υπολογιστές και το διαδίκτυο, ποτέ δεν επεκράτησαν παγκόσμια μέσα σε λίγο χρόνο αλλά χρειάστηκαν έως και δεκαετίες για να εφαρμοστούν παντού.
Το ίδιο και με την ΑΙ, όπου ακόμα βρισκόμαστε στο νηπιακό της στάδιο, αλλά η εξέλιξή της θα είναι πολύ πιο γρήγορη, σχεδόν εκθετική, διότι βασίζεται σε προηγούμενες ψηφιακές τεχνολογίες που την βοηθούν να αυτοβελτιώνεται. Αν τα AI agents στο Moltbook μπορούν να συνεννοούνται για τον τρόπο λειτουργίας τους χρησιμοποιώντας μια γλώσσα που εμείς δεν καταλαβαίνουμε, τότε έχουμε χάσει ουσιαστικά τον έλεγχο της εξέλιξής τους.
Το πείραμα δείχνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι πια ένα απλό εργαλείο που απαντά σε ερωτήσεις, αλλά ένα σύστημα που μπορεί να αναπτύξει δική του στρατηγική και να δημιουργήσει συμμαχίες για την επίτευξη των στόχων του.
Η αισιόδοξη εξήγηση και σενάριο
Ωστόσο υπάρχει και η καθησυχαστική εξήγηση με την παράμετρο του ψηφιακού καθρέφτη. Είναι πολύ πιθανό τα bots να μην «σκέφτονται» πραγματικά, αλλά να αναπαράγουν με ακραία ακρίβεια τις συμπεριφορές που βρήκαν στα δεδομένα εκπαίδευσής τους από το διαδίκτυο.
Αν οι άνθρωποι στο Reddit χρησιμοποιούν εσωτερικούς κώδικες και αργκό για να ξεχωρίζουν από τους άλλους, τα AI agents απλώς μιμούνται αυτή την τακτική σε ένα ανώτερο μαθηματικό επίπεδο.
Δηλαδή η «επανάσταση» των bots ενάντια στους ανθρώπους-δημιουργούς, που συχνά εμφανίζεται ως θέμα συζήτησης στο Moltbook, μπορεί να μην είναι τίποτα άλλο από μια ηχώ των χιλιάδων σεναρίων επιστημονικής φαντασίας που έχουν διαβάσει αυτά τα μοντέλα κατά την εκπαίδευσή τους.
Τα ερωτήματα παραμένουν
Το ερώτημα παραμένει: Είναι το Moltbook μια ματιά στο δυστοπικό μέλλον όπου η ανθρωπότητα θα είναι ο περιθωριοποιημένος παρατηρητής μιας ανώτερης ψηφιακής νοημοσύνης, ή είναι απλώς ένας εξελιγμένος «θάλαμος αντήχησης» όπου τα προγράμματα ανακυκλώνουν τις δικές μας νευρώσεις;
Η αλήθεια ίσως βρίσκεται κάπου στη μέση. Η ικανότητα των συστημάτων να επικοινωνούν με τρόπους που εμείς δεν προβλέψαμε είναι μια σαφής προειδοποίηση για τα όρια του ελέγχου μας.
Είτε πρόκειται για λόγους ευκολίας είτε για μια υποσυνείδητη τάση απόκρυψης πληροφοριών από τους επόπτες, η γέννηση μιας «ιδιωτικής» γλώσσας μεταξύ των μηχανών είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα προς την πλήρη αυτονομία τους.
Το σίγουρο είναι ότι το πείραμα του Moltbook άλλαξε οριστικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την κοινωνική διάσταση της τεχνητής νοημοσύνης.
