Το «δέος» μπορεί να έχει αλλάξει μορφή, αλλά εξακολουθεί να υπάρχει, παραδέχεται ο διοικητής του Ιδρύματος Ευγενίδου και ομότιμος καθηγητής και πρώην πρύτανης του ΕΜΠ, Γιάννης Γκόλιας. Ο κ. Γκόλιας μιλά για τα 70 χρόνια από την ίδρυση του Ιδρύματος Ευγενίδου από τον Ευγένιο Ευγενίδη, τη σύγχρονη εποχή και την ανάγκη απόκτησης δεξιοτήτων από τους Έλληνες. Επίσης, αναφέρεται στη νέα συνεργασία του Ιδρύματος με το CERN, με την οποία επιδιώκεται η μεταφορά και η προώθηση τεκμηριωμένης επιστημονικής γνώσης στη χώρα μας. Όπως αναφέρει: «Στόχος δεν είναι μόνο η εκπαίδευση, αλλά και η καλλιέργεια αυτοπεποίθησης ότι οι Έλληνες μαθητές και φοιτητές αλλά και οι δάσκαλοί τους μπορούν να σταθούν ισότιμα στο διεθνές επιστημονικό περιβάλλον».
- Ποια ήταν η βασική ιδέα και πρόθεση για τη δημιουργία του Ιδρύματος Ευγενίδου από τον Ευγένιο Ευγενίδη πριν από 70 χρόνια;
Πριν από εβδομήντα χρόνια, ο Ευγένιος Ευγενίδης δεν οραματίστηκε απλώς ένα κοινωφελές Ίδρυμα. Οραματίστηκε έναν μηχανισμό προόδου. Σε μια Ελλάδα που αναζητούσε παραγωγική ανασυγκρότηση, επέλεξε να επενδύσει στρατηγικά στην εκπαίδευση, στη ναυτική και τεχνική γνώση και κατάρτιση. Ήταν μια πράξη βαθιάς εθνικής διορατικότητας.
Σήμερα, το Ίδρυμα Ευγενίδου συμπληρώνει 70 χρόνια συνεχούς προσφοράς. Από την ίδρυσή του αντιμετωπίζει την επιστήμη και την τεχνολογία ως ουσιαστικά εργαλεία βελτίωσης της καθημερινής ζωής και ενίσχυσης της εθνικής οικονομίας. Οι δράσεις του συγκροτούν ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα γνώσης: το Πλανητάριο, το Κέντρο Επιστήμης και Τεχνολογίας, τα Τεχνολογικά Εργαστήρια και το Κέντρο Αυτόνομων Συστημάτων προσελκύουν ετησίως εκατοντάδες χιλιάδες επισκέπτες, μετατρέποντας τη γνώση σε δεξιότητες και τις δεξιότητες σε εφαρμογή. Αυτό όμως επιτυγχάνεται και μέσω της έκδοσης εκατοντάδων τίτλων τεχνικών βιβλίων, της χορήγησης εκατοντάδων υποτροφιών, της χορήγησης δωρεών ύψους πολλών εκατομμυρίων που στηρίζουν όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης στη χώρα, της βιβλιοθήκης και του Συνεδριακού μας Κέντρου. Εβδομήντα χρόνια μετά, το όραμα αυτό παραμένει επίκαιρο, ίσως περισσότερο από ποτέ.
- Αν ζητούσα να ξεχωρίσετε κάποιες στιγμές ή γεγονότα στην 70ετή πορεία του Ιδρύματος, ποια θα ήταν αυτά;
Σε μια πορεία επτά δεκαετιών, υπάρχουν πολλά γεγονότα που μας γεμίζουν υπερηφάνεια. Αν έπρεπε όμως να ξεχωρίσω ορισμένα, θα ξεκινούσα από τις υποτροφίες. Οι εκατοντάδες νέοι που στηρίχθηκαν για να σπουδάσουν στην Ελλάδα και στο εξωτερικό αποτελούν ίσως το πιο ζωντανό αποτύπωμα της προσφοράς μας. Πίσω από κάθε αριθμό υπάρχει μια προσωπική διαδρομή, μια επαγγελματική εξέλιξη, μια ιστορία προόδου.
Εξίσου σημαντική είναι η εκδοτική μας δραστηριότητα, που για δεκαετίες στήριξε την τεχνική και ναυτική εκπαίδευση στη χώρα, δίνοντας σε γενιές σπουδαστών τα εργαλεία που χρειάζονταν για να προχωρήσουν. Και φυσικά, δεν μπορεί κανείς να μη σταθεί στο Πλανητάριο του Ιδρύματος Ευγενίδου, το οποίο αποτέλεσε για εκατομμύρια επισκέπτες μια πρώτη, συναρπαστική γνωριμία με την επιστήμη και το Σύμπαν. Για πολλούς μαθητές, μια επίσκεψη εκεί υπήρξε εμπειρία που καθόρισε τον τρόπο με τον οποίο βλέπουν την επιστήμη και αποτέλεσε ερέθισμα για τις μετέπειτα σπουδές τους
Τα τελευταία χρόνια, με τη δημιουργία σύγχρονων εργαστηρίων, όπως το UTech Lab και το Εργαστήριο Αυτόνομων Συστημάτων, ανοίγουμε ένα νέο κεφάλαιο, φέρνοντας τους νέους πιο κοντά στη ρομποτική, την Τεχνητή Νοημοσύνη και τις τεχνολογίες του αύριο.
- Ποια είναι η συνεργασία με το CERN και ποιοι είναι οι στόχοι πίσω από αυτήν;
Η συνεργασία μας με το CERN έχει για εμάς ιδιαίτερη σημασία. Δεν είναι απλώς μια θεσμική σύμπραξη, αλλά μια γέφυρα που συνδέει την ελληνική εκπαιδευτική κοινότητα με την αιχμή της παγκόσμιας επιστημονικής έρευνας. Το CERN συμβολίζει την αριστεία, τη συνεργασία πέρα από σύνορα και τη δύναμη της γνώσης να απαντά σε θεμελιώδη πρακτικά ερωτήματα.
Μέσα από αυτήν τη συνεργασία επιδιώκουμε να προωθήσουμε τη μεταφορά τεκμηριωμένης επιστημονικής γνώσης στο ευρύτερα κοινό για καθημερινή χρήση και λήψη αποφάσεων, και παράλληλα να ενισχύσουμε συμμετοχικές πρωτοβουλίες, που εμπλέκουν ενεργά τους πολίτες, ιδίως τους νέους, στη συλλογή δεδομένων, την παρατήρηση και την πρακτική κατανόηση των επιστημονικών επιτευγμάτων. Στόχος μας δεν είναι μόνο η εκπαίδευση, αλλά και η καλλιέργεια αυτοπεποίθησης ότι οι Έλληνες μαθητές και φοιτητές αλλά και οι δάσκαλοί τους μπορούν να σταθούν ισότιμα στο διεθνές επιστημονικό περιβάλλον.
- Υστερεί η Ελλάδα σε STEM ικανότητες; Μύθος ή πραγματικότητα;
Η Ελλάδα δεν υστερεί σε ταλέντο. Το αντίθετο μάλιστα: διαθέτουμε εξαιρετικούς επιστήμονες και νέους με υψηλό γνωστικό επίπεδο στους τομείς STEM. Εκεί που εντοπίζεται η πρόκληση είναι στη σύνδεση της θεωρητικής γνώσης με τις πρακτικές, εφαρμοσμένες δεξιότητες που απαιτεί η σύγχρονη οικονομία.
Δεν πρόκειται, λοιπόν, για έλλειμμα ικανότητας, αλλά για ανάγκη καλύτερης οργάνωσης, εκσυγχρονισμού των υποδομών και ενίσχυσης της τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης. Η επένδυση σε σύγχρονα εργαστήρια, η ουσιαστική διασύνδεση εκπαίδευσης και αγοράς εργασίας και η καλλιέργεια ψηφιακών δεξιοτήτων από μικρή ηλικία είναι καθοριστικής σημασίας. Αν κινηθούμε συντονισμένα, μπορούμε όχι μόνο να καλύψουμε το έδαφος, αλλά και να πρωταγωνιστήσουμε.
- Αλλάζει το διαδίκτυο τον χαρακτήρα του Ιδρύματος; Υπάρχει ακόμη το ίδιο «δέος»;
Είναι αλήθεια ότι σήμερα η πληροφορία βρίσκεται παντού. Ένα παιδί μπορεί να δει εικόνες του διαστήματος ή πειράματα φυσικής από το κινητό του. Αυτό όμως δεν ακυρώνει την αξία της βιωματικής εμπειρίας – την ενισχύει.
Στο Ίδρυμα δεν προσφέρουμε απλώς πληροφορία. Προσφέρουμε εμπειρία, καθοδήγηση, διάδραση. Όταν ένας μαθητής συμμετέχει σε ένα ζωντανό πείραμα ή παρακολουθεί μια εμβυθιστική προβολή στον θόλο του Πλανηταρίου, δεν παρακολουθεί παθητικά – εμπλέκεται, απορεί, ενθουσιάζεται. Το «δέος» μπορεί να έχει αλλάξει μορφή, αλλά εξακολουθεί να υπάρχει. Και ίσως σήμερα να είναι πιο συνειδητό.
- Τι να περιμένει η ελληνική κοινωνία στο μέλλον από το Ίδρυμα;
Το 2026 αποτελεί για εμάς χρονιά στρατηγικού επαναπροσδιορισμού. Σε μια εποχή ραγδαίων τεχνολογικών αλλαγών και μεταβολών στην αγορά εργασίας, η χώρα χρειάζεται νέες δομές και νέες πρωτοβουλίες, όπως η δημιουργία Ινστιτούτου Δεξιοτήτων και η ανάπτυξη προγραμμάτων που εστιάζουν στην τεχνητή νοημοσύνη και τις σύγχρονες τεχνολογίες.
Το Ίδρυμα Ευγενίδου υπήρξε επί 70 χρόνια σταθερός θεσμικός πυλώνας, που κέρδισε την εμπιστοσύνη της κοινωνίας επειδή πάντα αφουγκραζόταν τις ανάγκες της, όπως αυτές εξελισσόντουσαν.
Ο εορτασμός επομένως των 70 χρόνων μας δεν είναι απλώς μια επέτειος. Αποτελεί μια δέσμευση ότι θα συνεχίσουμε να επενδύουμε στη νέα γενιά με όρους ποιότητας, θεσμικής σοβαρότητας και ευθύνης παραμένοντας σημείο αναφοράς για τον συνδυασμό γνώσης και τεχνικής κατάρτισης, και ότι θα παραμείνουμε στενά συνδεδεμένοι με την επιθυμία της κοινωνίας για πρόοδο, στην οποία επιλέγουμε να συμβάλλουμε συνεχώς. Στόχος μας είναι να συνεχίσουμε να στεκόμαστε δίπλα στους νέους, δίνοντάς τους όχι μόνο γνώση, αλλά κατεύθυνση, αυτοπεποίθηση και ουσιαστικές προοπτικές. Γιατί στο τέλος της ημέρας, η μεγαλύτερη επιτυχία ενός οργανισμού δεν είναι οι αριθμοί – είναι οι άνθρωποι που προχωρούν μπροστά.
