Σοκ και δέος προκαλεί στην παγκόσμια αγορά υπολογιστών η εκρηκτική άνοδος του κόστους των εξαρτημάτων, με την τεχνητή νοημοσύνη να εξελίσσεται σε έναν απρόσμενο αντίπαλο των PCs, πυροδοτώντας ανατιμήσεις που φρενάρουν τη ζήτηση και οδηγούν τις πωλήσεις σε ελεύθερη πτώση. Οι κραδασμοί φτάνουν και στην Ελλάδα, με τις εταιρείες να προειδοποιούν για αυξήσεις τιμών, ελλείψεις εξοπλισμού και δυσκολίες στην εκτέλεση δημόσιων συμβάσεων, καθώς η διεθνής κούρσα για την ανάπτυξη υποδομών AI ανατρέπει τις ισορροπίες στην αγορά τεχνολογίας.
«Χθες ήταν καλή μέρα να αγοράσεις laptop, σήμερα θα πρέπει οπωσδήποτε να το αγοράσεις, γιατί από αύριο κανείς δεν ξέρει» ήταν η ατάκα του Λούκα Μπεντάζολι, Head of Product and Business South Europe της Acer σε δημοσιογραφικό πηγαδάκι την εβδομάδα που διανύσαμε.
Στο μεταξύ, η εικόνα που αποτυπώνουν τρεις από τις μεγαλύτερες εταιρείες ερευνών παγκοσμίως, IDC, Gartner και Omdia, είναι αποκαλυπτική: η αγορά προσωπικών υπολογιστών κατέγραψε το τρίτο τρίμηνο του 2026 μία από τις μεγαλύτερες υποχωρήσεις των τελευταίων ετών, με τις παγκόσμιες αποστολές να μειώνονται περισσότερο από 20%. Σύμφωνα με την Gartner, η πτώση έφτασε το 22,4%, με τις αποστολές να περιορίζονται στα 55,4 εκατ. συσκευές, επιστρέφοντας σε επίπεδα που είχαν καταγραφεί τελευταία φορά στις αρχές του 2023. Η IDC υπολογίζει την υποχώρηση στο 20,1%, στα 62,7 εκατ. PCs, ενώ η Omdia καταγράφει μείωση 21,2%, στα 58,1 εκατ. συσκευές.
Παρά τις μεθοδολογικές διαφορές των τριών ερευνών, το συμπέρασμα είναι κοινό: η παγκόσμια αγορά υπολογιστών βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν νέο κύκλο πιέσεων, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη, που μέχρι πρότινος πρόβαλλε ως ο μεγάλος μοχλός αναζωογόνησης της ζήτησης, επιβαρύνει ταυτόχρονα το κόστος κατασκευής των συσκευών.
Από το 15% στο 40% το κόστος των μνημών
Η έκταση του προβλήματος αποτυπώνεται στην εξέλιξη των τιμών των μνημών και των συστημάτων αποθήκευσης, δύο βασικών εξαρτημάτων κάθε υπολογιστή. Σύμφωνα με την Omdia, οι μνήμες DRAM και οι μονάδες αποθήκευσης SSD, που παραδοσιακά αντιπροσώπευαν περίπου το 15% του κόστους κατασκευής ενός PC, απορροφούν πλέον σχεδόν το 40%, καθώς οι τιμές τους έχουν υπερτετραπλασιαστεί.
Αντίστοιχα, η Gartner διαπιστώνει ότι το κόστος των μνημών DRAM πενταπλασιάστηκε σε ετήσια βάση το δεύτερο τρίμηνο του 2026, με τους κατασκευαστές να μετακυλίουν σημαντικό μέρος των ανατιμήσεων στους τελικούς αγοραστές. Η Omdia επισημαίνει ότι το συνολικό κόστος υλικών των υπολογιστών έχει αυξηθεί περισσότερο από 40%, ενώ οι λιανέμποροι αναφέρουν διψήφιες αυξήσεις στις μέσες τιμές πώλησης, παράλληλα με την υποχώρηση των πωλήσεων.
Πίσω από τις ανατιμήσεις βρίσκεται, σε σημαντικό βαθμό, η εκρηκτική ζήτηση για υποδομές τεχνητής νοημοσύνης και κέντρα δεδομένων, που εντείνει τον ανταγωνισμό για κρίσιμα εξαρτήματα και περιορίζει τη διαθεσιμότητά τους για άλλες κατηγορίες τεχνολογικού εξοπλισμού. Οι ελλείψεις, μάλιστα, δεν περιορίζονται στις μνήμες. Σύμφωνα με την Omdia, προβλήματα διαθεσιμότητας καταγράφονται πλέον και σε επεξεργαστές, κάρτες γραφικών και ολοκληρωμένα κυκλώματα, δυσκολεύοντας περαιτέρω τον προγραμματισμό της παραγωγής.
Γιατί η κρίση δεν έχει τελειώσει
Το ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι η σημερινή κάμψη ενδέχεται να αποτελεί μόνο την αρχή ενός νέου καθοδικού κύκλου. Η Omdia προβλέπει ότι οι παγκόσμιες αποστολές PCs θα μειωθούν κατά 24% το τέταρτο τρίμηνο του 2026, ενώ για το σύνολο του 2027 αναμένει περαιτέρω υποχώρηση 7%.
Την προοπτική μιας παρατεταμένης κρίσης ενισχύει και η TrendForce, η οποία εκτιμά ότι το 2027 το βασικό πρόβλημα της αγοράς φορητών υπολογιστών θα μετατοπιστεί από τις ελλείψεις εξαρτημάτων στην αντοχή της ζήτησης απέναντι στις υψηλές τιμές. Σύμφωνα με την εταιρεία ερευνών, σε ένα τυπικό notebook με προτεινόμενη λιανική τιμή 900 δολ., ο επεξεργαστής, η μνήμη DRAM και ο SSD αντιπροσωπεύουν πλέον το 68% του συνολικού κόστους υλικών, περιορίζοντας δραστικά τα περιθώρια ελιγμών των κατασκευαστών.
Το δίλημμα για τη βιομηχανία γίνεται όλο και πιο πιεστικό: να αυξήσει περαιτέρω τις τιμές, διακινδυνεύοντας νέα υποχώρηση της ζήτησης, να απορροφήσει μέρος των ανατιμήσεων εις βάρος της κερδοφορίας της ή να περιορίσει τις τεχνικές προδιαγραφές των συσκευών, προκειμένου να συγκρατήσει το τελικό κόστος. Η TrendForce προειδοποιεί ότι, εάν οι αυξήσεις μετακυλιστούν σε μεγαλύτερο βαθμό στους καταναλωτές, οι παγκόσμιες αποστολές notebooks θα μπορούσαν να καταγράψουν υψηλή μονοψήφια ποσοστιαία πτώση το 2027, καθώς νοικοκυριά και επιχειρήσεις θα παρατείνουν ακόμη περισσότερο τον κύκλο αντικατάστασης των υπολογιστών τους.
Συσσώρευση αποθεμάτων
Την ίδια στιγμή, η αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη και με τις συνέπειες της στρατηγικής που ακολούθησαν κατασκευαστές και δίκτυα διανομής κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, όταν επισπεύστηκαν παραγγελίες προκειμένου να προλάβουν τις ανατιμήσεις.
Η συσσώρευση αποθεμάτων που προέκυψε συνέβαλε στην απότομη κάμψη του τρίτου τριμήνου, με την IDC να καταγράφει μείωση των αποστολών κατά 9,1% ακόμη και σε σχέση με το αμέσως προηγούμενο τρίμηνο, παρά το γεγονός ότι η συγκεκριμένη περίοδος παραδοσιακά εμφανίζει αυξημένη δραστηριότητα. Οι πιέσεις στα αποθέματα μπορεί να οδηγήσουν σε προσωρινές προσφορές και εκπτώσεις, ωστόσο η IDC εκτιμά ότι οι τιμές θα παραμείνουν αισθητά υψηλότερες από τα επίπεδα του 2025.
Οι επιπτώσεις στην ελληνική αγορά
Η διεθνής αναταραχή επηρεάζει και την ελληνική αγορά, με τις επιχειρήσεις του κλάδου να προειδοποιούν ότι οι συνεχείς ανατιμήσεις και οι ελλείψεις εξοπλισμού δυσχεραίνουν την εκτέλεση συμβάσεων και τον προγραμματισμό νέων προμηθειών. Ενδεικτική είναι η παρέμβαση του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Πληροφορικής και Επικοινωνιών Ελλάδας (ΣΕΠΕ) στη δημόσια διαβούλευση για τη διετή συμφωνία-πλαίσιο προμήθειας υπολογιστών και οθονών, του υπουργείου Ανάπτυξης για τις ανάγκες υπουργείων, Υγειονομικών Περιφερειών και άλλων φορέων της δημόσιας διοίκησης.
Ο Σύνδεσμος κάνει λόγο για ανεξέλεγκτες αυξήσεις τιμών και ελλείψεις εξοπλισμού από τα τέλη του 2025, συνδέοντάς τες με την εκρηκτική ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, ενώ αναφέρει ότι επιχειρήσεις-μέλη του έχουν ήδη υποστεί καταπτώσεις εγγυητικών επιστολών και άλλες κινδυνεύουν να κηρυχθούν έκπτωτες από υφιστάμενες συμβάσεις. Στην ίδια διαβούλευση, εταιρείες πληροφορικής υποστηρίζουν ότι οι αυξήσεις στις τιμές των μνημών ξεπερνούν το 400% και ότι οι κατασκευαστές δεν μπορούν πλέον να εγγυηθούν σταθερές τιμές πέραν των δύο έως τριών μηνών, καθιστώντας ιδιαίτερα επισφαλείς τις δεσμεύσεις για προμήθειες με ορίζοντα διετίας.
Ποιοι χάνουν, ποιοι αντέχουν
Η κρίση αναδιατάσσει και τις ισορροπίες μεταξύ των μεγαλύτερων κατασκευαστών υπολογιστών, χωρίς ωστόσο να ανατρέπει την κορυφή της παγκόσμιας κατάταξης. Η Lenovo παραμένει πρώτη, με τις αποστολές της να υποχωρούν κατά περίπου 22% το τρίτο τρίμηνο, ενώ η HP καταγράφει τις μεγαλύτερες απώλειες μεταξύ των κορυφαίων κατασκευαστών, με πτώση σχεδόν 31%. Η Dell εμφανίζει επίσης σημαντική κάμψη, της τάξης του 25%.
Αντίθετα, η Apple επιδεικνύει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα. Η Gartner καταγράφει μείωση των αποστολών της κατά 7,1%, έναντι πτώσης 11,3% σύμφωνα με την IDC και περίπου 11% κατά την Omdia. Η σχετική αντοχή της Apple συνδέεται, σύμφωνα με την Omdia, με την ισχυρή παρουσία της στην premium κατηγορία, η οποία περιορίζει την έκθεσή της στις πιέσεις που δέχονται οι οικονομικότερες συσκευές.
