Tο νέο πλαίσιο ρυθμίσεων για την πρόσβαση των ανηλίκων στα social media και το πώς θα γίνει η απαγόρευση στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών, από την 1η Ιανουαρίου του 2027.παρουσίασαν οι κ.κ Άκης Σκέρτσος, Άδωνις Γεωργιάδης και Δημήτρης Παπαστεργίου, μετά τις ανακοινώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη. Οι αρμόδιοι υπουργοί εξήγησαν πώς θα γίνεται η επαλήθευση ηλικίας και ποια θα είναι τα εργαλεία ελέγχου. Επί της ουσίας, μπαίνει τέλος τα social media για όλα τα παιδιά που έχουν γεννηθεί από 1/1/2012.
Ειδικότερα,σύμφωνα με την εξειδίκευση των μέτρων, η απαγόρευση αφορά τις πλατφόρμες Instagram, Tiktok, Facebook και Snapchat, ενώ το νομοσχέδιο δεν περιλαμβάνει τις πλατφόρμες ανταλλαγής μηνυμάτων. Η ρύθμιση θα έρθει το καλοκαίρι του 2026 και η Ελλάδα θα είναι από τις πρώτες χώρες που θα λάβει αυτή την πρωτοβουλία.
Για το πώς θα απαγορεύεται η πρόσβαση στις δημοφιλής πλατφόρμες, ο Δημήτρης Παπαστεργίου, εξήγησε πως «οι πλατφόρμες είναι υποχρεωμένες πλέον να γνωρίζουν, να επαληθεύουν την ηλικία των χρηστών. Οι πλατφόρμες έχουν αλγορίθμους που θα μπορούν να το κάνουν αυτό, αλλά σε περίπτωση που δεν είναι εφικτό, προτείνουμε να χρησιμοποιήσουμε εργαλεία σαν το KidsWallet».
Σε ό,τι αφορά την επαλήθευση ηλικίας, υπογραμμίστηκε ότι τα εργαλεία αυτά είναι συμβατά με το άρθρο 28 της DSA, που αφορά την προστασία των ανηλίκων.
Σκέρτσος: Καθήκον μας να αξιοποιούμε την τεχνολογία και να θεσπίζουμε κανόνες λογικούς
Ξεκινώντας τις ανακοινώσεις, ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος ανέφερε πως πρόκειται για μια ακόμα ρύθμιση στην προστασία της ανηλικότητας όπως το «stop bullying» και την αντιμετώπιση των χούλιγκαν., ενώ το παρομοίασε με τις ζώνες ασφαλείας στα αυτοκίνητα. Τόνισε μάλιστα ότι η Ελλάδα έχει σχηματίσει μια συμμαχία προθύμων για το θέμα της προστασίας των ανηλίκων στα social media με μέλη όπως η Ισπανία, η Ιταλία, η Κύπρος, η Δανία και η Γαλλία. «Ρώτησα τον 15χρονο γιο μου και μου είπε ότι είναι υπέρ. Επειδή όταν κλείνει ένα κινητό, ανοίγει μια παρέα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Καθήκον μας να αξιοποιούμε την τεχνολογία και να θεσπίζουμε κανόνες λογικούς, οι οποίοι θα ρυθμίζουν τον τρόπο με τον οποίον αλληλεπιδρούν οι πολίτες με την τεχνολογία», σημείωσε.
«Όταν ανοίγει ένα κινητό, κλείνει μια παρέα. Και αυτό το έχουν καταλάβει ήδη τα παιδιά μας και οφείλουμε εμείς ως γονείς να αντιληφθούμε την ευθύνη που όλοι έχουμε», τόνισε ακόμη ο κ. Σκέρτσος.
Γεωργιάδης: Εδώ μιλάμε για εθισμό
«Kαι οι δυο γιοί μου είναι φανατικά υπέρ, κάτι που με εξέπληξε. Δεν πλήττεται η ελευθερία του λόγου, αλλά προσαρμοζόμαστε στις τεχνολογικές εξελίξεις» και πρόσθεσε: «Εδώ μιλάμε για εθισμό. Στους ανηλίκους ο εθισμός μπορεί να οδηγήσει σε παχυσαρκία, οπτική κόπωση, ενώ στην ψυχική υγεία μπορεί να οδηγήσει μέχρι και σε τάσεις αυτοκτονίας. Ταυτόχρονα ενισχύει και τη ρητορική μίσους» είπε ο Άδωνις Γεωργιάδης.
Ο υπουργός Υγείας, αναφέρθηκε στα συμπτώματα και τις συνέπειες της χρήσης των social media σε μικρές ηλικίες, τόσο στη σωματική και ψυχική υγεία όσο και στο επίπεδο της κοινωνικής συμπεριφοράς, παρουσιάζοντας συγκεκριμένα στοιχεία για την έκταση του φαινομένου. «Εδώ μιλάμε για εθισμό. Στους ανηλίκους ο εθισμός μπορεί να οδηγήσει σε παχυσαρκία, οπτική κόπωση, ενώ στην ψυχική υγεία μπορεί να οδηγήσει μέχρι και σε τάσεις αυτοκτονίας. Ταυτόχρονα ενισχύει και τη ρητορική μίσους».
Έκθεση και εξάρτηση από μικρή ηλικία
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η χρήση του διαδικτύου και των social media σε ανηλίκους συνοδεύεται από αυξημένους κινδύνους. Ενδεικτικά, 1 στους 4 εφήβους δηλώνει ότι ένιωσε δυσφορία όταν προσωπικές του πληροφορίες κοινοποιήθηκαν χωρίς συναίνεση, ενώ το 17% των παιδιών ηλικίας 11-15 ετών έχει υπάρξει θύμα διαδικτυακής παρενόχλησης. Παράλληλα, το 23% των 15χρονων αναφέρει ότι αισθάνεται νευρικότητα ή ανασφάλεια χωρίς πρόσβαση στο κινητό του, ενώ το 20% παραμελεί σημαντικές δραστηριότητες, όπως ο αθλητισμός και τα χόμπι, εξαιτίας της χρήσης των social media.
Τα επιδημιολογικά στοιχεία δείχνουν ότι το φαινόμενο έχει ήδη λάβει σημαντικές διαστάσεις. Το 36% των νέων δηλώνει ότι βρίσκεται σε συνεχή διαδικτυακή επαφή με φίλους, ενώ περισσότεροι από 1 στους 10 εφήβους εμφανίζουν σημάδια προβληματικής συμπεριφοράς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Στο πεδίο του gaming, το 34% των εφήβων παίζει καθημερινά ψηφιακά παιχνίδια, με πάνω από 1 στους 5 να αφιερώνει περισσότερες από τέσσερις ώρες ημερησίως.
Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι και τα στοιχεία για επικίνδυνες συμπεριφορές: περίπου το 25-30% των εφήβων εμπλέκεται σε περιστατικά cyberbullying είτε ως θύμα είτε ως δράστης, ενώ το 14,7% έχει συμμετάσχει σε ανταλλαγή σεξουαλικού περιεχομένου μέσω διαδικτύου (sexting). Παράλληλα, το 34,7% δηλώνει ότι έχει αλληλεπιδράσει με αγνώστους στο διαδίκτυο.
Διαφοροποίηση και ως προς το φύλο.
Τα στοιχεία δείχνουν διαφοροποίηση και ως προς το φύλο. Τα κορίτσια εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά προβληματικής χρήσης social media (13% έναντι 9% στα αγόρια), ενώ στα αγόρια καταγράφεται υψηλότερο ποσοστό προβληματικού gaming (16% έναντι 7% στα κορίτσια).
Οι επιπτώσεις στη σωματική υγεία
Η εκτεταμένη χρήση ψηφιακών μέσων συνδέεται με συγκεκριμένες επιπτώσεις στη σωματική υγεία. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η καθιστική ζωή και η παχυσαρκία, η οπτική κόπωση και τα οφθαλμικά προβλήματα, καθώς και οι διαταραχές ύπνου και η κόπωση.
Οι συνέπειες στην ψυχική υγεία
Στο επίπεδο της ψυχικής υγείας, καταγράφονται διαταραχές προσοχής, συγκέντρωσης και μνήμης, καθώς και δυσκολίες στον σχεδιασμό και την οργάνωση. Επιπλέον, αναφέρονται χαμηλή αυτοεκτίμηση, κοινωνική απομόνωση και ανηδονία, ενώ αυξάνεται ο κίνδυνος εμφάνισης άγχους, κατάθλιψης και αυτοκτονικού ιδεασμού.
Στα φαινόμενα που σχετίζονται με τη χρήση των social media περιλαμβάνονται επίσης το FoMO (fear of missing out), το λεγόμενο «σύνδρομο Münchhausen online» και ο ηλεκτρονικός τζόγος.
Ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις και αλλαγές στη συμπεριφορά
Οι επιπτώσεις επεκτείνονται και στο κοινωνικό επίπεδο, με δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις και μείωση της δια ζώσης κοινωνικής επαφής. Καταγράφεται επίσης μείωση της κοινωνικής αλληλεπίδρασης (phubbing, hikikomori), καθώς και ενίσχυση της κοινωνικής σύγκρισης και της χαμηλής αυτοεκτίμησης.
Παράλληλα, επισημαίνεται η έκθεση ανηλίκων σε ακατάλληλο περιεχόμενο, όπως sexting και grooming, καθώς και η ενίσχυση φαινομένων διαδικτυακού εκφοβισμού και ρητορικής μίσους.
Η πρόκληση της εξάρτησης
Ο κ. Γεωργιάδης ανέλυσε την πρόκληση της εξάρτησης:
Παπαστεργίου: Σκοπός μας δεν είναι να κόψουμε το ίντερνετ στα παιδιά
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου ξεκαθάρισε πως «σκοπός μας δεν είναι να κόψουμε το ίντερνετ στα παιδιά, δεν θα σκεφτόμασταν κάτι τέτοιο. Αλλά έχουμε υποχρέωση να βοηθήσουμε τα παιδιά να μεγαλώσουν ως φυσιολογικά σε ένα φυσιολογικό κόσμο».
«Το νομοσχέδιο που έρχεται είναι πολύ απλό που βασίζεται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο νομοθέτησης και λέει πως η απαγορεύεται η πρόσβαση ανηλίκων που δεν έχουν συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας τους στα social media».
Για το πώς θα απαγορεύεται η πρόσβαση στις δημοφιλής πλατφόρμες, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης εξήγησε πως «οι πλατφόρμες είναι υποχρεωμένες πλέον να γνωρίζουν, να επαληθεύουν την ηλικία των χρηστών. Οι πλατφόρμες έχουν αλγορίθμους που θα μπορούν να το κάνουν αυτό, αλλά σε περίπτωση που δεν είναι εφικτό, προτείνουμε να χρησιμοποιήσουμε εργαλεία σαν το KidsWallet».
Ο κ. Παπαστεργίου εξήγησε πως οι ανήλικοι κάτω των 15 ετών δεν θα μπορούν να έχουν πρόσβαση σε πλατφόρμες όπως το Instagram, το TikTok και το Facebook και πως στην απαγόρευση «δεν περιλαμβάνονται οι πλατφόρμες που χρησιμοποιούνται απλώς για την ανταλλαγή μηνυμάτων».
Ο κ. Παπαστεργίου τόνισε πως «είμαστε η πρώτη και μόνη χώρα που εφαρμόζουμε τον έλεγχο πώλησης αλκοόλ και καπνικών προϊόντων και η εφαρμογή του Kids Wallet είναι ελληνική εφαρμογή για επαλήθευση ηλικίας. Ο μηχανισμός αυτός δεν δίνει προσωπικά δεδομένα παρά μόνο ταυτοποιεί αν ο χρήστης είναι άνω ή κάτω των 15 ετών».
«Για πιθανές παραβιάσεις ενημερώνεται η Ιρλανδία που είναι η βάση των περισσότερων από τις πλατφόρμες στην Ευρώπη και κινητοποιούνται όσα προβλέπονται από το ευρωπαϊκό πλαίσιο», πρόσθεσε και διευκρίνισε: «Το μέτρο δεν περιορίζει την ενημέρωση και την κοινωνικότητα, θέλουμε τα παιδιά να ζουν με χρήση τεχνολογίας αλλά με λελογισμένη χρήση και σε ηλικίες που πρώτα θα έχουν αναπτύξει λειτουργίες αυτοάμυνας και αυτορρύθμισης».
«Θέλει προσοχή και ευθύνη από τους γονείς για να μην πάρουν τα παιδιά τα κινητά των γονιών», δήλωσε ακόμη.
Σε σχετική ερώτηση ο κ. Παπαστεργίου ανέφερε πως: «Δεν μπορούμε σήμερα να υποχρεώσουμε τις πλατφόρμες να χρησιμοποιήσουν το Kids Wallet, η Ευρώπη όμως μπορεί και αυτό ακριβώς ζητάει ο πρωθυπουργός. Να υπάρξει κοινή ευρωπαϊκή πρωτοβουλία». Διευκρίνισε πως η πρόσβαση στο YouTube θα ισχύει κανονικά.
«Από 1/1/2027 οι πλατφόρμες θα είναι υποχρεωμένες να γνωρίζουν αν έχουν επιτρέψει ή όχι την είσοδο παιδιών κάτω των 15 ετών. Και τους λέμε αν δεν είστε βέβαιοι χρησιμοποιήστε το Kids Wallet. Τα πρόστιμα είναι αυτά που προβλέπει η DSA. Και για τις μεγάλες πλατφόρμες, φτάσει έως και το 6% του τζίρου τους», απάντησε σε σχετική ερώτηση ο κ. Παπαστεργίου.
