Η διαστημική βιομηχανία αποτιμάται σήμερα σε αξία 600 δισ. ευρώ – και αναμένεται να αυξάνεται κατά 10% ετησίως – σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή της ESA (Εuropean Space Agency) Γιόζεφ Άσχμπαχερ.
Πρόσφατα ο Άσμπαχερ έδωσε συνέντευξη στην εκπομπή «Big Question» του Euronews Business, για το πώς η Ευρώπη μπορεί να ωφεληθεί από αυτήν την άνθηση.
Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος (στην οποία συμμετέχει και η Ελλάδα από το 2005) εξασφάλισε πολύ μεγάλη χρηματοδότηση για τον προϋπολογισμό της, άνω των 22 δισ. ευρώ, από τα κράτη μέλη κατά τη σύνοδο του Υπουργικού Συμβουλίου της το 2025, ποσό αυξημένο κατά 32% σε σχέση με το 2022.
Τα κράτη μέλη έδωσαν επίσης στην ESA την ιστορική εντολή να αξιοποιεί διαστημική τεχνολογία για μη επιθετικούς σκοπούς ασφάλειας και άμυνας, συμπεριλαμβανομένων τεχνολογιών επιτήρησης των εξωτερικών συνόρων.
Με αυτή τη στήριξη, ο γενικός διευθυντής της ESA Γιόζεφ Άσχμπαχερ θέλει η Ευρώπη να κάνει το επόμενο μεγάλο βήμα: να αποκτήσει τη δυνατότητα να στέλνει δικούς της αστροναύτες στο διάστημα.
Στη συνέντευξη μίλησε για το πώς βλέπει το ανεξάρτητο μέλλον της Ευρώπης στη διαστημική εποχή.
Έως τώρα βασιζόμαστε στη ΝΑSA
Από την ίδρυσή της το 1975 (και την πρώτη επανδρωμένη αποστολή της το 1983), η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος βασίζεται σε διεθνείς εταίρους, όπως η NASA και η Ρωσία, για την εκτόξευση αστροναυτών.
Και παρότι αυτή η συνεργασία έχει λειτουργήσει μέχρι σήμερα, οι γεωπολιτικές εντάσεις ωθούν την Ευρώπη να αναζητήσει άλλη λύση.
Μόνο οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία διαθέτουν σήμερα τη δυνατότητα να στέλνουν αστροναύτες στο διάστημα. Όμως οι πολιτικές εντάσεις με την Κίνα και τη Ρωσία αφήνουν την ESA εξαρτημένη από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Τα τελευταία χρόνια, η NASA συνεργάζεται με τη SpaceX για την εκτόξευση αστροναυτών. Με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, οι αστροναύτες της ESA σήμερα ταξιδεύουν στο διάστημα με αμερικανικά διαστημόπλοια.
«Η SpaceX έχει ήδη ανακοινώσει ότι θέλει να αποσύρει τον Falcon 9 και το Crew Dragon (τα επανδρωμένα οχήματα που μεταφέρουν τους αστροναύτες στο διάστημα) πιθανότατα γύρω στο 2029», εξήγησε ο Άσμπαχερ.
«Αυτό σημαίνει ότι σε λίγα χρόνια δεν θα έχουμε, τουλάχιστον, αυτή τη δυνατότητα διαθέσιμη. Μπορεί να προκύψουν άλλες, τις οποίες σήμερα δεν γνωρίζουμε.»
Έτσι, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με αβεβαιότητα ως προς το πώς θα στέλνει τους αστροναύτες της στο διάστημα στο μέλλον.
Για να εξασφαλίσει αξιόπιστη πρόσβαση στο διάστημα και να στηρίξει τις επενδύσεις στη ευρωπαϊκή βιομηχανία, ο διευθυντής της ESA καταρτίζει ένα σχέδιο ώστε η Ευρώπη να ενισχύσει τη θέση της ως παγκόσμια δύναμη στο διάστημα, αποκτώντας τη δυνατότητα να εκτοξεύει δικούς της αστροναύτες.
Aυτονομία στο διάστημα προς όφελος της ευρωπαϊκής οικονομίας
Φυσικά, τίποτα από αυτά δεν μπορεί να γίνει από τη μία μέρα στην άλλη και απαιτείται πολιτική έγκριση από τα κράτη μέλη της ESA, ώστε να εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση.
Πώς θα μπορούσε όμως να λειτουργήσει αυτό;
Η Ευρώπη δεν ξεκινά εντελώς από μηδενική βάση. Διαθέτει ήδη ισχυρές τεχνολογικές δυνατότητες και προγράμματα παγκόσμιας εμβέλειας, όπως το Copernicus (παρατήρηση της Γης) και το Galileo (συστοιχία δορυφόρων πλοήγησης), καθώς και ένα ιδιαίτερα ικανό ανθρώπινο δυναμικό.
Ωστόσο, η Ευρώπη δεν έχει δικό της όχημα μεταφοράς πληρώματος και σύστημα ανάκτησης, με άλλα λόγια τα μέσα για να στέλνει αστροναύτες εκεί πάνω και να τους φέρνει με ασφάλεια πίσω στη Γη.
Ο Άσμπαχερ εκτιμά ότι με προϋπολογισμό περίπου 10 δισ. ευρώ, η ESA θα μπορούσε να αναπτύξει αυτές τις ανεξάρτητες δυνατότητες μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια.
Και πράγματι, τα 10 δισ. ευρώ είναι ένα τεράστιο ποσό. Ποια είναι όμως η εναλλακτική;
Η ESA βρίσκεται αντιμέτωπη με την προοπτική να δαπανήσει δισεκατομμύρια ευρώ τα επόμενα χρόνια, ό,τι κι αν αποφασίσει. Το ζητούμενο είναι πώς αυτή η δαπάνη θα μετατραπεί σε επένδυση στην ευρωπαϊκή διαστημική βιομηχανία και όχι απλώς σε κόστος.
Ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός λειτουργεί ουσιαστικά ως ένα εργαστήριο που αιωρείται, όπου η ESA πραγματοποιεί μεγάλο μέρος της κρίσιμης επιστημονικής της έρευνας. Μετά την παροπλισμό του, το 2032, είναι πιθανό να αντικατασταθεί από έναν εμπορικό διαστημικό σταθμό.
Χωρίς ανεξάρτητη πρόσβαση στο διάστημα, η Ευρώπη θα πρέπει να συνεχίσει να αγοράζει θέσεις σε αμερικανικά διαστημόπλοια, με αβέβαιη διαθεσιμότητα, και στη συνέχεια να νοικιάζει εγκαταστάσεις σε εμπορικούς σταθμούς για έρευνα. Αυτό θα κοστίσει περίπου 5 δισ. ευρώ μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Όμως αυτά τα χρήματα χάνονται, ή χάνονται με την έννοια ότι δεν δαπανώνται στην Ευρώπη. Θα ήταν προτιμότερο να επενδυθούν αυτά τα κονδύλια εδώ ώστε να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή βιομηχανία και ανεξαρτησία, χωρίς αυτό να σημαίνει απομόνωση ή το τέλος διεθνών συνεργασιών.
