Η παγκόσμια ενεργειακή κρίση που έχει προκληθεί από τον πόλεμο των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ με το Ιράν έχει αρχίσει να προκαλεί σοβαρές δευτερογενείς επιπτώσεις στην παγκόσμια βιομηχανία, με την Κίνα να βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις πιο κρίσιμες ελλείψεις των τελευταίων δεκαετιών: την κρίση στο ήλιο.
Το ήλιο, ένα άχρωμο και άοσμο αέριο με πάρα πολλές χρήσεις και εφαρμογές σε κρίσιμους τομείς, όπως η ψύξη ημιαγωγών, οι ιατρικές απεικονιστικές εξετάσεις, οι δοκιμές διαρροών σε αγωγούς και η πίεση καυσίμων πυραύλων, αποτελεί βασικό στοιχείο της σύγχρονης βιομηχανίας υψηλής τεχνολογίας.
Παρά τη στρατηγική σημασία του, πάνω από το 83% της κινεζικής προμήθειας προέρχεται από το εξωτερικό, γεγονός που καθιστά την αλυσίδα εφοδιασμού εξαιρετικά ευάλωτη σε γεωπολιτικές αναταράξεις.
Σοβαρή απειλή η έλλειψή του
Ήδη από τον Δεκέμβριο, Κινέζοι ακαδημαϊκοί και ερευνητές από κορυφαίες ενεργειακές εταιρείες είχαν προειδοποιήσει ότι η εξάρτηση αυτή συνιστά «σοβαρή απειλή για την ασφάλεια της εφοδιαστικής αλυσίδας».
Σήμερα, οι προβλέψεις αυτές έχουν επιβεβαιωθεί με δραματικό τρόπο, καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει οδηγήσει σε απότομη μείωση της προσφοράς και εκτίναξη των τιμών.
Οι τιμές του υψηλής καθαρότητας ηλίου στην Κίνα έχουν διπλασιαστεί μέσα σε έναν μήνα, ενώ η παγκόσμια αγορά αντιμετωπίζει αυτό που αναλυτές περιγράφουν ως τη χειρότερη κρίση ηλίου των τελευταίων δεκαετιών.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω μετά την κατάρρευση των συνομιλιών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν και την ανακοίνωση ναυτικού αποκλεισμού από τις Ηνωμένες Πολιτείες στα Στενά του Ορμούζ.
Διακοπή παραγωγής στο Κατάρ
Καθοριστικό πλήγμα έχει προκαλέσει και η διακοπή παραγωγής ηλίου στο Κατάρ, ως παράπλευση απώλεια μετά τις ιρανικές επιθέσεις σε κρίσιμες ενεργειακές εγκαταστάσεις. Το ήλιο του Κατάρ καλύπτει περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας ζήτησης και το 54% των κινεζικών εισαγωγών. Η διαταραχή αυτή, σε συνδυασμό με τις ζημιές σε ενεργειακές υποδομές, εκτιμάται ότι θα χρειαστεί χρόνια για να αποκατασταθεί.
Η έλλειψη ηλίου έχει άμεσες συνέπειες για τη βιομηχανία ημιαγωγών, καθώς μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε διακοπές λειτουργίας εργοστασίων παραγωγής chips, αλλά και να επηρεάσει κρίσιμες ιατρικές υπηρεσίες, όπως οι αξονικές και μαγνητικές τομογραφίες.
Παράλληλα, δημιουργούνται αλυσιδωτές επιπτώσεις σε ολόκληρη την οικονομία που βασίζεται στα chips, από ηλεκτρονικά προϊόντα έως την αυτοκινητοβιομηχανία.
Στην Ασία, οι κυβερνήσεις ανησυχούν έντονα για πιθανές ελλείψεις. Η Ταϊβάν, μέσω της Ένωσης Βιομηχανίας Ημιαγωγών, έχει καλέσει σε αποθεματοποίηση ηλίου, ενώ η Ιαπωνία έχει ήδη προχωρήσει σε περιορισμούς πωλήσεων από προμηθευτές. Η Νότια Κορέα και η Ταϊβάν, όπου εδρεύουν μερικοί από τους μεγαλύτερους κατασκευαστές chips στον κόσμο, εκτιμούν ότι διαθέτουν αποθέματα περίπου τεσσάρων μηνών.
Η TSMC, ο μεγαλύτερος κατασκευαστής ημιαγωγών παγκοσμίως, και άλλες μεγάλες εταιρείες της περιοχής βασίζονται σε διαφοροποιημένες εφοδιαστικές αλυσίδες, όμως η αβεβαιότητα παραμένει υψηλή, καθώς η Κίνα δεν έχει δώσει επίσημα στοιχεία για τα αποθέματά της.
Αυξήσεις στις τιμές ηλίου 120%
Σύμφωνα με στοιχεία αγοράς, οι τιμές του ηλίου έχουν αυξηθεί έως και 120% μέσα σε λίγες εβδομάδες, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι προμηθευτές αρνούνται νέες παραγγελίες, καθώς προτιμούν να εξυπηρετούν μόνο υφιστάμενους πελάτες.
Η έλλειψη εξειδικευμένων δεξαμενόπλοιων μεταφοράς ηλίου επιδεινώνει περαιτέρω την κατάσταση, δημιουργώντας συμφόρηση σε κρίσιμα σημεία της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Η Κίνα προσπαθεί να μειώσει την εξάρτησή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλους προμηθευτές, έχοντας ήδη αυξήσει τις εισαγωγές από τη Ρωσία στο 42% από λιγότερο από 1% στο παρελθόν.
Ωστόσο, οι αναλυτές τονίζουν ότι η Ρωσία δεν μπορεί να καλύψει το κενό που άφησε το Κατάρ, λόγω περιορισμένης παραγωγικής δυνατότητας και μακροπρόθεσμων συμβολαίων.
Την ίδια στιγμή, η εγχώρια παραγωγή της Κίνας καλύπτει μόλις το ένα έκτο της ζήτησης, κάτι που σημαίνει ότι η επίτευξη ενεργειακής αυτάρκειας στον τομέα του ηλίου θα απαιτήσει τουλάχιστον ένα έως δύο χρόνια, ακόμη και υπό επιταχυνόμενες επενδύσεις.
Η κρίση αναδεικνύει για ακόμη μία φορά την ευαλωτότητα των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων σε γεωπολιτικές εντάσεις, με τους αναλυτές να προειδοποιούν ότι η επόμενη φάση θα είναι μια ευρύτερη στρατηγική «απο-ρίσκου» και αναδιάρθρωσης της παραγωγής κρίσιμων υλικών παγκοσμίως.
