Όταν ζούσε, ο Jeffrey Epstein κακοποιούσε αδυσώπητα νεαρές γυναίκες. Σήμερα το φάντασμά του στοιχειώνει μια διαφορετική ομάδα: την παλαιά ελίτ του παγκόσμιου καπιταλισμού. Ακόμη και πριν το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης δώσει στη δημοσιότητα έναν τεράστιο όγκο εγγράφων στις 30 Ιανουαρίου, η υπόθεση Epstein είχε στιγματίσει αρκετά άτομα υψηλού προφίλ για να γεμίσει ένα ιδιωτικό τζετ. Ο Les Wexner, ένας μεγιστάνας του λιανικού εμπορίου που απασχολούσε τον Epstein ως οικονομικό σύμβουλο, ήταν ο πρώτος που έφυγε. Παραιτήθηκε από την L Brands το 2020. Την επόμενη χρονιά «εκθρονίστηκαν» ο Jes Staley, αφεντικό της βρετανικής τράπεζας Barclays και ο Leon Black, ιδρυτής της εταιρείας επενδύσεων Apollo. Μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα στο εμπόριο, από τον Bill Gates, συνιδρυτή της Microsoft, έως τον Larry Summers, πρώην υπουργό Οικονομικών, έχουν αμαυρωθεί.
Οι εμπλεκόμενοι αναμένεται να αυξηθούν καθώς δικηγόροι, δημοσιογράφοι και οι εθισμένοι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης θα μελετούν τα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του Epstein. Στις 4 Φεβρουαρίου ο πρόεδρος της Paul Weiss, μιας ελίτ δικηγορικής εταιρείας, προστέθηκε σε εκείνους που παραιτήθηκαν από τις θέσεις τους λόγω των αποκαλύψεων των δεσμών τους με τον Epstein. Αυτό που έχουν κοινό πολλοί από τους αποπεμφθέντες, εκτός από διάφορα επίπεδα κακής κρίσης, είναι η συμμετοχή σε μια εκλεκτή ομάδα που βρισκόταν στο ζενίθ της μεταξύ της δεκαετίας του 1980, όταν ο Epstein εγκατέλειψε τη Wall Street για να εργαστεί ως διαμεσολαβητής και φορολογικός σύμβουλος, και του 2019, όταν πέθανε σε προφανή αυτοκτονία. Ο Epstein προσέλκυε ισχυρούς ανθρώπους επειδή γνώριζε πολλούς από αυτή την ομάδα. Ωστόσο, η δυναμική της μοναδικής αυτής ελίτ, είχε κι ένα κοινό «μαύρο» σημείο. Η αξιοκρατία τους έκανε ισχυρούς, οι παγκόσμιες αγορές τους έκαναν πλούσιους – και τώρα ο Epstein τους οδηγεί στην ταπείνωση.
Αυτό το σώμα των παγκόσμιων τιτάνων βρισκόταν ήδη υπό απειλή. Η εμπιστοσύνη στις μεγάλες επιχειρήσεις, και κατ’ επέκταση στους επικεφαλής τους, καταρρέει. Το 43% των ερωτηθέντων από την εταιρεία δημοσκοπήσεων Gallup, ποσοστό ρεκόρ, δηλώνει ότι έχει «πολύ λίγη» εμπιστοσύνη στη συγκεκριμένη ομάδα. Το γιατί δεν αποτελεί μεγάλο μυστήριο. Τα δίδυμα ιδανικά των ελεύθερων αγορών και της παγκοσμιοποίησης έχουν κακή φήμη μετά την οικονομική κρίση του 2007-09 (ίσως το μόνο γεγονός που τερμάτισε περισσότερες καριέρες από τον Epstein). Οι προσπάθειες των ελίτ έκτοτε να φανούν πιο φυσιολογικές, όπως ο ασπασμός τους της τρέλας των ESG, είχαν ως αποτέλεσμα να φαίνονται ακόμη πιο παράξενες.
Η υπόθεση Epstein δεν θα μπορούσε να είχε σχεδιαστεί καλύτερα για να φέρει σε δύσκολη θέση τους μεγαλόσχημους παγκοσμιοποιητές. Κάποιοι θα θορυβηθούν περισσότερο από την ηθική αθλιότητα της ομάδας – ή τουλάχιστον από το πόσο άνετα κινούταν γύρω από αυτήν. Το αφεντικό της DP World φαίνεται να είχε κανονίσει μια Ρωσίδα μασέρ που απασχολούσε ο Epstein να επισκεφθεί ένα ξενοδοχείο στην Τουρκία. Ο ιστότοπος της εταιρείας logistics καυχιέται ότι ήταν ο πρώτος «HeForShe champion» της Μέσης Ανατολής, ένα πρόγραμμα ισότητας των φύλων που τρέχει από τα Ηνωμένα Έθνη. (Η DP World δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα για σχολιασμό). Ορισμένοι θα απογοητευτούν από τις προβληματικές σχέσεις μεταξύ επιχειρηματιών και πολιτικών. Όταν ήταν υπουργός της βρετανικής κυβέρνησης και λίγο πριν ξεκινήσει μια ιδιαίτερα προσοδοφόρα καριέρα ως σύμβουλος, ο Peter Mandelson φέρεται να μοιράστηκε ευαίσθητες πληροφορίες με τον Epstein σχετικά με την κρίση της ευρωζώνης, καθώς και συμβουλές για το πώς η JPMorgan Chase θα μπορούσε να ασκήσει πίεση στη βρετανική κυβέρνηση. (Η τράπεζα αρνήθηκε να σχολιάσει.)
Η κοινή γνώμη είναι λιγότερο ανεκτική στην υποκρισία απ’ ό,τι στα σεξουαλικά σκάνδαλα ή τη διαφθορά, γι’ αυτό και η οργή για την υπόθεση Epstein δεν θα είναι ομοιόμορφα κατανεμημένη. Όσοι βρίσκονται στην κορυφή εταιρειών που είναι γνωστές για την επίδειξη της κοινωνικής τους συνείδησης ή που αρνήθηκαν περήφανα τη σχέση τους με τον Epstein, βρίσκονται στη πρώτη γραμμή του πυρός. Προσωπικότητες όπως ο Donald Trump ή ο Elon Musk, των οποίων η εξουσία δεν στηρίχθηκε ποτέ στην ευσέβεια, μπορούν να συνεχίσουν να αποποιούνται τη σύνδεση.
Ακόμη και η δημοσίευση εκατομμυρίων σελίδων εγγράφων που σχετίζονται με τον Epstein δεν θα κλείσει το σκάνδαλο. Ένας λόγος είναι ότι, παρόλο που το Υπουργείο Δικαιοσύνης λέει ότι η τελευταία του δημοσίευση ικανοποιεί τον «νόμο περί διαφάνειας των φακέλων Epstein» που ψηφίστηκε από το Κογκρέσο, πολλοί ακόμη φάκελοι εξακολουθούν να παραμένουν αδημοσίευτοι. Όποιες και αν είναι οι απαιτήσεις του νόμου, οι πολιτικοί του στόχοι παραμένουν ανεκπλήρωτοι. «Δεν αρκεί», ήταν η αντίδραση του Ro Khanna, του Δημοκρατικού που τον συνέταξε.
Ένας άλλος λόγος είναι ότι οι ελίτ θα κάνουν αυτό που συχνά κάνουν όταν απειλείται η θέση τους: θα τσακωθούν. Οι πιο ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις στο Νταβός τον περασμένο μήνα δεν ήταν του Mark Carney, του πρωθυπουργού του Καναδά, και της ανάλυσής του σχετικά με τη «ρήξη» μεταξύ της Αμερικής και του κόσμου, αλλά του Scott Bessent, του υπουργού Οικονομικών της Αμερικής, που σκιαγραφούσε τη ρήξη στο εσωτερικό της αμερικανικής ελίτ. Κατακεραύνωσε τον Gavin Newsom, τον κυβερνήτη της Καλιφόρνιας, επειδή έχει έναν «δισεκατομμυριούχο sugar daddy», τον Alex Soros. Ο κ. Alex Soros είναι ο γιος του George – ενός επενδυτή με μεγάλο ενδιαφέρον για τους συνωμοσιολόγους και πρώην εργοδότη του κ. Bessent.
Μια αποδυναμωμένη ελίτ είναι επίσης πιο ευάλωτη στον λαϊκισμό. Αυτό το αντιλαμβάνεται ο κ. Trump, ο οποίος τις τελευταίες εβδομάδες κυκλοφόρησε ένα μπαράζ διαταγών κατά των εταιρειών. Μόνο τον Ιανουάριο πρότεινε ανώτατο όριο στα επιτόκια των πιστωτικών καρτών, απαγόρευση της επαναγοράς μετοχών από τους αναδόχους του τομέα της άμυνας και αλλαγές στη χρηματοδότηση της υγειονομικής περίθαλψης που έχουν τρομάξει τις μεγάλες ασφαλιστικές εταιρείες. Καθεμία από αυτές τις πολιτικές είναι περισσότερο γάβγισμα παρά δάγκωμα, αλλά η προθυμία του κ. Trump να επιτεθεί ακόμη και στους υποστηρικτές του εντός της ελίτ είναι μια εικόνα της αντιδημοτικότητας της εταιρικής Αμερικής.
Αυτό που κάνει την υπόθεση Epstein τόσο εκρηκτική είναι ότι τόσοι πολλοί που περιστρέφονταν στην τροχιά του εξακολουθούν να βρίσκονται στην εξουσία. Η αλληλογραφία του Epstein μοιάζει με ένα «Who’s Who» που έχει συγκεντρώσει μόνο ένα λεπτό στρώμα σκόνης. Όμως, καθώς όσοι εμπλέκονται στην κακόγουστη υπόθεση περιφρονούνται εξοστρακίζονται ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, φυλακίζονται, μια νέα επιχειρηματική ελίτ ετοιμάζεται να πάρει τη θέση τους, μια ελίτ που έχει, όμως, τα δικά της ελαττώματα.
Οι κοσμοθεωρίες των επερχόμενων αστέρων της οικονομίας και της τεχνολογίας εμπνέονται συχνά από το κίνημα του «αποτελεσματικού αλτρουισμού», ένα είδος ωφελιμισμού για τους millennials που προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη αμηχανία στους απλούς ανθρώπους από τον φιλελευθερισμό του ancien régime. Και τα σχέδια για την κοινωνία των εργαστηρίων τεχνητής νοημοσύνης της Silicon Valley υπόσχονται ριζικότερες αλλαγές από ό,τι επέφερε ποτέ η παγκοσμιοποίηση. Εν τω μεταξύ, πολλοί στο σύμπαν του MAGA αντιμετωπίζουν τη διαφθορά κάπως χαλαρά. Τα σημαντικότερα διδάγματα από το ταπεινωτικό τέλος της ελίτ του Epstein είναι ηθικά. Μπορούν, ωστόσο, κάλλιστα να χρησιμεύσουν ως προειδοποίηση γι’ αυτούς που θα ακολουθήσουν.
© 2026 The Economist Newspaper Limited. All rights reserved. Άρθρο από τον Economist, το οποίο μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε με επίσημη άδεια από το www.powergame.gr. Το πρωτότυπο άρθρο, στα αγγλικά, βρίσκεται στο www.economist.com.
