Η τεχνητή νοημοσύνη τα τελευταία χρόνια αποτελεί βασικό μοχλό ανάπτυξης των χρηματιστηριακών αγορών παγκοσμίως, με ορισμένες εταιρείες να προσφέρουν τεράστιες αποδόσεις, ξεπερνώντας μέχρι και τα 5 τρισ. δολάρια σε χρηματιστηριακή αξία. Ωστόσο, λίγες εταιρείες καταφέρνουν τελικά να κάνουν το επόμενο βήμα και να μετατρέψουν την αποτίμησή τους σε πραγματική χρηματιστηριακή παρουσία μέσω αρχικής δημόσιας προσφοράς (IPO).
Η OpenAI, δημιουργός του ChatGPT, ενός από τα δημοφιλέστερα γλωσσικά μοντέλα που αποτιμάται σήμερα στα 852 δισ. δολάρια, μπορεί φαινομενικά να πληροί όλες τις προϋποθέσεις για μια τέτοια κίνηση, ωστόσο η συγκυρία δεν φαίνεται να είναι η καταλληλότερη, καθώς το τοπίο στις αγορές, που άλλοτε στηρίζονταν στις τεχνολογικές εταιρείες, αλλάζει.
Οι πρόσφατες έντονες διακυμάνσεις στη Wall Street, με τις μετοχές των τεχνολογικών κολοσσών να δέχονται ισχυρές πιέσεις και να καταγράφουν σημαντικές απώλειες, απομακρύνουν και δυσχεραίνουν ακόμη περισσότερο μια ενδεχόμενη είσοδο στο χρηματιστήριο, ακόμα κι αν πρόκειται για μια εταιρεία με την αναγνωρισιμότητα της OpenAI.
Η πτώση των τεχνολογικών μετοχών
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, η OpenAI φέρεται να μην κατάφερε να καλύψει τις προβλέψεις για τα εσωτερικά έσοδα και τους χρήστες τους τελευταίους μήνες. Η εταιρεία ανέμενε να φτάσει έως το τέλος του 2025 το ορόσημο του 1 δισ. εβδομαδιαίων ενεργών χρηστών, ενώ παράλληλα κινήθηκε μακριά και από τους στόχους εσόδων της για το 2025. Οι αποτυχίες αυτές «βύθισαν» τις μετοχές των εταιρειών που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη και δημιούργησαν υψηλές απώλειες στο ταμπλό.
Ιδίως ο γενικός δείκτης S&P 500 και ο τεχνολογικός δείκτης Nasdaq Composite επηρεάστηκαν από την έκθεση που ανέδειξε τις αδυναμίες της εταιρείας, καθώς και από την άνοδο των τιμών του πετρελαίου. Ο S&P 500 υποχώρησε κατά 0,49%, ενώ ο Nasdaq έχασε 0,9%, λόγω των μειώσεων της Nvidia και άλλων μετοχών που συνδέονται με την άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης. Η Nvidia σημείωσε πτώση 1,6%, οι μετοχές της Oracle, του μεγαλύτερου παρόχου cloud της OpenAI, και της CoreWeave υποχώρησαν κατά 4%, ενώ ο παγκόσμιος τεχνολογικός όμιλος SoftBank Group, ο οποίος έχει επενδύσει περισσότερα από 60 δισ. δολάρια στην OpenAI, υποχώρησε κατά 9,9% στις συναλλαγές του Τόκιο.
Ορισμένοι ειδικοί προτείνουν να μην δίνεται μεγάλη σημασία στα τελευταία νέα, αλλά η έκθεση της Journal έχει κλονίσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών στο ράλι της τεχνητής νοημοσύνης, το οποίο εξαρτάται από συμβόλαια όπως της OpenAI. Προβληματισμούς και ανησυχίες εκφράζει ακόμη και η ίδια η οικονομική διευθύντρια της εταιρείας, Σάρα Φρίαρ. Σύμφωνα με ίδιο δημοσίευμα παραμένει άγνωστο το κατά πόσο η εταιρεία του Σαμ Άλτμαν, θα είναι σε θέση να πληρώσει τα συμβόλαια πληροφορικής που έχει ήδη υπογράψει με παρόχους cloud όπως η Oracle, η Microsoft και η Amazon, εάν τα εσοδά της δεν επεκταθούν σύντομα.
Το θολό τοπίο
Τα σχέδια εισαγωγής της ναυαρχίδας της ΤΝ στο χρηματιστήριο φαίνεται να καθυστερούν, παρά το γεγονός ότι τα νούμερα της εταιρείας εξακολουθούν να εντυπωσιάζουν. Όπως υπενθυμίζει η Les Echos, περισσότεροι από 900 εκατ. χρήστες αξιοποιούν σε εβδομαδιαία βάση το LLM, ενώ τον Απρίλιο η αποτίμηση της OpenAI εκτοξεύθηκε στα 725 δισ. ευρώ, σημειώνοντας ιστορικό υψηλό. Την ίδια στιγμή, η εταιρεία κατάφερε να αντλήσει κεφάλαια ρεκόρ ύψους 122 δισ. δολαρίων, μόλις 11 χρόνια μετά την ίδρυσή της, επιβεβαιώνοντας, κατά έναν τρόπο, το έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη.
Ταυτόχρονα, από το 2022 όπου κυκλοφόρησε το μοντέλο, η OpenAI συγκαταλέγεται σταθερά μεταξύ των ταχύτερα αναπτυσσόμενων εταιρειών παγκοσμίως, με τον κύκλο εργασιών της να αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί, από 13,5 δισ. δολάρια το 2025 σε περίπου 30 δισ. δολάρια το 2026.
Πίσω όμως από τη βιτρίνα κερδοφορίας, που διακρίνεται από έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον και υπέρογκα οικονομικά μεγέθη, η εικόνα της εταιρείας παρουσιάζεται πιο σύνθετη. Όπως υπογραμμίζει το δημοσίευμα της γαλλικής εφημερίδας, εδώ και αρκετούς μήνες τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης της εταιρείας δεν εμφανίζουν σαφή υπεροχή από εκείνα των ανταγωνιστών της στα τεχνικά συγκριτικά τεστ που πραγματοποιούνται. Την ίδια στιγμή η Anthropic εντείνει τη πίεση με το κωδικοποιητή Claude και το τελευταίο μοντέλο, Mythos, που έχουν καταπλήξει και προβληματίσει αντίστοιχα τους ειδικούς με τις προηγμένες δυνατότητές του.
Ακόμη, η ανταγωνίστρια εταιρεία κερδίζει έδαφος και σε οικονομικό επίπεδο, με τα ετήσια έσοδα της να υπερβάινουν αυτά της OpenAI τον περασμένο μήνα, με άλμα από τα 9 δισ. δολάρια στα 30 δισ. δολάρια στο τέλος του προηγούμενου έτους.
Η εσωτερική αβεβαιότητα
Στη Wall Street και στη Silicon Valley η προσοχή είναι στραμμένη στα εμπιστευτικά έγγραφα που υποτίθεται προορίζονται μόνο για τους επενδυτές της OpenAI, αλλά διαρρέουν συστηματικά από το μέσο The Information, εντείνοντας το κλίμα αβεβαιότητας γύρω από τις προοπτικές της εταιρείας. Τα σχέδια της να επενδύσει μέσα στα επόμενα τέσσερα χρόνια, 600 δισ. δολάρια στην κατασκευή νέων κέντρων δεδομένων, απαραίτητων για τη δραστηριότητά της, προβληματίζουν εξίσου καθώς, το σημείο αποδοτικότητας δεν αναμένεται πριν από το 2030.
Η «τολμηρή» αυτή επένδυση θέτει το ζήτημα της σκοπιμότητας των δαπανών στο επίκεντρο, δημιουργώντας εσωτερικές τριβές και εγείροντας αμφιβολίες στα ανώτατα κλιμάκια, με την οικονομική διευθύντρια Σάρα Φράιαρ να εκφράζει για ακόμη μία φορά τις ανησυχίες της σχετικά με τη βιωσιμότητα του βραχυπρόθεσμου σχεδίου. Έτσι βρίσκεται σε ανοιχτή διαφωνία με τον Άλτμαν τόσο για τη βιωσιμότητα του σχεδίου όσο και για το χρονοδιάγραμμα της IPO.
«Επί της αρχής, περισσότερα κέντρα δεδομένων θα δημιουργήσουν καλύτερα μοντέλα που θα ενδιαφέρουν περισσότερους χρήστες, γεγονός που θα δημιουργήσει περισσότερα έσοδα για τη χρηματοδότηση νέων κέντρων δεδομένων. Όμως, η Anthropic θόλωσε αυτή τη συλλογιστική, ξεπερνώντας την OpenAI στην αγορά των επιχειρήσεων ξοδεύοντας πολύ λιγότερα», επισημαίνει ο Harrison Rolfes, αναλυτής στην Pitchbook.
Από την μια, η Φράιαρ, λόγω της εμπειρίας της, γνωρίζει σε ποιο βαθμό οι αχρηματοδότητες υποσχέσεις τρομάζουν τους επενδυτές. Από την άλλη ο Άλτμαν, δεν έχει καμία διάθεση να χάσει την πρωτιά.
«Στον τεχνολογικό τομέα, η πρώτη αξιόπιστη εισαγωγή μιας νέας κατηγορίας απολαμβάνει γενικά ένα διαρθρωτικό premium που δεν μετακυλίεται ποτέ πλήρως στον δεύτερο νεοεισερχόμενο. Επιπλέον, οι επενδυτές καθορίζουν με βάση τον πρώτο που έφτασε το πλαίσιο ανάλυσης που εφαρμόζουν σε όλους τους άλλους που ακολουθούν στην κατηγορία», προσθέτει ο Harrison Rolfes.
Η στροφή προς τις επιχειρήσεις
Απέναντι σε αυτές τις πιέσεις η OpenAI προσπαθεί να βελτιώσει γρήγορα τον φάκελό της στα μάτια της Wall Street, ενόψει της επικείμενης εισόδου της στο χρηματιστήριο, για την οποία ωστόσο δεν έχει δώσει κάποια σαφή ημερομηνία, αφήνοντας απλώς να εννοηθεί ότι προετοιμάζεται ενεργά.
Η εποχή που η εταιρεία στόχευε κυρίως σε ιδιώτες χρήστες μέσω συνδρομών έχει παρέλθει. «Πάρα πολλοί άνθρωποι αρκούνται στη δωρεάν χρήση του ChatGPT. Και ακόμη κι αν η OpenAI μπορεί σίγουρα να νομισματοποιήσει αυτή την υπηρεσία μέσω της διαφήμισης, δεν νομίζω ότι αυτό αρκεί για να δικαιολογήσει την αποτίμηση για την οποία γίνεται λόγος», διαπιστώνει ο αναλυτής Bob O’Donnell της TECHnalysis Research. Επιπροσθέτως, η εταιρεία προχώρησε στην διακριτική ακύρωση του σχεδίου της για κέντρα δεδομένων στο Ηνωμένο Βασίλειο και πλέον φαίνεται πως επικεντρώνεται στις επιχειρήσεις, έναν τομέα όπου η Denise Dresser, διευθύντρια εσόδων που διορίστηκε τον Δεκέμβριο, υπόσχεται ότι οι μεγάλοι όμιλοι θα αντιπροσωπεύουν το 50% των εσόδων έως το τέλος του 2026 από 40% που είναι σήμερα.
Το πρώτο βήμα για τη στροφή αυτή ήταν να κοπούν τα υπερβολικά δαπανηρά έργα, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα το Sora, την εφαρμογή δημιουργίας βίντεο που είχε παρουσιαστεί ως «το ChatGPT της δημιουργικότητας» και έκλεισε μόλις λίγους μήνες μετά το λανσάρισμά του. Η συμφωνία με τη Disney αξίας ενός δισ. δολαρίων ακυρώθηκε απότομα, αφού το κόστος λειτουργίας της εφαρμογής είχε εκτιναχθεί στα 15 εκατ. δολάρια την ημέρα στην κορύφωσή της, ενώ τα έσοδα δεν ξεπέρασαν τα 3 εκατ. συνολικά.
Στη θέση αυτών των «side quests», η OpenAI φαίνεται να επενδύει πλέον σε εργαλεία που έχουν αποδεδειγμένη ζήτηση. Το Codex, το εργαλείο για προγραμματιστές που είχε παραμεληθεί αρχικά υπέρ του Claude Code της Anthropic, ανέκτησε έδαφος γρήγορα, από 3 σε 5 εκατ. χρήστες μέσα σε λίγες εβδομάδες. Παράλληλα, η συνεργασία με συμβουλευτικές εταιρείες όπως η Accenture για την ανάπτυξη πρακτόρων τεχνητής νοημοσύνης σε επιχειρηματικά περιβάλλοντα αποτελεί πλέον βασικό πυλώνα της στρατηγικής.
Η δίκη υψηλού ρίσκου
Από τις 27 Απριλίου στο δικαστήριο του Όκλαντ της Καλιφόρνια, ο Σαμ Άλτμαν, ο οποίος είχε ξεκινήσει σε συνεργασία με τον Έλον Μασκ, την OpenAI ως μη κερδοσκοπικό εργαστήριο, καλείται να υπερασπιστεί ενώπιον της δικαστή Yvonne Gonzalez Rogers τη μετατροπή της πρώην startup σε εμπορική οντότητα.
Πίσω από την προσφυγή βρίσκεται ο επικεφαλής της Tesla και της ανταγωνίστριας xAI, ο οποίος δηλώνει θύμα μιας «απάτης», ισχυριζόμενος ότι είχε δώσει 38 εκατ. δολάρια πιστεύοντας ότι χρηματοδοτούσε ένα φιλανθρωπικό έργο. Πέρα από τη ρήξη ανάμεσα σε δύο φιγούρες της τεχνολογίας που μισιούνται, το πραγματικό διακύβευμα της δίκης θα είναι για την OpenAI να διατηρήσει όλη την ευχέρειά της να εισαχθεί στο χρηματιστήριο, ενώ ο Elon Musk δεν ζητά τίποτα λιγότερο από μια αναθεώρηση του καταστατικού της OpenAI. Με σαφήνεια, θα επρόκειτο να ξανανοίξει μια διαπραγμάτευση μεταξύ μετόχων που αναμφίβολα θα έπαιρνε μήνες και θα καθυστερούσε αναλόγως τη διαδικασία που θα οδηγούσε σε ενδεχόμενη IPO.
Η δικαστής Gonzalez Rogers θα έχει την τελευταία λέξη μετά τις ακροάσεις, οι οποίες αναμένεται να φέρουν στο προσκήνιο μέχρι τα μέσα Μαΐου ολόκληρη την ηγεσία της ΤΝ και της Silicon Valley, μεταξύ των οποίων αρκετοί πρώην της OpenAI που αποχώρησαν σε ψυχρές σχέσεις με τον αμφιλεγόμενο συνιδρυτή, όπως ο πρώην μηχανικός Ilya Sutskever ή και η πρώην επικεφαλής τεχνολογίας Mira Murati.
«Έχω πλήρη συνείδηση ότι η OpenAI είναι πλέον μια πλατφόρμα πρώτης γραμμής, όχι μια ταραχώδης startup, και ότι πρέπει να λειτουργούμε με πιο προβλέψιμο τρόπο», παραδέχεται ο Σαμ Άλτμαν σε μια δημοσίευση του πριν από δύο εβδομάδες. Αν και παραδέχεται λάθη και κρίνει νόμιμες τις ανησυχίες που σχετίζονται με την επέκταση της ΤΝ, ο επιχειρηματίας επαναβεβαιώνει εκεί κυρίως την απόλυτη εμπιστοσύνη του στην επιτυχία της OpenAI: «Πολλές εταιρείες λένε ότι θα αλλάξουν τον κόσμο· εμείς, το έχουμε κάνει.»
Η OpenAI μπορεί να προετοιμάζει το έδαφος για μια πολυαναμενόμενη εισαγωγή στο χρηματιστήριο, η οποία υπό ιδανικές συνθήκες θα μπορούσε να εκτοξεύσει την αποτίμησή της ακόμη και προς το 1 τρισ. δολάρια και να τη μετατρέψει σε μία από τις μεγαλύτερες IPO όλων των εποχών, παρόλα αυτά η συγκυρία δεν μοιάζει ευνοϊκή.
Από τη μία, η μεταβλητότητα των αγορών και η επιβράδυνση του ενθουσιασμού γύρω από την ΤΝ ενδέχεται να περιορίσουν τις αποτιμήσεις κάτω από τις αρχικές προσδοκίες. Από την άλλη, η έκβαση μιας κρίσιμης δικαστικής διαμάχης, που αγγίζει τον πυρήνα του επιχειρηματικού της μοντέλου μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τη μελλοντική της κερδοφορία.
