Το ρεπορτάζ της γερμανικής Frankfurter Allgemeine Zeitung ξεκινά με ένα λευκό πιάνο. Βρίσκεται στον χώρο υποδοχής μιας εταιρείας για την οποία μιλά αυτές τις ημέρες ολόκληρος ο κλάδος της Τεχνητής Νοημοσύνης, και πάνω του υπάρχουν παρτιτούρες κλασικής μουσικής μαζί με το άλμπουμ των Pink Floyd «The Dark Side of the Moon». Το πιάνο αυτό δεν αποτελεί διακοσμητικό στοιχείο. Είναι το κλειδί για να καταλάβει κανείς τον άνθρωπο που έχει φέρει τα πάνω κάτω στην παγκόσμια κατάταξη των γλωσσικών μοντέλων.
Ο άνθρωπος αυτός λέγεται Yang Zhilin, είναι 34 ετών, και το 2015, ως φοιτητής ακόμη, έγραφε τραγούδια με πανεπιστημιακή μπάντα. Το Darkroom, ένα από αυτά, ήταν ένα ρεμίξ εμπνευσμένο από τους Pink Floyd, με στίχους μελαγχολικούς που μιλούσαν για την εισαγωγή μιας εταιρείας στο χρηματιστήριο, για τα ελάχιστα χρήματα και για μια μεταχειρισμένη Lamborghini στην ερημιά. Έντεκα χρόνια αργότερα, όπως σημειώνει η γερμανική εφημερίδα, ο ίδιος έχει πολύ περισσότερα να αφηγηθεί.
Τρεις όροφοι χωρίς πινακίδα
Η Frankfurter Allgemeine Zeitung περιγράφει σε ανταπόκρισή της από το Πεκίνο μια εικόνα που δύσκολα αντιστοιχεί στη φήμη της εταιρείας. Η Moonshot καταλαμβάνει τρεις ορόφους ενός αδιάφορου γκρίζου κτιρίου γραφείων στην πανεπιστημιακή συνοικία Haidian. Στο ισόγειο λειτουργούν ένα McDonald’s, ένα Starbucks και ένα Luckin Coffee, ο μεγαλύτερος κινεζικός ανταγωνιστής των Starbucks. Καμία μεγάλη πινακίδα δεν προδίδει ότι εκεί στεγάζεται μία από τις καλύτερες ομάδες Τεχνητής Νοημοσύνης στον κόσμο και στους ανελκυστήρες δεν υπάρχει καν πύλη ασφαλείας.
Το κινεζικό όνομα της εταιρείας είναι Yuezhianmian. Τον Μάρτιο του 2023 έγινε γνωστό ότι για το εξωτερικό θα χρησιμοποιούσε τον τίτλο Moonshot, εμπνευσμένο από το εξώφυλλο του άλμπουμ που στέκεται πάνω στο πιάνο. Στη Silicon Valley ο όρος λειτουργεί ως συνώνυμο της αυτοπεποίθησης, καθώς περιγράφει εξαιρετικά φιλόδοξα εγχειρήματα, όπως μια μελλοντική προσελήνωση.
Το Kimi K2 και οι κατατάξεις
Από τα μέσα Ιουλίου, γράφει η Frankfurter Allgemeine Zeitung, ο Yang δεν αναστατώνει τη μουσική σκηνή αλλά τον κόσμο της ΑΙ. Το Kimi K2, το νεότερο μοντέλο της Moonshot, ξεπερνά κατά πολύ στο Artificial Analysis και στο Arena AI, τις δημοφιλείς κατατάξεις μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης, το Claude 3.5 της Anthropic, και τοποθετείται στο ίδιο επίπεδο με το GPT-5.6, το τρέχον κορυφαίο μοντέλο της OpenAI. Στη δημιουργική γραφή η επίδοσή του είναι σχεδόν διπλάσια από εκείνη του Kimi K3 και πενταπλάσια σε σχέση με το προηγούμενο μοντέλο.
Η Moonshot βρίσκεται ήδη σε φάση διεθνούς επέκτασης, προσφέροντας τα μοντέλα της σε πελάτες εκτός Κίνας. Διαθέτει, μεταξύ άλλων, μοντέλα που εκτελούν αυτόνομα αιτήματα προς άλλα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης. Πριν λίγες εβδομάδες ανακοίνωσε σχέδιο παγκόσμιας επέκτασης, με στόχο την αμερικανική και τη γερμανική αγορά. Το αποτέλεσμα εντυπωσίασε ακόμη και τον δισεκατομμυριούχο επενδυτή της Silicon Valley Marc Andreessen και υπενθύμισε στις αμερικανικές αρχές ότι οι προειδοποιήσεις της OpenAI και της Anthropic είχαν βάση.
Από το Shantou στο Carnegie Mellon
Ο Yang γεννήθηκε το 1992 στο Shantou του Guangdong, μια πόλη εκατομμυρίων κατοίκων στα σύνορα με το Fujian. Η περιοχή είναι γνωστή για τους επιχειρηματίες της και για τη μεγάλη διασπορά. Από εκεί κατάγεται ο ιδρυτής της Tencent, Ma Huateng, ένας από τους πλουσιότερους Κινέζους, καθώς και η δισεκατομμυριούχος Grace Wang, ιδρύτρια της Luxshare που προμηθεύει την Apple.
Το ενδιαφέρον για τη μουσική και τη λογοτεχνία ξεκίνησε από την παιδική του ηλικία, όπως λέει ο ίδιος στη Frankfurter Allgemeine Zeitung. Ακολούθησε το πάθος για τον προγραμματισμό και μια νίκη σε Ολυμπιάδα Πληροφορικής στην ιδιαίτερη πατρίδα του, που του εξασφάλισε θέση στο Πανεπιστήμιο Tsinghua. Εκεί σπούδασε υπολογιστές και μουσική, έπαιζε σε πανεπιστημιακή μπάντα και έγραφε στίχους. Το όνομα του συγκροτήματος, Spark, λειτουργούσε ως γέφυρα ανάμεσα στην πληροφορική και τη μουσική, καθώς παρέπεμπε σε βάση δεδομένων. Ο κιθαρίστας της μπάντας, Zhou Xinyu, έγινε αργότερα συνιδρυτής της Moonshot.
Σε όλη την ακαδημαϊκή του διαδρομή, υπήρξε επίσης αριστούχος. Ολοκλήρωσε τις προπτυχιακές σπουδές του με την υξηλότερη βαθμολογία ανάμεσα σε όλους τους συμφοιτητές του και πήγε στις ΗΠΑ, όπου έκανε διδακτορικό στο Carnegie Mellon University σε μόλις τέσσερα χρόνια, αντί για τα συνηθισμένα έξι. Καθηγητές του ήταν ο Ruslan Salakhutdinov, πρώην διευθυντής Τεχνητής Νοημοσύνης στην Apple και κατόπιν αντιπρόεδρος έρευνας Τεχνητής Νοημοσύνης στον όμιλο της Meta, και ο William Cohen, επί σειρά ετών διευθυντής έρευνας Τεχνητής Νοημοσύνης στη Google.
Την ίδια περίοδο δημοσίευσε δύο από τις πιο επιδραστικές ερευνητικές εργασίες του κλάδου, οι οποίες έχουν συγκεντρώσει χιλιάδες αναφορές και έχουν θέσει τα ακαδημαϊκά θεμέλια για το κύμα που ακολούθησε. Ανάμεσα στους συν-συγγραφείς βρίσκονταν ο Yann LeCun, οι δύο καθηγητές του και ο Jie Tang, καθηγητής στο Tsinghua, ο οποίος στήριξε τον ιδρυτή της Moonshot.
Ο παράγοντας που τον ξεχωρίζει
Η παραμονή στις ΗΠΑ είναι, σύμφωνα με τη γερμανική εφημερίδα, το στοιχείο που τον διαφοροποιεί από άλλους επιτυχημένους Κινέζους ιδρυτές, όπως ο Liang Wenfeng της DeepSeek ή ο Jie Tang της Zhipu AI. Πήραν κι εκείνοι επιστημονικές διακρίσεις, πέρασαν όμως ελάχιστο χρόνο στο εξωτερικό. Αυτό εξηγεί τόσο τη διεθνή απήχηση της Moonshot όσο και τη μεγαλύτερη επιφυλακτικότητά της απέναντι σε ξένους δημοσιογράφους σε σχέση με τον ανταγωνισμό.
Ο Yang έκανε πρακτική στη Meta και στη Google. Και οι δύο του πρότειναν εργασία μετά τις σπουδές του, εκείνος όμως απέρριψε την καριέρα του υπαλλήλου στη Silicon Valley και ίδρυσε δική του εταιρεία. Δεν πόνταρε στην αμερικανική σκηνή, που εκείνη την περίοδο ήταν μακράν η κορυφαία παγκοσμίως. Το κτίριο όπου βρίσκεται σήμερα ο δέκατος όροφος της Moonshot απέχει μόλις δύο χιλιόμετρα από το campus του Tsinghua.
Τριακόσιοι εργαζόμενοι, 50 δισ. δολάρια
Εσωτερικά, όπως καταγράφει η Frankfurter Allgemeine Zeitung, η εικόνα θυμίζει τυπική διεθνή start-up. Έχει μόνο 300 εργαζόμενους ενώ η OpenAI και η Anthropic απασχολούν πολλαπλάσιους. Τα μεγάλα γραφεία της, όπου κάθονται εκατοντάδες άνθρωποι ο ένας δίπλα στον άλλο, θα μπορούσαν να βρίσκονται στη Στουτγκάρδη, το Μόναχο, το Λονδίνο ή το Σαν Φρανσίσκο. Η ατμόσφαιρα παραπέμπει σε πανεπιστήμιο, με πλήθος συσκευών, πλαστικά πιάτα με αυτοκόλλητα, φλιτζάνια καφέ και φαγητό. Στην υποδοχή υπάρχει ποδοσφαιράκι, ενώ ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο από στοιβαγμένα μπλε και λευκά μαξιλάρια σχηματίζει κώνο, με έναν κύβο που γράφει Kimi στη θέση του αστεριού. Σε πίνακα οι υπάλληλοι έχουν καταγράψει τις ευχές τους για το μέλλον της εταιρείας. Ο μέσος όρος ηλικίας τους είναι κάτω από 30 έτη.
Η μουσική διατρέχει την εταιρική κουλτούρα. Στην αίθουσα υποδοχής κυριαρχούν ονόματα συγκροτημάτων και παραπομπές στη ροκ σκηνή, από τους Queen και τον Prince μέχρι τους Guns N’ Roses, τους Led Zeppelin, τους Deep Purple και τους Nirvana. Στον τοίχο κρέμεται μια κιθάρα, ενώ δίσκοι, δερμάτινα σακάκια και μια ηλεκτρική κιθάρα συμπληρώνουν τη διακόσμηση.
Το άνοιγμα της εταιρείας στο Πεκίνο έγινε την άνοιξη και μετά ο Yang επισκέφθηκε ξανά στις ΗΠΑ, όπου εμφανίστηκε στο Σαν Χοσέ σε συνέντευξη τύπου της Nvidia. Φορούσε απλό μαύρο πουλόβερ, λευκό παντελόνι και αθλητικά παπούτσια, και δεν έδειχνε καν 30άρης. Τα γυαλιά που φοράει εδώ και τουλάχιστον μία δεκαετία ταιριάζουν με τα γραφήματα και τους αριθμούς που παρουσιάζει. Μιλά με κυριαρχία στο αντικείμενό του, η σκηνή όμως δεν είναι το στοιχείο του, και στις συνεντεύξεις κοιτάζει συνήθως το τραπέζι αντί για τον συνομιλητή του.
Μέσα στη χρονιά, το Kimi έγινε θέμα συζήτησης και οι πληροφορίες για τον δημιουργό του πολλαπλασιάστηκαν. Στον νέο γύρο χρηματοδότησης που μόλις ολοκληρώθηκε, η εταιρεία αποτιμήθηκε στα 50 δισεκατομμύρια δολάρια, δηλαδή 167 εκατομμύρια δολάρια ανά εργαζόμενο.
Το 2015 ο Yang είχε δημοσιεύσει με τους Spark ένα ακόμη τραγούδι, το Bleeding, πιο στοχαστικό και κοινωνικά κριτικό από το Darkroom, γραμμένο στα αγγλικά. Οι στίχοι του παραπέμπουν στο «1984» του Όργουελ, μιλούν για τη διαγραφή της φήμης, για αμφισβητούμενες αναζητήσεις και για μια δύναμη βαρύτητας που τραβά τον αφηγητή προς τον Γαλαξία.
