Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε καθοριστικό βήμα για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο. Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε την Τετάρτη 15 Απριλίου 2026 ότι η νέα εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας για τα social media είναι τεχνικά έτοιμη και θα διατεθεί σύντομα προς χρήση. Το ψηφιακό αυτό εργαλείο αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, για τον έλεγχο της πρόσβασης των παιδιών στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
Social media: Ευρωπαϊκή απάντηση στο αυστραλιανό μοντέλο περιορισμών
Μετά την πρωτοποριακή κίνηση της Αυστραλίας που απαγόρευσε τα social media σε παιδιά, αυξανόμενος αριθμός ευρωπαϊκών κρατών εξετάζει παρόμοιες ρυθμίσεις. Οι ανησυχίες για τις επιπτώσεις των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης στην ψυχική υγεία και την ασφάλεια των νέων οδηγούν τις κυβερνήσεις σε δραστικές αποφάσεις. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που θα υιοθετήσουν το αυστραλιανό πρότυπο, απαγορεύοντας από την επόμενη χρονιά την πρόσβαση στα social media για ανηλίκους κάτω των 15 ετών.
Η Φον ντερ Λάιεν τόνισε σε συνέντευξη Τύπου στις Βρυξέλλες ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά με αποφασιστικότητα στην επιβολή των κανόνων προστασίας. Σύμφωνα με το Reuters, η Πρόεδρος της Κομισιόν δήλωσε ότι οι διαδικτυακές πλατφόρμες που αποτυγχάνουν να προστατεύσουν επαρκώς τα παιδιά θα καταστούν υπεύθυνες.
Πώς λειτουργεί η νέα εφαρμογή επαλήθευσης
Το καινοτόμο εργαλείο θα είναι διαθέσιμο τόσο για κινητές συσκευές όσο και για υπολογιστές. Οι χρήστες θα πρέπει να ανεβάσουν το διαβατήριο ή την ταυτότητά τους για να επιβεβαιώσουν ανώνυμα την ηλικία τους. Η διαδικασία σχεδιάστηκε να προστατεύει την ιδιωτικότητα, ενώ ταυτόχρονα διασφαλίζει την ακρίβεια των στοιχείων.
Το πιλοτικό πρόγραμμα της εφαρμογής βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη σε έξι ευρωπαϊκές χώρες: Γαλλία, Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία, Δανία και Κύπρο. Η Κομισιόν επιβεβαίωσε ότι το σύστημα είναι τεχνικά ώριμο και σύντομα θα γίνει προσβάσιμο σε όλους τους πολίτες.
Η Φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η εφαρμογή παρέχει στους γονείς, εκπαιδευτικούς και φροντιστές ένα ισχυρό μέσο προστασίας. Η Κομισιόν δεσμεύεται για μηδενική ανοχή απέναντι σε εταιρείες που παραβιάζουν τα δικαιώματα των ανηλίκων στο διαδίκτυο.
Η πρόεδρος της Κομισιόν αναγνώρισε τις θετικές δυνατότητες της ψηφιακής τεχνολογίας για τα παιδιά. Τα διαδραστικά εργαλεία επιταχύνουν τη μάθηση, διατηρούν τη σύνδεση με φίλους και οικογένεια, και παρέχουν πρόσβαση σε απεριόριστη γνώση πέρα από τα όρια της σχολικής τάξης. Οι τεχνολογίες αυτές συμβάλλουν στην ανάπτυξη πολύτιμων δεξιοτήτων για το μέλλον.
Οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζουν τα παιδιά στα social media
Παρά τα οφέλη, η κατάσταση στον ψηφιακό κόσμο προκαλεί έντονη ανησυχία. Η Φον ντερ Λάιεν παρουσίασε ανησυχητικά στατιστικά στοιχεία:
- Ένα στα έξι παιδιά δέχεται διαδικτυακό εκφοβισμό
- Ένα στα οκτώ παιδιά ασκεί εκφοβισμό σε άλλα παιδιά
- Ο χρόνος μπροστά σε οθόνες βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα
Οι πλατφόρμες social media χρησιμοποιούν εξαιρετικά εθιστικούς μηχανισμούς. Το ατέλειωτο scrolling, τα σύντομα βίντεο και το υπερβολικά εξατομικευμένο περιεχόμενο τροφοδοτούν τον εθισμό των νέων. Ο χρόνος που τα παιδιά αφιερώνουν κοιτάζοντας οθόνες αφαιρείται από δραστηριότητες στην παιδική χαρά και την αλληλεπίδραση με συνομηλίκους.
Όσο περισσότερο χρόνο περνούν τα παιδιά στο διαδίκτυο, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα έκθεσής τους σε επιβλαβές και παράνομο περιεχόμενο από διαδικτυακούς θηρευτές. Η Πρόεδρος της Κομισιόν τόνισε ότι η ανατροφή των παιδιών είναι ευθύνη των γονέων και όχι των πλατφορμών.
Ψηφιακό πιστοποιητικό εμπνευσμένο από την πανδημία
Η Κομισιόν ανακοίνωσε ότι η εφαρμογή ακολουθεί το μοντέλο των ψηφιακών πιστοποιητικών που χρησιμοποιήθηκαν κατά την πανδημία COVID 19. Το σύστημα θα επιτρέπει στους χρήστες να αποδεικνύουν την ηλικία τους κατά την πρόσβαση σε διαδικτυακές πλατφόρμες, με τρόπο ανάλογο με τον έλεγχο ταυτότητας που ζητούν τα καταστήματα για την πώληση αλκοολούχων ποτών.
Τουλάχιστον δώδεκα ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένων της Ελλάδας, της Βρετανίας και της Νορβηγίας, έχουν ήδη θεσπίσει ή εξετάζουν νομοθεσία για ελάχιστα όρια ηλικίας. Τα όρια κυμαίνονται συνήθως μεταξύ 13 και 16 ετών για τη χρήση των social media.
Ευρωπαϊκός μηχανισμός συντονισμού
Η Χέννα Βίρκουνεν, επικεφαλής ψηφιακών θεμάτων της ΕΕ, ανακοίνωσε στην ίδια συνέντευξη Τύπου ότι η Ένωση σχεδιάζει ευρωπαϊκό μηχανισμό συντονισμού. Ο μηχανισμός αυτός θα διασφαλίσει την ομαλή εφαρμογή της επαλήθευσης ηλικίας στα διαφορετικά εθνικά συστήματα των κρατών μελών.
Παρότι δεν έχει ακόμη υιοθετηθεί δεσμευτική νομοθεσία σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τον Νοέμβριο έκθεση ψηφίσματος. Το ψήφισμα ζητά τη θέσπιση ελάχιστης ηλικίας 16 ετών για την πρόσβαση στα social media σε όλα τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή αναπτύσσει εναρμονισμένο σύστημα ψηφιακής επαλήθευσης από πέρυσι, με στόχο την ολοκληρωμένη προστασία των ανηλίκων στον ψηφιακό χώρο.
