Τη μετάβαση από την εποχή της απλής επικοινωνίας σε μία εποχή όπου η αξιοπιστία και η εμπιστοσύνη αποκτούν καθοριστική σημασία ανέδειξε το δεύτερο μέρος του 1st Athens Media & Communications Summit – Future of Media & Storytelling, που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 2 Οκτωβρίου 2026 στην Αθήνα.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν η μεταβαλλόμενη σχέση μεταξύ media, brands και κοινού, η επίδραση των αλγορίθμων στον τρόπο με τον οποίο ενημερωνόμαστε, η αξία της ενυπόγραφης και πρωτογενούς δημοσιογραφίας, η σχέση owned και θεσμικών μέσων, οι νέες συνθήκες της πολιτικής επικοινωνίας, αλλά και το ερώτημα ποιος θα κατέχει και θα διαμορφώνει την πληροφορία στο μέλλον.
Κοινός παρονομαστής των παρεμβάσεων ήταν ότι η τεχνολογία αλλάζει ταχύτατα τα κανάλια, τα εργαλεία και τις μορφές της επικοινωνίας, χωρίς όμως να καταργεί την ανάγκη για ανθρώπινη κρίση, συνέπεια, πρωτογενή πληροφορία και σχέσεις εμπιστοσύνης.
Media – Brands – People: Η εμβέλεια δεν ταυτίζεται με την επιρροή
Στη μεταβολή της σχέσης ανάμεσα στα μέσα ενημέρωσης, τις επιχειρήσεις και το κοινό επικεντρώθηκε η συζήτηση «Το Τρίγωνο Media – Brands – People: Ποιος Διαμορφώνει την Επικοινωνία Σήμερα;», την οποία συντόνισε η Νίκη Μπουτάρη, Σύμβουλος Μάρκετινγκ και Επικοινωνίας και Ιδρύτρια του Just a Number.
Όπως επισήμανε, η επικοινωνία έχει μετακινηθεί από το σχετικά απλό μοντέλο της τηλεόρασης, της εφημερίδας και του ραδιοφώνου σε ένα πολυδιάστατο οικοσύστημα από feeds, social media, podcasts, brands, creators και αλγορίθμους. Το κρίσιμο ερώτημα, όπως σημείωσε, δεν είναι πλέον μόνο «ποιος διαμορφώνει την επικοινωνία», αλλά κυρίως «ποιον εμπιστευόμαστε».
Ο Γιάννης Κωνσταντινίδης, Αν. Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και QED, παρουσίασε τα βασικά ευρήματα της έρευνας της QED «Ποιον ακούμε και ποιον συμβουλευόμαστε», υπογραμμίζοντας ότι η εμβέλεια ενός μέσου δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την επιρροή του.
Παράλληλα, τόνισε ότι η επίδραση των μέσων διαφοροποιείται σημαντικά ανά θεματική και ότι, παρά την ταχύτατη ανάπτυξη των εφαρμογών AI και των social media, τα παραδοσιακά μέσα εξακολουθούν να διατηρούν σημαντική θέση.
Συνοψίζοντας τα ευρήματα της έρευνας, κάλεσε το κοινό να κρατήσει τρεις αρχές: «Μη γενικεύουμε, μην υπερβάλλουμε, μην πενθούμε».
Η Ξένια Κούρτογλου, Founder της Focus Bari, σημείωσε ότι οι βασικές ανθρώπινες ανάγκες παραμένουν σταθερές, ακόμη και αν αλλάζουν οι τρόποι με τους οποίους εκφράζονται. Επισήμανε ως βασική διαφοροποίηση της σημερινής εποχής την παρέμβαση του αλγορίθμου, ο οποίος μπορεί να δημιουργεί προσωπικές πληροφοριακές «φούσκες». Για το ραδιόφωνο ανέφερε ότι είναι ένα μέσο «με παρελθόν, παρόν και μέλλον», λόγω της ιδιαίτερης σχέσης που αναπτύσσει με τον ακροατή.
Ο Νίκος Ευσταθίου, Editor in Chief του Wired Greece, ανέδειξε την ανάγκη μιας στρατηγικής 360°, στην οποία έντυπο και ψηφιακό περιεχόμενο λειτουργούν συμπληρωματικά. Σε ένα περιβάλλον υπερπληροφόρησης, όπως τόνισε, οι χρήστες αναζητούν πρόσωπα και πηγές που εμπιστεύονται και που μπορούν να εξηγήσουν όχι μόνο τι συνέβη, αλλά και γιατί έχει σημασία.
Δημοκρατία, εμπιστοσύνη και το νέο περιβάλλον της ενημέρωσης
Στη σχέση πολιτικής, ενημέρωσης και εμπιστοσύνης, στις αλλαγές που έχουν προκαλέσει τα social media και η τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και στους κινδύνους από τα fake news και τα deepfakes αναφέρθηκε ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, σε συνέντευξή του στον δημοσιογράφο Γιώργο Ευγενίδη.
Ο κ. Μαρινάκης δήλωσε «του χαρτιού» και υπογράμμισε την αξία της ενυπόγραφης δημοσιογραφίας, σημειώνοντας ότι είναι διαφορετικό να διαβάζει κανείς ένα ανώνυμο ή ανυπόγραφο κείμενο από ένα κείμενο που φέρει την υπογραφή του συντάκτη του.
Αναφερόμενος στην ανωνυμία στο Διαδίκτυο, ξεκαθάρισε ότι «η ανωνυμία είναι δικαίωμα», διευκρινίζοντας ότι η πρότασή του αφορά την ταυτοποίηση των χρηστών από τις πλατφόρμες χωρίς να είναι υποχρεωμένοι να εμφανίζονται δημοσίως με το πραγματικό τους όνομα.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε επίσης στα deepfakes και στο συνθετικό περιεχόμενο, χαρακτηρίζοντας σημαντική τη σαφή επισήμανση του υλικού που αποτελεί προϊόν τεχνητής νοημοσύνης, ώστε ο πολίτης να μπορεί να γνωρίζει τι είναι πραγματικό και τι συνθετικό.
Για την υπερπληροφόρηση, υποστήριξε ότι η ευθύνη δεν πρέπει να μεταφέρεται πρωτίστως στους πολίτες, αλλά το πολιτικό σύστημα και η Πολιτεία οφείλουν να εξηγούν με σαφήνεια τις θέσεις και τις αποφάσεις τους, ώστε να μη δημιουργούνται κενά που μπορούν να καλύπτονται από ακραίες φωνές, τοξικό περιεχόμενο ή παραπληροφόρηση.
Εταιρική Επικοινωνία: Owned Media και θεσμικά μέσα σε ένα υβριδικό περιβάλλον
Στη σχέση ανάμεσα στα εταιρικά κανάλια επικοινωνίας και τα θεσμικά μέσα, αλλά κυρίως στην ανάγκη οικοδόμησης εμπιστοσύνης με το κοινό, επικεντρώθηκε η συζήτηση «Εταιρική Επικοινωνία: Owned Media ή Θεσμικά Μέσα;», με συντονίστρια τη δημοσιογράφο και παρουσιάστρια Ειδήσεων του STAR Κατερίνα Τσαμούρη.
Η Ελένη Ράπτη, Διευθύντρια Επικοινωνίας στη Φυσικό Αέριο Ελληνική Εταιρεία Ενέργειας, υποστήριξε ότι δεν υπάρχει πραγματικό δίλημμα μεταξύ owned media και θεσμικών μέσων, καθώς επιτελούν διαφορετικούς αλλά συμπληρωματικούς ρόλους.
Τα εταιρικά κανάλια επιτρέπουν τον έλεγχο του μηνύματος, ενώ τα θεσμικά media μπορούν να λειτουργήσουν ως ανεξάρτητος μηχανισμός αξιολόγησης και επικύρωσης. Ως βασικά στοιχεία αποτελεσματικής επικοινωνίας ανέδειξε την απλότητα, την καθαρότητα και τη συνέπεια.
Η Στάβη Σπανού, Account Director της V+O Greece, σημείωσε ότι τα social media άλλαξαν ριζικά την επικοινωνία, καθώς «ο δέκτης έγινε πομπός». Αναφέρθηκε στην ταχύτητα χωρίς αντίστοιχη κατανόηση, στην «ψευδαίσθηση της απήχησης» και στην παγίδα των αλγορίθμων, υπογραμμίζοντας ότι τα likes και τα views δεν ισοδυναμούν αυτομάτως με πραγματική επιρροή. «Δεν σημαίνει ότι αυτό το οποίο έχει απήχηση αξίζει και να ειπωθεί», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι περνάμε πλέον από την εποχή της επικοινωνίας στην «εποχή της αξιοπιστίας».
Ο Βασίλης Ρουσόπουλος, Σύμβουλος Στρατηγικής Επικοινωνίας, υποστήριξε ότι η απάντηση στο δίλημμα owned media ή θεσμικά μέσα είναι «και τα δύο». Όπως τόνισε, οι ψηφιακές πλατφόρμες και τα παραδοσιακά μέσα συνυπάρχουν σε ένα «υβριδικό μιντιακό σύστημα», ενώ ιδιαίτερη σημασία αποκτά η παραγωγή πρωτότυπου και ενδιαφέροντος περιεχομένου που μπορεί να ξεκινά από τα εταιρικά κανάλια και να διαχέεται στη συνέχεια στα θεσμικά μέσα.
Ο Αλέξανδρος Στύλος, Υποδιευθυντής Μονάδας Επικοινωνίας της Τράπεζας της Ελλάδος, έθεσε την εμπιστοσύνη στον πυρήνα της θεσμικής επικοινωνίας. Όπως ανέφερε, το μοντέλο της εμπιστοσύνης μεταβάλλεται διεθνώς από μία περισσότερο «κάθετη» σε μία «οριζόντια» σχέση.
«Δεν μιλάνε μόνο τα λόγια μας. Μιλάνε και οι πράξεις μας», σημείωσε, συνδέοντας τη θεσμική συνέπεια με την οικοδόμηση εμπιστοσύνης.
Πλειοψηφίες σε έναν κόσμο διαφορετικών feeds
Στο ερώτημα κατά πόσο μπορούν ακόμη να συγκροτούνται ευρύτερες κοινωνικές και πολιτικές πλειοψηφίες σε ένα περιβάλλον κατακερματισμένης ενημέρωσης επικεντρώθηκε η συζήτηση «Μπορούν Ακόμη να Οικοδομηθούν Πλειοψηφίες σε έναν Κατακερματισμένο Κόσμο των Media;», με συντονιστή τον δημοσιογράφο και παρουσιαστή του ΣΚΑΪ Απόστολο Μαγγηριάδη.
Ο Γεράσιμος Ζαγορίτης, Founder του Campaign Lab & Zagori Forum και Partner της Celyphos, υποστήριξε ότι διαφορετικά feeds δεν σημαίνουν απαραίτητα και διαφορετικές βασικές κοινωνικές προσδοκίες. «Μία πλειοψηφία συγκροτείται όταν διαφορετικοί άνθρωποι βλέπουν έναν κοινό δρόμο, ένα κοινό μέλλον», σημείωσε.
Τόνισε επίσης ότι, παρά την έμφαση του ψηφιακού περιβάλλοντος στην παραγωγή περιεχομένου, τα digital actions πρέπει τελικά να οδηγούν σε πραγματικές offline δράσεις και επαφή με τους πολίτες.
Η Νάντια Γιαννακοπούλου, βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, έδωσε έμφαση στη συνέπεια του πολιτικού μηνύματος ανεξαρτήτως πλατφόρμας. «Δεν μπορείς να λες άλλο πράγμα σε κάθε διαφορετικό μέσο. Μπορεί αυτό στην αρχή να επιβραβεύεται από τον αλγόριθμο, στη δημοκρατία όμως τιμωρείται», ανέφερε, υπογραμμίζοντας παράλληλα τη σημασία της άμεσης επαφής με τους πολίτες.
Η Κλειώ Κεντερελίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια ΑΠΘ, περιέγραψε το νέο πληροφοριακό περιβάλλον ως ένα «σπίτι» με διαφορετικά δωμάτια, στα οποία οι πολίτες μπορεί να ζουν διαφορετικές πληροφοριακές πραγματικότητες. Έθεσε ως ζητούμενο τη δημιουργία γεφυρών και κοινού πληροφοριακού εδάφους, αλλά και τη μετάβαση από την απλή «παραγωγή περιεχομένου» στην «παραγωγή κατανόησης».
Ο Δημήτρης Σ. Παπαγγελόπουλος, Σύμβουλος Επικοινωνίας και Πολιτικής Διαχείρισης και Μέλος Δ.Σ. του Synergia Think Tank, παρομοίασε μία προεκλογική εκστρατεία με «επιτραπέζιο παιχνίδι», με ταμπλό, κανόνες και διαφορετικούς παίκτες που μπορούν να επηρεάσουν την έκβασή της, αναδεικνύοντας την αυξανόμενη πολυπλοκότητα του εκλογικού και επικοινωνιακού περιβάλλοντος.
Ποιος κατέχει το μέλλον της πληροφορίας;
Στο νέο μοντέλο παραγωγής, διανομής και κατανάλωσης της πληροφορίας και στην αξία της ανθρώπινης κρίσης, της πρωτογενούς πληροφορίας και της εμπιστοσύνης επικεντρώθηκε η συζήτηση «Ποιος Κατέχει το Μέλλον της Πληροφορίας;», με συντονιστή τον Αντώνη Καλούδη, CEO της Celyphos S.A.
Ο Γιάννης Μαστρογεωργίου, Ειδικός Γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού στην Προεδρία της Κυβέρνησης, επισήμανε ότι το συνθετικό περιεχόμενο αλλάζει ακόμη και την έννοια της απόδειξης. «Εκεί που λέγαμε “μην πιστεύεις κάτι αν δεν το δεις”, τώρα λέμε “μην πιστεύεις κάτι ακόμη και αν το δεις”», ανέφερε.
Παρά την εξέλιξη της AI, υποστήριξε ότι η δημοσιογραφία μπορεί να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη αξία, καθώς θα καλείται να προσφέρει δύο κατεξοχήν ανθρώπινα στοιχεία: «το νόημα και την ερμηνεία».
Ο Τάσος Ζάχος, Managing Partner του Fortune Greece, υπογράμμισε ότι, όσο το περιεχόμενο παράγεται όλο και ταχύτερα, αποκτούν μεγαλύτερη αξία η προέλευση, το context και η λογοδοσία. Έθεσε τρία βασικά ερωτήματα: «Ποιος το γράφει; Γιατί το γράφει; Και ποιος παίρνει την ευθύνη να το δημοσιεύσει;».
Όπως τόνισε, η δημοσιογραφία δεν μπορεί να ανταγωνιστεί την AI στην ταχύτητα παραγωγής λέξεων, μπορεί όμως να διαφοροποιηθεί μέσα από τις ερωτήσεις, την πρωτογενή πληροφορία, τα δεδομένα και τη μεθοδολογία. «Πάμε από το “trust me” στο “show me”», σημείωσε, προσθέτοντας ότι «ένα δυνατό media brand σήμερα δεν είναι μόνο αυτό που παράγει πολλά. Είναι αυτό που δημιουργεί communities». Για την AI υπογράμμισε ότι μπορεί να μειώσει πολλά λειτουργικά κόστη, «δεν μειώνεται επ’ ουδενί το κόστος να χτίζεις εμπιστοσύνη».
Ο Θανάσης Σοφιανός, Founder & CEO της Relevance Digital Agency, εστίασε στους αλγορίθμους, σημειώνοντας ότι δεν διαθέτουν αυτόνομη κρίση, αλλά προγραμματίζονται ώστε να βελτιστοποιούν συγκεκριμένους δείκτες, όπως το watch time, το engagement και το monetization.
Παράλληλα, χαρακτήρισε τον αριθμό των followers περισσότερο ως «vanity metric», τονίζοντας ότι η πραγματική αξία βρίσκεται στη δημιουργία κοινού με το οποίο ένα media brand ή ένας οργανισμός έχει άμεση σχέση. Η επένδυση σε CRM, data management και απευθείας επικοινωνία με το κοινό μπορεί, όπως ανέφερε, να περιορίσει την εξάρτηση από τις πλατφόρμες και τις διαρκείς αλλαγές των κανόνων τους.
Πέτρος Ευθυμίου: «Χρειαζόμαστε έναν ψηφιακό Διαφωτισμό»
Τις εργασίες του συνεδρίου έκλεισε ο Πέτρος Ευθυμίου, εκπαιδευτικός και δημοσιογράφος, πρώην Υπουργός Παιδείας, με τη Signature Lecture «Ποιος Διαμορφώνει τα Μεγάλα Αφηγήματα της Εποχής;».
Ο κ. Ευθυμίου προσέγγισε την τεχνητή νοημοσύνη ως μία ιστορική τεχνολογική τομή, θέτοντας ως κρίσιμη διαφοροποίησή της από προηγούμενες τεχνολογίες το ενδεχόμενο να αποκτήσει βαθμούς αυτονομίας από τον δημιουργό της.
Στο κεντρικό ερώτημα για το ποιος διαμορφώνει σήμερα τα μεγάλα αφηγήματα, αναφέρθηκε στην αυξανόμενη ισχύ των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών και στον κίνδυνο αποδυνάμωσης των κοινών κοινωνικών και αξιακών αναφορών. «Οι κοινωνίες μας υπάρχουν χάρη στα αφηγήματα», σημείωσε.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη διατήρησης της ανθρώπινης επαφής, της αυτενέργειας και βασικών ανθρώπινων δεξιοτήτων μέσα σε ένα όλο και περισσότερο τεχνολογικό περιβάλλον.
Κεντρική πρόταση της παρέμβασής του ήταν η ανάγκη για έναν «ψηφιακό Διαφωτισμό», ώστε ο άνθρωπος να αποκτήσει μεγαλύτερο έλεγχο και κατανόηση του ψηφιακού κόσμου.
Σε αυτό το περιβάλλον ανέδειξε ως βασικό πλεονέκτημα της δημοσιογραφίας την αξιοπιστία που κατακτάται μέσα από την υπογραφή. «Καμία τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να αντικαταστήσει την αξιοπιστία της υπογραφής», τόνισε, χαρακτηρίζοντας τον ψηφιακό Διαφωτισμό «στοίχημα της εποχής μας» και επισημαίνοντας τον ιδιαίτερο ρόλο που καλούνται να διαδραματίσουν οι άνθρωποι της ενημέρωσης και της επικοινωνίας.
Το δεύτερο μέρος του 1st Athens Media & Communications Summit ανέδειξε, συνολικά, ότι όσο η παραγωγή και η διανομή της πληροφορίας γίνονται ταχύτερες, αυτοματοποιημένες και περισσότερο εξατομικευμένες, τόσο μεγαλύτερη αξία αποκτούν όσα δεν μπορούν εύκολα να αυτοματοποιηθούν: η ανθρώπινη κρίση, η πρωτογενής πληροφορία, η συνέπεια, η ευθύνη, η κατανόηση και, πάνω απ’ όλα, η εμπιστοσύνη.
