Η φιλοδοξία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τεχνολογική αυτονομία συγκρούεται με μια σκληρή πραγματικότητα: σχεδόν κάθε κράτος-μέλος βασίζεται σε αμερικανική τεχνολογία για τη λειτουργία του κράτους, των επιχειρήσεων και των κρίσιμων υποδομών.
Παρά τις αυξανόμενες ανησυχίες στις Βρυξέλλες ότι η μακροχρόνια εξάρτηση από αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς θα μπορούσε να μετατραπεί σε εργαλείο πολιτικής πίεσης από την Ουάσινγκτον, οι εθνικές πρωτεύουσες εκπέμπουν μήνυμα ρεαλισμού.
Οι απαντήσεις των κυβερνήσεων σκιαγραφούν μια Ευρώπη που αναγνωρίζει το στρατηγικό της κενό, αλλά δεν βλέπει γρήγορη ή ανώδυνη λύση, σύμφωνα με το Politico.
Ευρωπαϊκή Ένωση: Το μήνυμα των κρατών-μελών προς τις Βρυξέλλες
Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έχουν ένα σαφές και μάλλον αποθαρρυντικό μήνυμα για την Ευρωπαϊκή Ένωση: η ήπειρος λειτουργεί πάνω σε αμερικανική τεχνολογία και αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει στα επόμενα χρόνια. Μετά τις προειδοποιήσεις αξιωματούχων της ΕΕ τον Ιανουάριο ότι δεκαετίες εξάρτησης από αμερικανικές εταιρείες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως μέσο εξαναγκασμού από τον Λευκό Οίκο, το Politico απευθύνθηκε στις κυβερνήσεις των 27 κρατών-μελών.
Οι απαντήσεις αποκάλυψαν ένα μωσαϊκό προσεγγίσεων απέναντι στη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα, αλλά και μια κοινή παραδοχή: η Ευρώπη δεν διαθέτει γρήγορη λύση για να μειώσει ουσιαστικά την ψηφιακή της εξάρτηση.
Η κλίμακα του τεχνολογικού ζητήματος για την ΕΕ
Οι αμερικανικοί τεχνολογικοί κολοσσοί κυριαρχούν στις ψηφιακές υποδομές της Ευρώπης. Amazon, Microsoft και Google ελέγχουν πάνω από τα δύο τρίτα της αγοράς cloud — της ραχοκοκαλιάς του σύγχρονου διαδικτύου — ενώ η πλειονότητα των επιχειρήσεων και των κυβερνήσεων χρησιμοποιεί αμερικανικό λογισμικό.
Ανάλυση της εταιρείας Proton, με βάση τα domains ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, έδειξε ότι το 74% των εισηγμένων ευρωπαϊκών εταιρειών εξαρτάται από αμερικανικές τεχνολογικές υπηρεσίες. Στην κορυφή της λίστας των πιο εξαρτημένων χωρών βρίσκονται η Ιρλανδία, η Φινλανδία και η Σουηδία.
Η ΕΕ και φόβοι οι ΗΠΑ να τραβήξουν την πρίζα
Ορισμένες χώρες αντιμετωπίζουν πλέον πιο σοβαρά το ενδεχόμενο πιέσεων από την Ουάσινγκτον. Η Φινλανδία αποκάλυψε ότι έχει εξετάσει το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να «κλείσουν τον διακόπτη» της τεχνολογίας (ένα σενάρθιο δηλαδή, όπου οι ΗΠΑ τραβούν την πρίζα σε κρίσιμες ψηφιακές υπηρεσίες), προκειμένου να προετοιμαστεί για ακραίες καταστάσεις.
Ωστόσο, τέσσερις πρωτεύουσες επεσήμαναν το τεράστιο μέγεθος της πρόκλησης να δημιουργηθεί ένα μη αμερικανικό ψηφιακό οικοσύστημα ικανό να στηρίξει κυβερνήσεις και βασικές υπηρεσίες. Για τις χώρες της Βαλτικής, μάλιστα, η εξάρτηση από τις ΗΠΑ θεωρείται αναγκαία λόγω της απειλής από τη Ρωσία.
«Μια πλήρης τεχνολογική αποσύνδεση από τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι ούτε ρεαλιστικός στόχος ούτε κάτι που θα εξυπηρετούσε τα στρατηγικά συμφέροντα της Ευρώπης», δήλωσε ο υπουργός Οικονομίας της Λιθουανίας, Έντβινας Γκρίκσας.
Η ρωσική απειλή και τα όρια της τεχνολογικής αυτονομίας
Στις χώρες της Βαλτικής, η αμερικανική τεχνολογία θεωρείται κρίσιμος πυλώνας εθνικής ανθεκτικότητας. Η Λετονία προειδοποίησε ότι η απομάκρυνση από την αμερικανική τεχνολογία θα ισοδυναμούσε με αυτοϋπονόμευση, ενώ τόνισε ότι μόνο λίγες ευρωπαϊκές εταιρείες μπορούν να ανταγωνιστούν πραγματικά τους αμερικανικούς κολοσσούς, αναφέρει το Politico.
Στην Εσθονία, η εμπειρία συνεχών κυβερνοεπιθέσεων από τη Ρωσία έχει οδηγήσει σε υψηλό επίπεδο ψηφιακής ετοιμότητας. Όπως δήλωσε η υπουργός Ψηφιακής Πολιτικής Λίσα-Λι Πάκοστα, ο κίνδυνος διακοπής υποθαλάσσιων καλωδίων θεωρείται πολύ πιο ρεαλιστικός από ένα μπλοκάρισμα αμερικανικών υπηρεσιών.
Ευρωπαϊκή Ένωση, open source και το μακροπρόθεσμο στοίχημα
Σε αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων, αρκετά κράτη στρέφονται σε εργαλεία ανοιχτού κώδικα. Η Γαλλία έχει απαγορεύσει τη χρήση αμερικανικών εργαλείων τηλεδιάσκεψης από κρατικούς αξιωματούχους, ενώ η Ολλανδία και η Γερμανία δοκιμάζουν πλατφόρμες όπως το Nextcloud και το openDesk.
Σύμφωνα με ευρωβουλευτές και κυβερνητικούς αξιωματούχους, το open source μπορεί να μειώσει την εξάρτηση από τρίτες χώρες, να περιορίσει το «κλείδωμα» σε συγκεκριμένους προμηθευτές και να κρατήσει την αξία και τις επενδύσεις εντός Ευρώπης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται την άνοιξη να παρουσιάσει πακέτο νομοθετικών πρωτοβουλιών για την τεχνολογική κυριαρχία, συμπεριλαμβανομένης μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για το open source. Ωστόσο, όπως παραδέχονται ευρωβουλευτές, προς το παρόν λείπει η πολιτική βούληση και η ουσιαστική προτεραιοποίηση του ζητήματος.
