Ο κόσμος αντιμετωπίζει το δεύτερο σοκ φυσικού αερίου μέσα σε πέντε χρόνια. Αφού η Ρωσία διέκοψε τις ροές προς την Ευρώπη το 2022, με σκοπό να υπονομεύσει τη στήριξη προς την Ουκρανία, η ήπειρος στράφηκε στο υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) που μεταφέρεται από την Αμερική και τη Μέση Ανατολή, στέλνοντας τις τιμές στα ύψη. Τώρα οι προμήθειες LNG από τον Κόλπο έχουν επίσης διακοπεί. Κατά συνέπεια, οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκαν κατακόρυφα.
Ορισμένοι εμπειρογνώμονες υποστηρίζουν ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας προσφέρουν έναν πολλά υποσχόμενο τρόπο ώστε να απεξαρτηθούμε από το φυσικό αέριο και να διασφαλίσουμε ενεργειακή ασφάλεια. Επισημαίνουν την Ισπανία, η οποία έχει πραγματοποιήσει τεράστιες επενδύσεις σε αιολικά και ηλιακά συστήματα. Μέχρι στιγμής φέτος εκεί το φυσικό αέριο έχει καθορίσει τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας μόνο στο 15% του χρόνου, σε σύγκριση με το 89% για την Ιταλία. Σύμφωνα με μια ανάλυση, το μερίδιο της ηλιακής ενέργειας στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στο Πακιστάν αυξήθηκε από 0,7% το 2019 σε 10% το 2024, το οποίο σημαίνει ότι ο λογαριασμός της χώρας για την εισαγωγή LNG για το υπόλοιπο του τρέχοντος έτους είναι πιθανό να είναι 6 δισ. δολάρια μικρότερος από ό,τι προηγουμένως.
Δυστυχώς, για τις επόμενες δεκαετίες, ο κόσμος θα παραμείνει στοιχειωμένος από το φάντασμα του σοκ του φυσικού αερίου. Ακόμη και σε έναν κόσμο όπου κυριαρχούν οι καθαρές μορφές ενέργειας, το φυσικό αέριο θα συνεχίσει να αποτελεί κρίσιμο κομμάτι της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Η ηλιακή και η αιολική ενέργεια, μαζί με τις μπαταρίες, δεν μπορούν να προσφέρουν πλήρη ενεργειακή ασφάλεια. Οι κυβερνήσεις μπορούν, ωστόσο, να περιορίσουν τη ζημία που μπορεί να προκαλέσει η έλλειψη φυσικού αερίου.
Οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι ένα οικονομικά αποδοτικό σύστημα ηλεκτροπαραγωγής στο οποίο η συντριπτική πλειονότητα της ενέργειας προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές σε συνδυασμό με συστήματα αποθήκευσης, όπως οι μπαταρίες, είναι εφικτό να λειτουργήσει. Ωστόσο, ένα δίκτυο όπου το 90% της ενέργειας είναι «καθαρή» και το 10% προέρχεται από ορυκτά καύσιμα δεν σημαίνει ότι αυτές οι δύο πηγές παρέχουν σταθερά αυτή την αναλογία ενέργειας. Αντίθετα, σημαίνει ότι για περίπου το ένα δέκατο του χρόνου σχεδόν όλη η ηλεκτρική ενέργεια προέρχεται από ορυκτά καύσιμα.
Αυτό συμβαίνει επειδή οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας βρίσκονται στο έλεος της Μητέρας Φύσης. Ο ήλιος δεν λάμπει πάντοτε, ούτε φυσάει συνεχώς. Οι μπαταρίες είναι όλο και περισσότερο σε θέση να εξομαλύνουν τις βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις της προσφοράς και της ζήτησης – ένα σύννεφο που περνάει πάνω από μια ηλιακή συστοιχία, για παράδειγμα, ή τη βραδινή αιχμή μετά τη δύση του ήλιου – αλλά δεν μπορούν να κρατήσουν τα φώτα αναμμένα για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα. Κάποιες άλλες επιλογές δεν είναι καθόλου ελκυστικές. Για παράδειγμα δεν έχουν όλες οι χώρες την κατάλληλη γεωγραφική θέση για υδροηλεκτρική ενέργεια, και σε κάθε περίπτωση το νερό είναι επίσης στο έλεος των καιρικών συνθηκών. Η κρίση της Ευρώπης το 2022 επιδεινώθηκε από την ξηρασία. Οι νέοι πυρηνικοί σταθμοί παραμένουν απαγορευτικά ακριβοί. Οι εναλλακτικές μορφές αποθήκευσης μεγάλης διάρκειας, όπως οι μπαταρίες σιδήρου-αέρα ή το υδρογόνο, βρίσκονται σε νηπιακό στάδιο. Προς το παρόν, οι προβλέψεις των αναλυτών για καθαρό μηδέν περιλαμβάνουν ένα ρόλο για το φυσικό αέριο πολύ μακριά στο μέλλον.
Οι εισαγωγείς φυσικού αερίου θα παραμείνουν, επομένως, ευάλωτοι σε διαταραχές της προσφοράς. Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι υπάρχει επαρκής δυναμικότητα για την κάλυψη της συνολικής ζήτησης, κάτι που περιλαμβάνει υποδομές εισαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), εγκαταστάσεις αποθήκευσης και αγωγούς, καθώς και μονάδες ηλεκτροπαραγωγής. Εάν η παγκόσμια ζήτηση για φυσικό αέριο μειωθεί, η προσφορά ενδέχεται να κυριαρχείται από λίγους παραγωγούς χαμηλού κόστους. Η αγορά θα μπορούσε έτσι να γίνει πιο «ρηχή», ευάλωτη σε περιόδους οξείας έλλειψης. Πέρα από την εποχική αποθήκευση, ενδέχεται επίσης να χρειαστεί οι φορολογούμενοι να καλύψουν το κόστος δημιουργίας στρατηγικών αποθεμάτων.
Παρότι η χρήση φυσικού αερίου δεν μπορεί να αποφευχθεί πλήρως, οι κυβερνήσεις μπορούν να λάβουν μέτρα ώστε η εξάρτηση από αυτό να μειωθεί. Τα ηλεκτρικά δίκτυα πρέπει να γίνουν μεγαλύτερα και πιο «έξυπνα». Αυτό σημαίνει, μεταξύ άλλων, την εφαρμογή τιμολογίων που μεταβάλλονται μέσα στην ημέρα, ώστε οι καταναλωτές να ενθαρρύνονται να μετατοπίζουν τη ζήτηση σε ώρες όπου η ηλεκτρική ενέργεια προέρχεται από σχεδόν δωρεάν πηγές, όπως ο ήλιος και ο άνεμος. Αν οι τιμές αυξάνονται όταν η καθαρή ενέργεια είναι σπάνια, θα δημιουργηθούν κίνητρα για επενδύσεις σε υποσχόμενες τεχνολογίες αποθήκευσης ενέργειας. Παράλληλα, οι διασυνδέσεις μεταξύ διαφορετικών ηλεκτρικών δικτύων μπορούν να μειώσουν την έκθεση στις τοπικές καιρικές συνθήκες.
Η τοπική τιμολόγηση μπορεί επίσης να συμβάλει στην αντιμετώπιση του προβλήματος. Σήμερα δεν υπάρχουν επαρκή κίνητρα ώστε εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας ή ενεργοβόρες βιομηχανίες να χωροθετούνται σε περιοχές μιας χώρας με περισσότερο ήλιο ή ισχυρότερους ανέμους. Ως αποτέλεσμα, τα ηλεκτρικά δίκτυα επιβαρύνονται και εμφανίζουν συμφόρηση ακριβώς τις ώρες που η ηλιοφάνεια ή οι άνεμοι είναι ισχυρότεροι. Αν οι τιμές αντανακλούν καλύτερα τις τοπικές συνθήκες, η συμφόρηση του δικτύου θα μπορούσε να μειωθεί, αποφεύγοντας έτσι την ανάγκη να τίθενται εκτός λειτουργίας ανεμογεννήτριες όταν φυσά δυνατός άνεμος.
Το γεγονός ότι το κόστος της χρήσης φυσικού αερίου ως εφεδρικής πηγής ενέργειας είναι πολύ χαμηλότερο από το να βασίζεται κανείς σε αυτό για την καθημερινή κάλυψη των ενεργειακών αναγκών, βοηθάει. Η Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή της Βρετανίας, συμβουλευτικό όργανο της κυβέρνησης, εκτιμά ότι το πρόσθετο επενδυτικό κόστος της μετάβασης από το φυσικό αέριο στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα αντισταθμιστεί τελικά από τη σημαντική εξοικονόμηση καυσίμων. Το φυσικό αέριο δεν μπορεί να εγκαταλειφθεί άμεσα. Ωστόσο, η ικανότητά του να προκαλεί ενεργειακά «σοκ» μπορεί να περιοριστεί.
© 2026 The Economist Newspaper Limited. All rights reserved. Άρθρο από τον Economist, το οποίο μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε με επίσημη άδεια από το www.powergame.gr. Το πρωτότυπο άρθρο, στα αγγλικά, βρίσκεται στο www.economist.com.
