Η σύγκρουση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναφορικά με τη διαχείριση του ψηφιακού περιεχομένου και τη λογοκρισία έχει προσλάβει διαστάσεις ενός ιδιότυπου «πολιτισμικού πολέμου», με τη γερμανική εφημερίδα DIE WELT να αναλύει διεξοδικά τις παραμέτρους αυτής της έντονης διαμάχης.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται η κατηγορία της Ουάσιγκτον προς τις Βρυξέλλες για την επιβολή ενός συστηματικού μηχανισμού λογοκρισίας, ο οποίος, σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, πλήττει θεμελιώδεις ελευθερίες και καταστέλλει την ελεύθερη διακίνηση ιδεών.
Η αμερικανική κυβέρνηση, με εκφραστές όπως ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, κάνει λόγο για ένα «σύμπλεγμα λογοκρισίας». Οι επικριτές στις ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω του Νόμου για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA), ασκεί αφόρητες πιέσεις στις τεχνολογικές πλατφόρμες.
Η ρητορική αυτή εστιάζει στον φόβο ότι οι απειλές για πρόστιμα δισεκατομμυρίων αναγκάζουν τα κοινωνικά δίκτυα να προβαίνουν σε προληπτικές διαγραφές περιεχομένου.
Στον αντίποδα, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η γερμανική κυβέρνηση απορρίπτουν κατηγορηματικά αυτές τις αιτιάσεις. Υποστηρίζουν ότι ο DSA δεν αποτελεί εργαλείο λογοκρισίας, αλλά έναν μηχανισμό που υποχρεώνει τις πλατφόρμες να απομακρύνουν αποκλειστικά το παράνομο περιεχόμενο, ενισχύοντας τελικά τη διαφάνεια και προστατεύοντας την ελευθερία της έκφρασης από την αυθαιρεσία των ιδιωτικών κολοσσών.
Σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους, η αμερικανική αντίδραση πηγάζει περισσότερο από τον φόβο για τις νομικές συνέπειες που απειλούν το επιχειρηματικό μοντέλο των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών, παρά από μια γνήσια ανησυχία για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Λογοκρισία: Τα δεδομένα της ανάλυσης
Περνώντας στα πραγματικά δεδομένα που προέκυψαν από την ανάλυση της WELT AM SONNTAG, η εικόνα της ψηφιακής πραγματικότητας στην ΕΕ διαφέρει σημαντικά από τις πολιτικές διακηρύξεις.
Η έρευνα βασίστηκε σε περίπου 70 εκατομμύρια αποφάσεις συντονισμού που καταγράφηκαν τον Δεκέμβριο του 2025 στη βάση δεδομένων διαφάνειας του DSA. Τα ευρήματα αποκαλύπτουν ότι η συντριπτική πλειονότητα των παρεμβάσεων δεν αφορά πολιτικό λόγο ή ιδεολογικές συγκρούσεις, αλλά την προστασία των χρηστών από ποινικά αδικήματα.
Συγκεκριμένα, το 55% των αποφάσεων συντονισμού αφορούν περιπτώσεις απάτης ή οικονομικής εξαπάτησης. Αν συνυπολογιστούν οι παραπλανητικές επιχειρηματικές πρακτικές, οι ψεύτικοι λογαριασμοί και το παράνομο εμπόριο, το ποσοστό των παρεμβάσεων που σχετίζονται με οικονομικές παραβάσεις αγγίζει το εντυπωσιακό 85%.
Αντιθέτως, η «ρητορική μίσους», που βρίσκεται συχνά στο επίκεντρο της πολιτικής κριτικής, αποτελεί μόλις το 5,4% των περιπτώσεων, ενώ οι παρεμβάσεις που αφορούν τον δημόσιο διάλογο ή τις εκλογές περιορίζονται στο ισχνό 1,9%.
Ένα εξαιρετικά κρίσιμο στοιχείο της ανάλυσης αφορά τον φορέα της απόφασης. Τα δεδομένα δείχνουν ότι το 99,8% του περιεχομένου αφαιρείται εθελοντικά από τις ίδιες τις πλατφόρμες (Facebook, Instagram, TikTok, X), μέσω των δικών τους αυτοματοποιημένων συστημάτων και εσωτερικών κανόνων. Οι αναφορές από εξωτερικούς φορείς αντιστοιχούν μόλις στο 0,09%, ενώ οι «πιστοποιημένοι οργανισμοί αναφοράς», που αποτελούν κόκκινο πανί για τους Αμερικανούς επικριτές, συμμετέχουν μόλις στο 0,008% των περιπτώσεων.
Συμπερασματικά, η διαμάχη ΗΠΑ-ΕΕ φαίνεται να τροφοδοτείται από μια θεμελιώδη διαφορά φιλοσοφίας: οι ΗΠΑ προτάσσουν την απόλυτη ιδιωτική επιβολή κανόνων χωρίς κρατική παρέμβαση, ενώ η ΕΕ επιδιώκει να θέσει αυτούς τους κανόνες υπό ένα πλαίσιο δημόσιας διαφάνειας.
Παρά τα δεδομένα που δείχνουν ότι η «λογοκρισία» αφορά κυρίως την καταπολέμηση της απάτης, η ένταση αναμένεται να κλιμακωθεί, ειδικά καθώς πλησιάζουν οι προθεσμίες για την καταβολή προστίμων από μεγάλους ομίλους.
