Παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη εγκαινιάστηκε στο Λαύριο ο εθνικός υπερυπολογιστής «Δαίδαλος», μια επένδυση ύψους 58,9 εκατ. ευρώ που ενισχύει τις υποδομές της Ελλάδας στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης. Ο υπερυπολογιστής αναμένεται να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για την επιστημονική έρευνα και την επιχειρηματικότητα, παρέχοντας υπολογιστική ισχύ σε πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα, νεοφυείς επιχειρήσεις και δημόσιους φορείς.
Από την εποχή που η Ελλάδα επιχειρούσε να καλύψει το ψηφιακό χάσμα με την υπόλοιπη Ευρώπη, στη διεκδίκηση μιας θέσης στον χάρτη της Τεχνητής Νοημοσύνης περνά η χώρα με τον «Δαίδαλο», τον νέο εθνικό υπερυπολογιστή, που «μπήκε στην πρίζα» πριν από λίγο στο Λαύριο. Πρόκειται για μια υποδομή που φιλοδοξεί να αλλάξει τους όρους πρόσβασης της ελληνικής σε προηγμένη υπολογιστική ισχύ, δημιουργώντας νέες δυνατότητες για επιχειρήσεις, ερευνητικά κέντρα και νεοφυείς εταιρείες. Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην τεχνολογική υπεροχή του συστήματος. Είναι η μετατροπή της υπολογιστικής ισχύος σε εφαρμογές με πραγματικό οικονομικό αποτύπωμα, από την υγεία και τη βιομηχανία μέχρι την Πολιτική Προστασία και τη δημόσια διοίκηση.
Το πολιτικό στίγμα της επένδυσης έδωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος, μιλώντας στην εκδήλωση στο Λαύριο, τοποθέτησε την Ελλάδα «στην πρώτη γραμμή της επανάστασης της Τεχνητής Νοημοσύνης». «Το ταξίδι από την καθυστέρηση στην πρωτοπορία και ειδικά στον τομέα της ΑΙ παραμένει συναρπαστικό», ανέφερε χαρακτηριστικά, συνδέοντας τη δημιουργία του «Δαίδαλου» με την πορεία ψηφιακού μετασχηματισμού της χώρας από το 2019.
Ο πρωθυπουργός στάθηκε στη σημασία του gov.gr ως αφετηρίας μιας νέας σχέσης και πολίτη, επισημαίνοντας ότι η εξάπλωση της Τεχνητής Νοημοσύνης δημιουργεί πλέον διαφορετικές χώρες. Η επόμενη φάση της ψηφιακής μετάβασης προϋποθέτει υποδομές, δεδομένα και δυνατότητες ανάπτυξης εγχώριων τεχνολογικών εφαρμογών.
Παράλληλα, ανέδειξε τη διάσταση της τεχνολογικής αυτονομίας, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο εξάρτησης από κρίσιμες ψηφιακές υποδομές τρίτων, εάν η χώρα δεν επενδύει εγκαίρως σε δικές της δυνατότητες.
Μητσοτάκης: Είμαστε στην πρώτη γραμμή της επανάστασης της Τεχνητής Νοημοσύνης»
«Το ταξίδι από την καθυστέρηση στην πρωτοπορία, ειδικά στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης, παραμένει συναρπαστικό», ανέφερε, υπενθυμίζοντας ότι η προσπάθεια ψηφιακού εκσυγχρονισμού ξεκίνησε με τη δημιουργία του gov.gr και την απλοποίηση των συναλλαγών των πολιτών με το Δημόσιο.
Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, η χώρα έχει καταφέρει να καλύψει σημαντικό μέρος της απόστασης που τη χώριζε από πιο προηγμένα τεχνολογικά κράτη, σημειώνοντας επιδόσεις που προκαλούν διεθνές ενδιαφέρον. Όπως επισήμανε, η εμπειρία της οικονομικής κρίσης ανέδειξε τη σημασία της τεχνολογίας και της καινοτομίας ως εργαλείων ανάπτυξης.
Αναφερόμενος στον «Δαίδαλο», τον χαρακτήρισε υποδομή στρατηγικής σημασίας, υπογραμμίζοντας ότι οι δυνατότητές του δεν έχουν ακόμη αξιολογηθεί πλήρως. «Πρόκειται για μια υποδομή με τεράστιες δυνατότητες, τις οποίες ίσως δεν έχουμε ακόμη αντιληφθεί στο σύνολό τους. Οφείλουμε να τις αξιοποιήσουμε στο μέγιστο δυνατό βαθμό», σημείωσε.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη ενίσχυσης της τεχνολογικής αυτονομίας της Ελλάδας, προειδοποιώντας για τους κινδύνους που συνεπάγεται η εξάρτηση από τρίτους σε κρίσιμες ψηφιακές υποδομές.
«Αν δεν επενδύσουμε σε τεχνολογίες αυτού του είδους, κινδυνεύουμε να βρεθούμε εκτεθειμένοι απέναντι σε όσους θα μπορούσαν να περιορίσουν την πρόσβασή μας στην τεχνολογία», τόνισε.
Τα δεδομένα και οι προκλήσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στάθηκε επίσης στη σημασία των δεδομένων για την ανάπτυξη εφαρμογών AI, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα διαθέτει σημαντικό απόθεμα πληροφοριών που μπορεί να αξιοποιηθεί στην έρευνα, την επιχειρηματικότητα και τη δημόσια διοίκηση.
«Τα δεδομένα αποτελούν τη “βενζίνη” για τον κινητήρα της Τεχνητής Νοημοσύνης», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι η αξιοποίησή τους μπορεί να δημιουργήσει νέες αναπτυξιακές δυνατότητες.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η εξάπλωση της νέας τεχνολογίας συνοδεύεται από ηθικές, πολιτικές και κοινωνικές προκλήσεις. Κατά τον ίδιο, οι χώρες που θα καταφέρουν να αξιοποιήσουν τα οφέλη της AI, περιορίζοντας ταυτόχρονα τις αρνητικές της επιπτώσεις, θα αποκτήσουν σημαντικό πλεονέκτημα τα επόμενα χρόνια.
Μητσοτάκης: Χρησιμοποιώ AI για να ελέγχω όσα μου λένε οι υπουργοί
Ο πρωθυπουργός αποκάλυψε ότι αξιοποιεί ο ίδιος εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης στην καθημερινή του εργασία, ενώ στο γραφείο του έχουν αναπτυχθεί εξειδικευμένοι ψηφιακοί βοηθοί (agents) για τη συγκέντρωση, επεξεργασία και αξιολόγηση πληροφοριών.
«Χρησιμοποιώ εργαλεία ΤΝ και στο γραφείο μου έχουμε δημιουργήσει agents που μπορούν να συγκεντρώνουν πληροφορίες και να εξελίσσονται. Πληροφορίες που παλαιότερα θα απαιτούσαν πολύ χρόνο για να εντοπιστούν, σήμερα είναι άμεσα διαθέσιμες», ανέφερε.
Μάλιστα, με χιουμοριστική διάθεση, σημείωσε ότι «οι υπουργοί πρέπει να γνωρίζουν πως το AI έχει πολλές δυνατότητες, ώστε να μπορώ να ελέγχω αν αυτά που μου λένε ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα».
Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η τεχνολογία δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ανθρώπινη κρίση και την πολιτική ευθύνη. «Η τελική απόφαση είναι πάντα δική μας. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να λειτουργεί ως υποστηρικτικό εργαλείο στη χάραξη πολιτικής, όμως οι αποφάσεις λαμβάνονται από τους ανθρώπους», υπογράμμισε.
Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέδεσε την εγκατάσταση του υπερυπολογιστή στο Λαύριο με την ιστορική σημασία της περιοχής.
Υπενθύμισε ότι τα έσοδα από τα αρχαία μεταλλεία αργύρου επέτρεψαν στον Θεμιστοκλή να πείσει τους Αθηναίους να επενδύσουν στην κατασκευή πολεμικού στόλου, μια απόφαση που αποδείχθηκε καθοριστική για την εξέλιξη της ελληνικής ιστορίας.
Όπως εξήγησε, το δίλημμα εκείνης της εποχής παραμένει επίκαιρο: εάν οι διαθέσιμοι πόροι θα κατευθυνθούν σε άμεσες παροχές ή σε μακροπρόθεσμες επενδύσεις με στρατηγικό χαρακτήρα.
«Χωρίς τέτοιες υποδομές δεν θα μπορούσαμε να πετύχουμε τα άλματα που οραματιζόμαστε. Πρέπει να επενδύσουμε ώστε η Ελλάδα να γίνει πρωταγωνίστρια τόσο στην αξιοποίηση όσο και στη ρύθμιση της Τεχνητής Νοημοσύνης», ανέφερε.
Παράλληλα, προανήγγειλε ότι την Πέμπτη η Βουλή θα κληθεί να ψηφίσει νέο θεσμικό πλαίσιο για την προστασία των ανηλίκων από τους αλγορίθμους και τις αρνητικές επιπτώσεις της ψηφιακής τεχνολογίας, το οποίο χαρακτήρισε ένα από τα πιο σύγχρονα διεθνώς.
Υπερυπολογιστής Δαίδαλος © Eurokinissi / Γιώργος Κονταρίνης
Ο «Δαίδαλος» αποτελεί μία από τις σημαντικότερες επενδύσεις της Ελλάδας σε υποδομές υπολογιστικής υψηλών επιδόσεων. Το σύστημα της Hewlett Packard Enterprise, εξοπλισμένο με επιταχυντές NVIDIA GH200 Grace Hopper Superchip, έχει καταγράψει επίδοση 85,69 petaflops. Η ισχύς αυτή επιτρέπει την εκτέλεση εξαιρετικά σύνθετων υπολογισμών και την επεξεργασία μεγάλων όγκων δεδομένων, δυνατότητες απαίτησης για την εκπαίδευση μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης, τις επιστημονικές προσομοιώσεις και την ανάπτυξη προηγούμενων εφαρμογών.
Για τη διαχείριση των αυξημένων θερμικών απαιτήσεων αξιοποιημένη τεχνολογία άμεσης υγρής ψύξης, ενώ η αρχιτεκτονική του συστήματος έχει σχεδιαστεί ώστε να εξυπηρετεί τόσο επιστημονικούς υπολογισμούς όσο και εργασίες AI.
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, υπογράμμισε ότι η υπολογιστική ισχύς αποτελεί πλέον στοιχείο στρατηγικής θωράκισης μιας χώρας, αντίστοιχη με άλλες κρίσιμες υποδομές. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων δοκιμών και τεχνικών ρυθμίσεων, οι πρώτες υπηρεσίες να διατεθούν στον Δεκέμβριο.
Ο PHAROS και οι χώρες για τις ελληνικές επιχειρήσεις
Η επιχειρηματική διάσταση του εγχειρήματος συνδέεται άμεσα με τον PHAROS, το ελληνικό εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης, που αναλαμβάνει να λειτουργήσει ως γέφυρα μεταξύ της υπολογιστικής υποδομής και των χρηστών της. Μέσω του PHAROS, νεοφυείς επιχειρήσεις, μικρομεσαίες εταιρείες, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα που μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση σε υπολογιστικούς πόρους, ειδική τεχνογνωσία και εργαλεία ανάπτυξης εφαρμογών.
Επικεφαλής της κοινοπραξίας βρίσκεται η ΕΔΥΤΕ, με τη συμμετοχή σημαντικών ερευνητικών και ακαδημαϊκών φορέων, μεταξύ των οποίων ο Δημόκριτος, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Ερευνητικό Κέντρο Αθηνών και το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας.
Η πρόσβαση σε τέτοιες δυνατότητες μπορεί να περιορίσει ένα σημαντικό εμπόδιο για τις ελληνικές νεοσύστατες επιχειρήσεις: τα υψηλότερα οικονομικά συστήματα που απαιτούνται για την ανάπτυξη και τη δοκιμή προηγούμενων μοντέλων AI.
Από την υγεία έως την ελληνική γλώσσα
Οι βασικές προτεραιότητες αξιοποίησης του «Δαίδαλου» περιλαμβάνουν την υγεία, τη βιώσιμη ανάπτυξη, την ελληνική γλώσσα και τον πολιτισμό.
Στην υγεία, η υποδομή μπορεί να υποστηρίξει την ανάλυση ιατρικών εικόνων, τη βιοϊατρική έρευνα, την εξατομικευμένη ιατρική και την ανακάλυψη νέων φαρμάκων.
Στην Πολιτική Προστασία, οι προηγούμενες προσομοιώσεις μπορούν να συμβάλουν στην πρόβλεψη της εξέλιξης των πυρκαγιών, πλημμυρών και ακραίων και φαινομένων, υποστηρίζοντας τον επιχειρησιακό σχεδιασμό.
Στη βιομηχανία, τα ψηφιακά δίδυμα έχουν δυνατότητες προσομοίωσης παραγωγικών διαδικασιών, ενώ ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις γλωσσικές μοντέλων που θα κατανοήσουν καλύτερα την ελληνική γλώσσα και θα μπορούν να αξιοποιηθούν σε δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες.
Υπερυπολογιστής Δαίδαλος © Eurokinissi / Γιώργος Κονταρίνης
Ο ρόλος του PHAROS και η επένδυση των 58,9 εκατ. ευρώ
Ο εθνικός υπερυπολογιστής αποτελεί τον βασικό υπολογιστικό πυρήνα του ελληνικού εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης PHAROS, το οποίο σχεδιάζεται ως κεντρικός κόμβος για την ανάπτυξη εφαρμογών και υπηρεσιών AI στην Ελλάδα.
Το εγχείρημα επιδιώκει να διαμορφώσει ένα οικοσύστημα στο οποίο ερευνητικά ιδρύματα, πανεπιστήμια και επιχειρήσεις θα μπορούν να αξιοποιούν κοινές υποδομές, τεχνογνωσία και εξειδικευμένα εργαλεία.
Σύμφωνα με τον Δημήτρη Παπαστεργίου, τη διαχείριση του εγχειρήματος θα αναλάβει ο «Φάρος», εταιρεία στην οποία το Υπερταμείο συμμετέχει με ποσοστό 70% και το Δημόσιο με 30%. Η συγκεκριμένη εταιρική δομή επιλέχθηκε προκειμένου να διασφαλιστεί μεγαλύτερη ευελιξία στην ανάπτυξη συνεργασιών και την υλοποίηση επενδύσεων.
Η κατασκευή του «Δαίδαλου» υλοποιήθηκε από το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ – GRNET), με συνολικό προϋπολογισμό 58,9 εκατ. ευρώ.
Η χρηματοδότηση συνδέεται με το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», το ευρωπαϊκό πρόγραμμα NextGenerationEU και την Κοινή Επιχείρηση EuroHPC, η οποία υποστηρίζει την ανάπτυξη υπερυπολογιστικών υποδομών στην Ευρώπη.
Υπερυπολογιστής Δαίδαλος © Eurokinissi / Γιώργος Κονταρίνης
Από τον παλιό Ηλεκτρικό Σταθμό σε κέντρο Τεχνητής Νοημοσύνης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο χώρος όπου εγκαταστάθηκε ο «Δαίδαλος». Το νέο Κέντρο Δεδομένων στεγάζεται στο ιστορικό κτίριο του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού Λαυρίου, το οποίο μετατράπηκε σε σύγχρονη υποδομή προηγμένης τεχνολογίας.
Η αξιοποίηση του παλιού βιομηχανικού συγκροτήματος συνδέει τη βιομηχανική ιστορία της περιοχής με τις νέες τεχνολογικές δραστηριότητες, δίνοντας διαφορετική χρήση σε έναν χώρο που υπήρξε συνδεδεμένος με την παραγωγική ανάπτυξη του Λαυρίου.
Πέρα από την εγκατάσταση ενός υπερυπολογιστή υψηλών επιδόσεων, το έργο αποσκοπεί στη δημιουργία των προϋποθέσεων για τη συμμετοχή της Ελλάδας στη διεθνή ανάπτυξη εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης.
Η λειτουργία του «Δαίδαλου» αναμένεται να διευρύνει τις δυνατότητες της ελληνικής ερευνητικής κοινότητας, περιορίζοντας την ανάγκη προσφυγής σε υπολογιστικές υποδομές του εξωτερικού για απαιτητικές επιστημονικές και τεχνολογικές εργασίες.
Παράλληλα, η διασύνδεσή του με το PHAROS δημιουργεί προοπτικές για την ανάπτυξη νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και την αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης σε κρίσιμους κλάδους της ελληνικής οικονομίας.
