Στο ραντάρ αμερικανικών παικτών του Διαστήματος μπαίνει η Ελλάδα, καθώς εταιρείες του κλάδου από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού εξετάζουν το ενδεχόμενο εγκατάστασης παραγωγικών υποδομών στη χώρα. Μάλιστα, το ενδιαφέρον μιας εξ αυτών των εταιρειών, με προέλευση την Καλιφόρνια και αντικείμενο τη θερμική παρατήρηση της Γης από το Διάστημα, είναι -σύμφωνα με πληροφορίες- εξόχως ώριμο και αφορά την κατασκευή δορυφόρων. Το αμερικανικό ενδιαφέρον έρχεται σε μια χρονική συγκυρία όπου τουλάχιστον τρεις διεθνείς παίκτες της διαστημικής αγοράς, η φιλανδική ICEYE, η βρετανική Open Cosmos και η γερμανική OroraTech, έχουν αποκτήσει αδρό επιχειρηματικό αποτύπωμα στην Ελλάδα, με αφετηρία τις συμβάσεις του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων, ύψους 200 εκατ. ευρώ. Οι τρεις εταιρείες δεν περιορίστηκαν στην εκτέλεση των ελληνικών συμβάσεων, αλλά δημιούργησαν θυγατρικές στην Ελλάδα, εγκαθιστώντας στη χώρα -άλλη λιγότερο και άλλη περισσότερο- ώριμες παραγωγικές βάσεις.
Ειδικά ICEYE και Open Cosmos έχουν εντάξει την Ελλάδα στην καρδιά του παραγωγικού τους ιστού. Για την ICEYE η Ελλάδα αποτελεί τη δεύτερη χώρα στην Ευρώπη, μετά τη Φιλανδία, όπου κατασκευάζει δορυφόρους από το μηδέν, ενώ η Open Cosmos έχει κατασκευάσει στην Παλλήνη ένα από τα τέσσερα εργοστάσιά της και επί ευρωπαϊκού εδάφους. Πρακτικά, και για τις τρεις εταιρείες οι πρώτες κρατικές παραγγελίες του Προγράμματος των Μικροδορυφόρων λειτούργησαν ως σημείο εισόδου στην ελληνική αγορά, στην οποία εν συνεχεία άρχισαν να αποκτούν τοπικές δομές. Πλέον το νέο εθνικό διαστημικό πρόγραμμα, το HELLAS-SPACE 2.0, προϋπολογισμού 350 εκατ. ευρώ, φαίνεται να κινητοποιεί ακόμη πιο έντονο ενδιαφέρον, αυτή τη φορά και από την ώριμη διαστημικά αγορά των ΗΠΑ.
ICEYE: Δορυφόροι made in Greece σε όλο τον κόσμο
CEO και συνιδρυτής της ICEYE, Rafal Modrzewski, ©ICEYE
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ICEYE, η οποία όχι μόνο παράγει στην Ελλάδα υποσυστήματα για διεθνή συμβόλαια, αλλά σχεδιάζει την εγκατάσταση εργοστασίου παραγωγής, δυναμικότητας 150 δορυφόρων ετησίως. Όπως το έθεσε ο ίδιος ο CEO και συνιδρυτής της, Rafal Modrzewski, μιλώντας στο powergame.gr, «όταν μια χώρα γίνεται πελάτης σου, τότε έχεις περισσότερα κίνητρα να επενδύεις σε αυτήν».Σε μόλις 18 μήνες, ο φινλανδικός όμιλος πέρασε από μηδενική παρουσία στην Ελλάδα σε περίπου 30 εργαζομένους και παραγωγή κρίσιμων υποσυστημάτων που κατευθύνονται ήδη σε διεθνή προγράμματα. Το επόμενο βήμα είναι η πλήρης μονάδα παραγωγής έως το τέλος του 2027, η οποία θα καλύπτει ολόκληρη την παραγωγική αλυσίδα: από την έρευνα, ανάπτυξη και κατασκευή υποσυστημάτων έως τη συναρμολόγηση, την ολοκλήρωση και τις δοκιμές δορυφόρων. Να σημειώσουμε ότι στην Αθήνα κατασκευάζονται ήδη κρίσιμα υποσυστήματα δορυφόρων που εξάγονται και χρησιμοποιούνται σε διεθνή συμβόλαια της ICEYE, μεταξύ των οποίων και η συμφωνία των 1,7 δισ. ευρώ με τις γερμανικές Ένοπλες Δυνάμεις.
Η δυναμική αυτή έχει αρχίσει να αποτυπώνεται και στα οικονομικά της ελληνικής θυγατρικής. Στην πρώτη ουσιαστικά πλήρη χρήση με εμπορική δραστηριότητα, η ICEYE Greece εμφάνισε το 2025 κύκλο εργασιών 4,58 εκατ. ευρώ, από μηδενικές πωλήσεις το 2024, και καθαρά κέρδη 124.453 ευρώ. Τα μεγέθη είναι ακόμη μικρά σε σχέση με τον μητρικό όμιλο, ο οποίος το 2025 ξεπέρασε τα 250 εκατ. ευρώ σε έσοδα και τα 100 εκατ. ευρώ σε EBITDA, είναι όμως ενδεικτικά μιας δραστηριότητας που περνά από το στάδιο της εγκατάστασης σε αυτό της παραγωγής.
Θυμίζουμε ότι η ICEYE, η οποία εξελίσσεται σε έναν από τους ισχυρότερους ευρωπαϊκούς παίκτες στη διαστημική αγορά και στους δορυφόρους SAR και δεν είναι τυχαίο ότι η πρώτη επένδυση του νεοσύστατου Scaleup Europe Fund της ΕΕ, το οποίο θα διαθέτει δύναμη πυρός 5 δις.ευρώ, γίνεται στη φινλανδική ICEYE: το Ταμείο συν-ηγείται του τελευταίου γύρου Series F ύψους 1 δισ. ευρώ της εταιρείας, ο οποίος περιλαμβάνει 450 εκατ. ευρώ σε εισφορά νέων κεφαλαίων και αποτιμά την ευρωπαϊκή space tech εταιρεία σε περισσότερα από 10 δισ. ευρώ.
Open Cosmos: Από την Παλλήνη εξαγωγές παγκοσμίως
O Rafel Jordà Siquier, ιδρυτής και CEO της Open Cosmos
Η βρετανική Open Cosmos, από την πλευρά της, έχει αναλάβει έργο 60 εκατ.ευρώ για την κατασκευή επτά οπτικών δορυφόρων του προγράμματος μικροδορυφόρων, έχοντας αποκτήσει παραγωγική παρουσία μέσω της Open Cosmos Aegean στην Παλλήνη. Με δυνατότητα κατασκευής ενός δορυφόρου την ημέρα στα τέσσερα εργοστάσια που διαθέτει σήμερα στην Ευρώπη, μεταξύ των οποίων και στην Παλλήνη, η εταιρεία εκτόξευσε πρόσφατα τους δορυφόρους νέας γενιάς του OpenConstellation.
Πρόκειται για το συνεργατικό σμήνος δορυφόρων που αναπτύσσει, στους οποίους συγκαταλέγεται και ο Hyperion GR-1 για το ελληνικό υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Στόχος είναι ο χρόνος παροχής αξιοποιήσιμων δεδομένων από την παρατήρηση της Γης να μειωθεί από έως και 48 ώρες, σε έως και μόλις 30 λεπτά. Παράλληλα, οι δορυφόροι αυτοί επιτρέπουν την επεξεργασία δεδομένων με τεχνητή νοημοσύνη επί του δορυφόρου και την επικοινωνία μεταξύ δορυφόρων για την παροχή δεδομένων σε πραγματικό χρόνο.
Η επένδυση στην Ελλάδα συμπίπτει με την ταχεία διεύρυνση του διεθνούς βιβλίου εργασιών της Open Cosmos. Έχοντας τη δυνατότητα να κατασκευάζει έναν δορυφόρο την ημέρα στα τέσσερα εργοστάσια που διαθέτει στην Ευρώπη, μεταξύ των οποίων και στην Παλλήνη, η εταιρεία έχει καταγράψει υψηλό ποσοστό επιτυχίας για όλους τους δορυφόρους που έχει εκτοξεύσει έως σήμερα, νέες συμβάσεις αξίας άνω των 370 εκατ. δολαρίων τα τελευταία τριάμισι χρόνια, και πέντε συνεχόμενα έτη κερδοφόρας ανάπτυξης.
Η ελληνική παρουσία αποκτά μεγαλύτερη σημασία μετά τον τελευταίο γύρο χρηματοδότησης των 300 εκατ. ευρώ. Τα νέα κεφάλαια προορίζονται για την αύξηση της παραγωγής και την παγκόσμια επέκταση της εταιρείας, με την Ελλάδα να περιλαμβάνεται ρητά στις χώρες όπου θα ενισχυθούν οι ομάδες μηχανικών, παραγωγής και λογισμικού. Επικεφαλής του γύρου ήταν μεταξύ άλλων οι Lightrock, ETF Partners, Institut Català de Finances, Entrepreneurs First και δύο μεγάλα διεθνή συνταξιοδοτικά ταμεία, ενώ συμμετείχαν και τα ελληνικά funds Sustainable Forward Capital και Ireon Ventures.
Η Open Cosmos ιδρύθηκε το 2015 και έχει εξελιχθεί σε έναν από τους κορυφαίους κατασκευαστές δορυφόρων στην Ευρώπη. Σήμερα σχεδιάζει, κατασκευάζει και διαχειρίζεται δορυφορικές αποστολές σε μεγάλη κλίμακα στην Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Η OroraTech και το hub της Αθήνας
Ο CEO της OroraTech Martin Langer, © OroraTech
Η τρίτη ξένη εταιρεία που απέκτησε μόνιμη παρουσία στην Ελλάδα είναι η γερμανική OroraTech, η οποία ανέλαβε το έργο των 20 εκατ. ευρώ για το Hellenic Fire System και εγκατέστησε στην Αθήνα ελληνική θυγατρική και περιφερειακό hub. Οι τέσσερις θερμικοί δορυφόροι του ελληνικού έργου βρίσκονται ήδη σε τροχιά, ενώ η εταιρεία εξετάζει περαιτέρω συνεργασίες και επενδύσεις στη χώρα. «Για πρώτη φορά, μια ολόκληρη χώρα προστατεύεται από έναν ειδικά σχεδιασμένο δορυφορικό αστερισμό, που έχει δημιουργηθεί, για να εντοπίζει και να παρακολουθεί πυρκαγιές σε πραγματικό χρόνο. Είναι μια καθοριστική στιγμή όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο ο κόσμος προσεγγίζει τη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών», είχε σχολιάσει πρόσφατα ο Martin Langer, CEO της OroraTech. Μιας εταιρείας, η οποία μέσα σε λιγότερο από οκτώ χρόνια από την ίδρυσή της έχει καταφέρει να εξελιχθεί σε βασικό παίκτη της διεθνούς αγοράς wildfire intelligence.
H εταιρεία, με έδρα το Μόναχο και επιχειρησιακή παρουσία σε ΗΠΑ, Καναδά, Αυστραλία, Βραζιλία και Ελλάδα, μετρά ήδη 20 θερμικούς δορυφόρους σε χαμηλή τροχιά, το μεγαλύτερο δίκτυο του είδους παγκοσμίως. Μάλιστα, η OroraTech ανεβάζει σημαντικά την κλίμακα των διεθνών δραστηριοτήτων της μέσα από συμφωνία με την Eutelsat για την εγκατάσταση 48 θερμικών αισθητήρων στη δορυφορική υποδομή OneWeb, με δυνατότητα προσθήκης ακόμη 48, κίνηση που μπορεί να ανεβάσει το δίκτυό της σε περίπου 120 αισθητήρες σε τροχιά.
Η συμφωνία επιτρέπει στη γερμανική εταιρεία να επεκτείνει το δορυφορικό της δίκτυο χωρίς να χρειάζεται να κατασκευάζει και να εκτοξεύει ξεχωριστό δορυφόρο για κάθε νέο αισθητήρα.
To timing και το επόμενο βήμα
Σήμερα η Ελλάδα δεν μετρά μόνο 18 δορυφόρους ήδη σε τροχιά και νέες γραμμές παραγωγής επί ελληνικού εδάφους. Βρίσκεται προ των πυλών της υλοποίησης του νέου προγράμματος HELLAS-SPACE 2.0, προϋπολογισμού 350 εκατ. ευρώ, με τους πρώτους διαγωνισμούς να αναμένονται στο τελευταίο τρίμηνο του 2026. Το νέο εθνικό διαστημικό πρόγραμμα έχει ως στόχο τουλάχιστον το 50% του έργου να έχει ελληνική σφραγίδα, ενώ προβλέπει ελληνική συμμετοχή σε βασικά συστήματα και υποσυστήματα, δικαιώματα σε δεδομένα και πνευματική ιδιοκτησία για το Δημόσιο, αλλά και σχέδια εμπορικής αξιοποίησης και μακροπρόθεσμων επενδύσεων στην Ελλάδα.
Το HELLAS-SPACE 2.0 προβλέπει επενδύσεις 60-70 εκατ. ευρώ σε οπτικούς δορυφόρους πολύ υψηλής ανάλυσης, άλλα 60-70 εκατ. ευρώ σε θερμικούς δορυφόρους και 45-50 εκατ. ευρώ σε μικροδορυφόρους RF/SIGINT. Προβλέπονται ακόμη 35-45 εκατ. ευρώ για Space Domain Awareness και επιχειρήσεις στο Διάστημα, 17-23 εκατ. ευρώ για ασφαλή συνδεσιμότητα και PNT, 15-20 εκατ. ευρώ για τεχνολογική καινοτομία και δοκιμές και 25-35 εκατ. ευρώ για ασφαλείς υπηρεσίες γεωπαρατήρησης και υποδομές δεδομένων.
«Η Ελλάδα χτίζει μεθοδικά και με συγκεκριμένα βήματα τη θέση της στο Διάστημα. Σήμερα έχουμε 18 δορυφόρους σε τροχιά, αναπτύσσουμε νέες εθνικές δυνατότητες και ένα ελληνικό οικοσύστημα που μπορεί να σχεδιάζει, να κατασκευάζει και να καινοτομεί» σχολίασε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, από το Παρίσι και το International Space Summit στη διάρκεια του οποίου ανακοινώθηκε επίσημα η συμμετοχή του Αδριανού Γολέμη στην αποστολή PAM-6 της Vast προς τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS), σηματοδοτώντας την πρώτη συμμετοχή Έλληνα αστροναύτη σε επανδρωμένη διαστημική αποστολή.
