Αν μια εβδομάδα είναι πολύς καιρός στην πολιτική, ένα έτος μπορεί να φαίνεται αιωνιότητα. Οι Γάλλοι το γνωρίζουν καλύτερα από οποιονδήποτε. Έχουν ήδη περάσει από μια προεκλογική εκστρατεία που μοιάζει να διαρκεί αιώνες, αλλά πρέπει να υπομείνουν ακόμη 12 μήνες πολιτικών διαμαχών πριν μπορέσουν να ψηφίσουν τον Απρίλιο του 2027. Στη συνέχεια, θα χρειαστεί ακόμη περίπου μισός χρόνος, μέχρι το φθινόπωρο, προτού όποιος μετακομίσει στο Μέγαρο των Ηλυσίων μπορέσει να αρχίσει να μετατρέπει τις υποσχέσεις σε πολιτική. Στη Γαλλία, οι προεδρικές θητείες ξεκινούν αργά όχι επειδή οι Γάλλοι είναι απρόθυμοι να υποστούν μεταρρυθμίσεις (αν και συχνά είναι), αλλά επειδή μια ιδιορρυθμία της ιστορίας έχει αφήσει τη χώρα με ένα εκλογικό ημερολόγιο που καθιστά περιττά δύσκολο για τους νέους προέδρους να εκπληρώσουν τις υποσχέσεις τους. Ωστόσο, η ιδιορρυθμία αυτή μπορεί να διορθωθεί με έναν αντιφατικό τρόπο. Συλλογιζόμενος την κληρονομιά του, ο Emmanuel Macron θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο αναδιάρθρωσης του εκλογικού ημερολογίου, και να προσφερθεί να αποχωρήσει από την προεδρία λίγο νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα. Το να θυσιάσει το τελευταίο κομμάτι της θητείας του θα άξιζε τον κόπο.
Οι πολιτικοί σε όλο τον κόσμο γνωρίζουν ότι οι πρώτες 100 ημέρες ενός νέου ηγέτη στο αξίωμα καθορίζουν τον τόνο για το υπόλοιπο της θητείας του. Δυστυχώς, αυτό δεν ισχύει στη Γαλλία. Όποιος διαδεχθεί τον κ. Macron (ο οποίος δεν μπορεί να θέσει υποψηφιότητα για τρίτη συνεχόμενη θητεία) θα πρέπει να περιμένει την κατάλληλη στιγμή. Στην πράξη, η πρώτη του κίνηση στο αξίωμα θα είναι η διάλυση του αδιέξοδου κοινοβουλίου, προκειμένου να εξασφαλίσει μια λειτουργική νομοθετική πλειοψηφία. Ακολουθεί μια άλλη εθνική εκστρατεία και δύο ακόμη γύροι ψηφοφορίας στα τέλη της άνοιξης. Οι νέοι βουλευτές θα αναλάβουν τα καθήκοντά τους στην Εθνοσυνέλευση την τελευταία εβδομάδα του Ιουνίου — λίγες μόνο ημέρες πριν το κοινοβούλιο διακόψει τις εργασίες του για τρεις μήνες. Ακόμη και να συγκληθεί μια έκτακτη νομοθετική σύνοδος, όπως το σύνταγμα επιτρέπει, μετά την Ημέρα της Βαστίλης στις 14 Ιουλίου, το υπόλοιπο Παρίσι εξαφανίζεται σε διακοπές. Η προσπάθεια να γίνουν πράγματα τον Αύγουστο ισοδυναμεί διοικητικά με φωνή βοώντος εν τη ερήμω. Ο Σεπτέμβριος δεν είναι καθόλου καλύτερος. Ο μήνας είναι αφιερωμένος στη la rentrée sociale. Είναι η περίοδος που τα συνδικάτα δείχνουν τη δύναμή τους με απεργίες. Υπάρχουν καλύτεροι τρόποι για να ξεκινήσει μια προεδρία από το να προκαλεί μαζικές διαμαρτυρίες.
Έτσι, όταν ο πρόεδρος είναι έτοιμος να κυβερνήσει κανονικά, είναι ήδη Οκτώβριος — περίπου 170 ημέρες μετά τις εκλογές. Κάποιοι μπορεί να απορρίψουν την έμφαση στις πρώτες 100 ημέρες ως εμμονή μερικών φιλόδοξων δημοσιογράφων (οι περισσότεροι από τους οποίους βρίσκονται επίσης σε διακοπές το καλοκαίρι), όμως, δεν είναι καθόλου έτσι. Οι Γάλλοι πρόεδροι τείνουν να χάνουν τη δημοτικότητά τους, και επομένως το περιθώριο ελιγμών, με ραγδαίους ρυθμούς. Σύμφωνα με το ινστιτούτο δημοσκοπήσεων Ifop, τον Ιούνιο του 2017, τον πρώτο πλήρη μήνα του κ. Macron στην εξουσία, ο πρόεδρος απολάμβανε την υποστήριξη του 64% των Γάλλων ψηφοφόρων. Μέχρι τον Οκτώβριο, το ποσοστό είχε πέσει στο 42%. Το ίδιο συνέβη και με τους δύο προκατόχους του, οι οποίοι έχασαν επίσης την υποστήριξη των ψηφοφόρων νωρίς και, ως εκ τούτου, τη δυναμική τους. Μόνο ο κ. Macron άντεξε περισσότερο από μία θητεία.
Η ακολουθία των εκλογών —πρώτα των προεδρικών και έπειτα των βουλευτικών— αποτελεί ένα δικαιολογημένο χαρακτηριστικό της Πέμπτης Γαλλικής Δημοκρατίας, δηλαδή του συνταγματικού πλαισίου της Γαλλίας από το 1958. Ωστόσο, ο χρόνος διεξαγωγής αυτών των εκλογών —ψηφοφορία την άνοιξη που ακολουθείται από ένα καλοκαίρι πολιτικής αδράνειας— δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας συνειδητής στρατηγικής των διορατικών Γάλλων τεχνοκρατών. Αντίθετα, πρόκειται για ένα ιστορικό τυχαίο γεγονός. Οι πρώτες προεδρικές εκλογές της Πέμπτης Δημοκρατίας πραγματοποιήθηκαν τον Δεκέμβριο, με τον νικητή να αναλαμβάνει καθήκοντα τον Ιανουάριο (αν και ο πρώτος πρόεδρος, Charles de Gaulle, είχε ουσιαστικά καταλάβει την εξουσία ήδη πριν από τότε). Αν αυτή η πρακτική είχε συνεχιστεί, θα αποτελούσε ιδανική χρονική στιγμή για έναν νέο ηγέτη να επιβάλει στη χώρα ένα σύνολο πολιτικών «πρωτοχρονιάτικων αποφάσεων».
Δυστυχώς, αυτό το εκλογικό ημερολόγιο έχει, εξαιτίας κάποιων τυχαίων γεγονότων, τροποποιηθεί. Ο Georges Pompidou, ο διάδοχος του στρατηγού στην προεδρία, πέθανε εν ενεργεία τον Απρίλιο του 1974. Από τότε, και χωρίς κανέναν άλλο λόγο, οι Γάλλοι ψηφίζουν για νέο αρχηγό κράτους περίπου εκείνη την εποχή του χρόνου. Στα περισσότερα προεδρικά συστήματα, όπως στην Αμερική ή τη Βραζιλία, ο προγραμματισμός των εκλογών καθορίζεται από το νόμο με βάση ό,τι ταιριάζει καλύτερα στη χώρα. Στα κοινοβουλευτικά συστήματα, όπως στη Βρετανία ή την Ινδία, ο χρόνος εξαρτάται από τις πολιτικές εξελίξεις. Μόνο στη Γαλλία ο προγραμματισμός των εκλογών είναι τόσο τυχαίος και, για το τελευταίο μισό αιώνα, ορίζεται για την πιο ακατάλληλη εποχή του χρόνου.
Για κάποιο διάστημα, η ψηφοφορία την άνοιξη ήταν διαχειρίσιμη. Οι νεοεκλεγμένοι πρόεδροι σπάνια χρειάζονταν να διαλύσουν τη Βουλή, οπότε μπορούσαν τουλάχιστον να ξεκινήσουν τις μεταρρυθμίσεις τους πριν από τις διακοπές. Όχι πια. Το 2000, μια συνταγματική μεταρρύθμιση μείωσε τη θητεία του προέδρου από επτά σε πέντε χρόνια, όπως και του κοινοβουλίου. Στην πράξη, αυτό σήμαινε νέες βουλευτικές εκλογές μετά από κάθε προεδρική (μπορεί να γίνονται και πιο συχνά). Το αποτέλεσμα είναι ότι ο κυβερνητικός μηχανισμός του προέδρου, των υπουργών και των εν ενεργεία βουλευτών αποκτά την πρώτη του δύναμη ακριβώς τη στιγμή που η επίδραση της άφιξής του είναι πιθανό να έχει εξασθενήσει.
Η μεταφορά της ψηφοφορίας σε μια πιο ευνοϊκή χρονική στιγμή, μπορεί να ακολουθήσει ένα δύσκολος ή ένα εύκολο τρόπο. Ο δύσκολος περιλαμβάνει την τροποποίηση του συντάγματος, μια αινιγματική διαδικασία. Ο εύκολος είναι ο κ. Macron να ανακοινώσει απλά ότι θα παραιτηθεί λίγο νωρίτερα. Ας πούμε ότι θα προωθούσε την αποχώρησή του τον Φεβρουάριο του 2027, λίγους μήνες νωρίτερα από την προγραμματισμένη έξοδο του. Μια τέτοια κίνηση, θα άφηνε στον διάδοχό του και στην ομάδα του (ή της) ελεύθερο πεδίο για μια εκατονταήμερη περίοδο έντονης δράσης πριν ολόκληρο το Παρίσι κατακλίσει τις παραλίες. Μια τέτοια πρόωρη αποχώρηση θα μείωνε μόλις τη δεκαετή θητεία του κ. Macron κατά 2% περίπου. Και λοιπόν; Αν και εξακολουθεί να σφύζει από ιδέες, είναι πλέον ανίσχυρος. Εάν η νέα ημερομηνία ανακοινωνόταν αρκετά νωρίς, δεν θα επηρέαζε ουσιαστικά την προεκλογική εκστρατεία.
Από την άλλη πλευρά, δεν θα ήταν μόνο ο επόμενος ένοικος του Ελιζέ που θα είχε μια καλύτερη ευκαιρία για ένα νέο ξεκίνημα, αλλά και όλοι οι μελλοντικοί πρόεδροι της Πέμπτης Δημοκρατίας.
Οι υποστηρικτές του κ. Macron πιθανότατα θα αντιδράσουν σε αυτή την ιδέα, ιδιαίτερα αν ο επόμενος πρόεδρος προέρχεται από τον λαϊκιστικό δεξιό χώρο. Η αλήθεια είναι, ότι ο νυν πρόεδρος έκανε καλύτερη δουλειά από πολλούς στο να δείξει ότι οι πρώιμες μεταρρυθμίσεις δεν είναι αδύνατο να προωθηθούν, παρουσιάζοντας γρήγορα την πρώτη δέσμη μέτρων του. Θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι ο διάδοχός του θα έπρεπε να υποσχεθεί πως θα αποχωρήσει νωρίτερα από την εξουσία, αλλά όχι ο ίδιος. Ωστόσο, δεν υπάρχει καλύτερη στιγμή από το παρόν. Οι περισσότερες μεταρρυθμίσεις που τελικά βελτιώνουν την κατάσταση μιας χώρας απαιτούν ένα βαθμό πολιτικής θυσίας. Αυτή η θυσία θα μπορούσε να είναι του κ. Macron. Μια ελαφρώς συντομότερη προεδρική θητεία ίσως να οδηγούσε σε αλλαγές με μεγαλύτερη διάρκεια στον χρόνο.
© 2026 The Economist Newspaper Limited. All rights reserved. Άρθρο από τον Economist, το οποίο μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε με επίσημη άδεια από το www.powergame.gr. Το πρωτότυπο άρθρο, στα αγγλικά, βρίσκεται στο www.economist.com.
