Γ.Δ.
1024.75 +0,91%
ACAG
0,00%
13.42
CENER
+2,31%
3.765
CNLCAP
-0,65%
7.65
DIMAND
-0,36%
13.95
TITC
0,00%
14.44
ΑΑΑΚ
+5,26%
10
ΑΑΑΠ
+18,97%
6.9
ΑΒΑΞ
+4,84%
0.953
ΑΒΕ
-4,10%
0.514
ΑΔΜΗΕ
+2,15%
1.992
ΑΕΓΕΚ
0,00%
0.035
ΑΚΡΙΤ
0,00%
0.5
ΑΛΜΥ
+3,14%
2.135
ΑΛΦΑ
+1,21%
1.2145
ΑΝΔΡΟ
+1,56%
6.5
ΑΝΕΚ
+2,63%
0.195
ΑΝΕΠ
0,00%
0.072
ΑΝΕΠΟ
0,00%
0.264
ΑΡΑΙΓ
-0,62%
6.39
ΑΣΚΟ
-0,46%
2.15
ΑΣΤΑΚ
+0,26%
7.64
ΑΤΕΚ
0,00%
0.33
ΑΤΡΑΣΤ
0,00%
4.7
ΑΤΤ
-2,92%
0.1464
ΑΤΤΙΚΑ
+0,42%
2.39
ΒΑΡΓ
0,00%
0.11
ΒΑΡΝΗ
0,00%
0.18
ΒΙΟ
+0,87%
4.64
ΒΙΟΚΑ
-1,84%
1.6
ΒΙΟΣΚ
-0,29%
0.692
ΒΙΟΤ
+4,00%
0.26
ΒΙΣ
-9,68%
0.28
ΒΙΣΔ
0,00%
0.7
ΒΟΣΥΣ
0,00%
2.2
ΓΕΒΚΑ
0,00%
1.25
ΓΕΚΤΕΡΝΑ
+2,12%
12.52
ΔΑΙΟΣ
0,00%
3.2
ΔΕΗ
+1,79%
7.4
ΔΙΟΝ
0,00%
0.11
ΔΟΜΙΚ
-0,97%
0.82
ΔΟΥΡΟ
0,00%
0.25
ΔΡΟΜΕ
+0,30%
0.34
ΕΒΡΟΦ
+1,75%
0.816
ΕΕΕ
-0,63%
22.1
ΕΚΤΕΡ
+2,19%
1.635
ΕΛΒΕ
0,00%
4.82
ΕΛΒΙΟ
0,00%
2.6
ΕΛΓΕΚ
0,00%
0.41
ΕΛΙΝ
-4,17%
1.84
ΕΛΛ
+0,88%
17.15
ΕΛΛΑΚΤΩΡ
-4,81%
2.08
ΕΛΠΕ
+2,10%
7.78
ΕΛΣΤΡ
+4,13%
2.52
ΕΛΤΟΝ
+1,34%
2.27
ΕΛΧΑ
-0,45%
1.762
ΕΝΤΕΡ
+1,81%
3.93
ΕΠΙΛΚ
0,00%
0.135
ΕΠΣΙΛ
-0,89%
6.68
ΕΣΥΜΒ
+1,59%
0.64
ΕΤΕ
+0,81%
4.35
ΕΥΑΠΣ
-0,84%
3.55
ΕΥΔΑΠ
+0,14%
7
ΕΥΡΩΒ
+0,88%
1.2015
ΕΧΑΕ
+2,09%
3.9
ΙΑΤΡ
0,00%
1.68
ΙΚΤΙΝ
+1,06%
0.574
ΙΛΥΔΑ
+0,86%
1.17
ΙΝΚΑΤ
-4,05%
1.516
ΙΝΚΑΤΔ
0,00%
0.368
ΙΝΛΙΦ
-1,55%
3.8
ΙΝΛΟΤ
0,00%
0.64
ΙΝΤΕΚ
-0,53%
3.73
ΙΝΤΕΡΚΟ
-3,03%
6.4
ΙΝΤΕΤ
+1,42%
1.075
ΙΝΤΚΑ
-0,87%
1.822
ΚΑΜΠ
0,00%
2.48
ΚΑΡΕΛ
0,00%
312
ΚΕΚΡ
-0,80%
1.242
ΚΕΠΕΝ
0,00%
2.2
ΚΛΜ
+2,61%
0.708
ΚΟΡΔΕ
+1,84%
0.499
ΚΟΥΑΛ
0,00%
0.489
ΚΟΥΕΣ
-1,33%
5.18
ΚΡΕΚΑ
0,00%
0.216
ΚΡΙ
+1,31%
6.2
ΚΤΗΛΑ
+5,42%
1.75
ΚΥΡΙΟ
-3,93%
1.1
ΛΑΒΙ
-1,75%
0.448
ΛΑΜΔΑ
+0,49%
6.13
ΛΑΜΨΑ
0,00%
20.6
ΛΑΝΑΚ
0,00%
0.94
ΛΕΒΚ
0,00%
0.226
ΛΕΒΠ
0,00%
0.266
ΛΙΒΑΝ
0,00%
0.15
ΛΟΓΟΣ
0,00%
1.065
ΛΟΥΛΗ
-0,40%
2.49
ΛΥΚ
-0,40%
2.52
ΜΑΘΙΟ
-2,05%
0.715
ΜΕΒΑ
-2,92%
2.66
ΜΕΝΤΙ
-2,79%
3.49
ΜΕΡΚΟ
-1,26%
47.2
ΜΙΓ
-7,98%
0.045
ΜΙΝ
0,00%
0.488
ΜΛΣ
0,00%
0.57
ΜΟΗ
+0,62%
22.68
ΜΟΝΤΑ
+2,79%
0.736
ΜΟΤΟ
-0,43%
2.32
ΜΟΥΖΚ
+1,45%
0.702
ΜΠΕΛΑ
+1,19%
16.97
ΜΠΛΕΚΕΔΡΟΣ
0,00%
2.25
ΜΠΟΚΑ
0,00%
0.026
ΜΠΟΠΑ
0,00%
0.057
ΜΠΡΙΚ
-0,26%
1.955
ΜΠΤΚ
0,00%
0.62
ΜΥΤΙΛ
+2,94%
24.5
ΝΑΚΑΣ
0,00%
2.3
ΝΑΥΠ
0,00%
1.12
ΞΥΛΚ
+0,89%
0.227
ΞΥΛΠ
0,00%
0.24
ΟΛΘ
+1,25%
24.3
ΟΛΠ
-0,34%
17.38
ΟΛΥΜΠ
0,00%
2.1
ΟΠΑΠ
+2,65%
13.96
ΟΤΕ
-0,40%
14.94
ΟΤΟΕΛ
+0,19%
10.3
ΠΑΙΡ
+2,65%
0.93
ΠΑΠ
-0,40%
2.48
ΠΕΙΡ
+2,80%
1.871
ΠΕΤΡΟ
0,00%
6.1
ΠΛΑΘ
+0,11%
4.4
ΠΛΑΙΣ
0,00%
4.58
ΠΛΑΚΡ
0,00%
15.5
ΠΡΔ
0,00%
0.59
ΠΡΕΜΙΑ
+1,83%
1.115
ΠΡΟΝΤΕΑ
0,00%
7.95
ΠΡΟΦ
+7,47%
3.095
ΡΕΒΟΙΛ
+1,16%
1.31
ΣΑΡ
-2,01%
7.3
ΣΑΡΑΝ
-9,32%
1.07
ΣΑΤΟΚ
0,00%
0.0245
ΣΕΝΤΡ
-1,32%
0.3
ΣΙΔΜΑ
+2,40%
2.56
ΣΠΕΙΣ
-0,32%
6.24
ΣΠΙ
-0,32%
0.63
ΣΠΥΡ
-5,00%
0.19
ΤΕΝΕΡΓ
+0,79%
20.44
ΤΖΚΑ
+2,13%
1.92
ΤΡΑΣΤΟΡ
-1,94%
1.01
ΥΑΛΚΟ
0,00%
0.236
ΦΙΕΡ
-0,45%
0.446
ΦΛΕΞΟ
0,00%
8.4
ΦΡΙΓΟ
+3,77%
0.11
ΦΡΛΚ
+0,27%
3.71
ΦΦΓΚΡΠ
0,00%
4.8
ΧΑΙΔΕ
0,00%
0.53
Google News icon
Ακολουθήστε το Powergame.gr στο Google News για άμεση και έγκυρη οικονομική ενημέρωση!

Μπορεί η Ευρώπη να καταλήξει με χειρότερο πρόβλημα πληθωρισμού από την Αμερική;

Ο πληθωρισμός μειώνεται. Και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού η μείωση του ενεργειακού κόστους φέρνει ανακούφιση. Οι παρατηρητές των τιμών επικεντρώνονται τώρα στον δομικό πληθωρισμό, ένα μέτρο που αφαιρεί τις ευμετάβλητες τιμές των τροφίμων και της ενέργειας και συνήθως αυξάνεται πολύ πιο αργά – και είναι πιο δύσκολο να μειωθεί. Από τον Οκτώβριο ο δομικός πληθωρισμός στην ευρωζώνη είναι υψηλότερος απ’ ό,τι στην Αμερική. Θα μπορούσαν οι Ευρωπαίοι να καταλήξουν με χειρότερο πρόβλημα πληθωρισμού από τους υπερατλαντικούς ομολόγους τους;

Όλοι οι οικονομολόγοι γνωρίζουν τη ρήση του Milton Friedman ότι «ο πληθωρισμός είναι πάντα και παντού ένα νομισματικό φαινόμενο». Όμως τα λόγια του νομπελίστα δεν φαίνεται να αποτυπώνουν την τρέχουσα έξαρση του πληθωρισμού, όπου οι διαταραχές της προσφοράς μετά την πανδημία, οι δημοσιονομικές σπατάλες, το ενεργειακό σοκ και οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού έχουν δημιουργήσει μια σχεδόν τέλεια καταιγίδα, με αποτέλεσμα οι τιμές να εκτοξεύονται στα ύψη. Επομένως, το πόσο γρήγορα θα μειωθεί ο πληθωρισμός μπορεί να εξαρτηθεί όχι μόνο από το τι θα κάνουν οι κεντρικές τράπεζες αλλά και από το πώς αυτοί οι παράγοντες -οι διαταραχές, το ενεργειακό σοκ και οι αυξήσεις των μισθών- επηρεάζουν τις οικονομίες και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Παράλληλα με αυτές τις εκπλήξεις, υπήρξε εξαιρετική αναταραχή στις βασικές λειτουργίες των οικονομιών του πλούσιου κόσμου. Η Covid-19 άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι εργάζονται, καταναλώνουν και ζουν, και μάλιστα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η άρση των περιορισμών της πανδημίας οδήγησε στη συνέχεια σε αύξηση της ζήτησης για ταξίδια, νυχτερινές εξόδους και απολαύσεις. Επιπλέον, οι κυβερνήσεις στην Αμερική και την Ευρώπη αποφάσισαν να επιδοτήσουν τις πράσινες τεχνολογίες σε πρωτοφανή κλίμακα. Το κεφάλαιο, τα μέσα παραγωγής και οι εργαζόμενοι πρέπει να μετακινηθούν σε τμήματα της οικονομίας που αναπτύσσονται, μακριά από εκείνα που συρρικνώνονται. Μέχρι να γίνει αυτό, η οικονομία δεν μπορεί να παράγει αρκετά για να καλύψει τη ζήτηση.

Ωστόσο, η αλλαγή εργασίας ή η επένδυση σε νέα εργοστάσια ή λογισμικό απαιτεί χρόνο. Η άνθηση επιταχύνει τη διαδικασία. Πρόσφατη εργασία του Rüdiger Bachmann του Πανεπιστημίου Notre Dame και των συνεργατών του δείχνει ότι οι εργαζόμενοι στη Γερμανία είναι πιθανότερο να αλλάξουν εργασία όταν η ζήτηση είναι υψηλή απ’ ό,τι σε περιόδους ύφεσης. Μια άλλη μελέτη, που χρησιμοποιεί αμερικανικά δεδομένα, δείχνει ότι η μετακίνηση σε μια αναπτυσσόμενη επιχείρηση αυξάνει σημαντικά τις αποδοχές του εργαζόμενου που αλλάζει εργασία. Οι τρέχουσες αλλαγές στην οικονομία είναι επομένως πιθανό να προκαλέσουν κάποιο πληθωρισμό – και αυτό μπορεί να είναι επιθυμητό. Μια πρόσφατη μελέτη της Veronica Guerrieri του Πανεπιστημίου του Σικάγο και των συνεργατών της υποστηρίζει ότι η νομισματική πολιτική θα πρέπει να ανέχεται κάπως υψηλότερο πληθωρισμό, εάν αυτό επιτρέπει στους εργαζομένους να βρουν νέα θέση εργασίας σε περιόδους οικονομικών αλλαγών.

Οι κυβερνητικές πολιτικές στην Αμερική και την Ευρώπη έχουν επηρεάσει τον ρυθμό προσαρμογής σε αυτές τις αλλαγές. Η προσέγγιση της Ευρώπης ήταν γενικά να προσπαθήσει να παγώσει τα πράγματα κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Οι κυβερνήσεις της ηπείρου δημιούργησαν γενναιόδωρα προγράμματα αδειών, τα οποία διατήρησαν τους εργαζόμενους στις υπάρχουσες θέσεις εργασίας τους. Σε αντίθεση με την Αμερική, δεν υπήρξε έκρηξη στην κατανάλωση διαρκών αγαθών, η οποία χρηματοδοτήθηκε με τις επιταγές στήριξης και η οποία απαιτούσε επέκταση της παραγωγής. Επίσης, η Ευρώπη δεν θέρμανε την οικονομία της για να βοηθήσει την ανακατανομή των εργαζομένων και του κεφαλαίου. Αν ο πληθωρισμός στην Αμερική είναι αποτέλεσμα μιας οικονομικής αναδιάταξης, μπορεί να μειωθεί ταχύτερα απ’ ό,τι στην Ευρώπη μόλις αυτή η διαδικασία ολοκληρωθεί.

Η Ευρώπη είχε επίσης να αντιμετωπίσει ένα διαφορετικό οικονομικό πλήγμα. Ο Julian di Giovanni της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ και οι συνάδελφοί του δείχνουν ότι, σε σύγκριση με την Αμερική, οι κρίσεις της προσφοράς είναι αυτές που ευθύνονται για το μεγαλύτερο μέρος του πληθωρισμού το 2020-21. Οι χονδρικές τιμές του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας άρχισαν να αυξάνονται το φθινόπωρο του 2021 και εκτινάχθηκαν στα ύψη μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, ενώ ακολούθησαν οι τιμές του πετρελαίου και του άνθρακα. Αυτό συνέβαλε πολύ περισσότερο στον πληθωρισμό στην Ευρώπη που εισάγει ενέργεια απ’ ό,τι στην Αμερική.

Στα οικονομικά είναι κοινός τόπος ότι οι κεντρικές τράπεζες δεν πρέπει να σφίγγουν υπερβολικά την πολιτική τους ως απάντηση σε ένα προσωρινό σοκ προσφοράς ή ενέργειας. Η αντιμετώπιση ενός τέτοιου σοκ είναι αρκετά δύσκολη – δεν χρειάζεται να γυρίσουμε τη βίδα ακόμα μία φορά. Οι επιπτώσεις θα πρέπει να υποχωρήσουν με την πάροδο του χρόνου, εφόσον οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό παραμένουν σταθερές. Τώρα που η έλλειψη προσφοράς σε όλα τα είδη, από την ξυλεία μέχρι τα τσιπς, χαλαρώνει και οι τιμές της ενέργειας μειώνονται, η Ευρώπη θα ωφεληθεί περισσότερο από την Αμερική. Αυτό ισχύει στην περίπτωση που ο πληθωρισμός δεν έχει παγιωθεί.

Ο πληθωρισμός ενσωματώνεται στις οικονομίες όταν οι εργαζόμενοι και οι επιχειρήσεις αρχίζουν να πιστεύουν ότι οι τιμές θα συνεχίσουν να αυξάνονται. Στο χειρότερο σενάριο, αυτό δημιουργεί ένα σπιράλ μισθών-τιμών, με τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις να μην μπορούν να συμφωνήσουν για τη διανομή της οικονομικής πίτας. Σε μια σφιχτή, ευέλικτη αγορά εργασίας όπως η αμερικανική, η οποία έχει ελάχιστες συλλογικές διαπραγματεύσεις, η αύξηση των μισθών θα πρέπει να ακολουθεί γρήγορα τον πληθωρισμό. Κι αυτό ακριβώς συνέβη: η αύξηση των μισθών επιταχύνθηκε όταν ο πληθωρισμός άρχισε να αυξάνεται. Όπως υποστηρίζει ένα νέο έγγραφο του Guido Lorenzoni του Πανεπιστημίου Northwestern και του Ivan Werning του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης, κάτι τέτοιο θεωρητικά αυξάνει τον κίνδυνο ενός σπιράλ μισθών-τιμών. Αλλά η Αμερική φαίνεται να έχει ξεπεράσει το σημείο του μεγαλύτερου κινδύνου. Σύμφωνα με το Indeed, έναν ιστότοπο προσλήψεων, η αύξηση των μισθών της χώρας, αν και υψηλή, έχει αρχίσει να μειώνεται εδώ και καιρό.

Ευλογημένα συνδικάτα

Στην Ευρώπη, οι μισθοί συχνά καθορίζονται με συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Σε ολόκληρη την ΕΕ περίπου έξι στους δέκα εργαζομένους καλύπτονται από τέτοιες ρυθμίσεις. Οι συμφωνίες διαρκούν συνήθως ένα έτος ή περισσότερο, πράγμα που σημαίνει ότι οι μισθοί χρειάζονται χρόνο για να προσαρμοστούν στις οικονομικές συνθήκες. Αυτό ήταν καταπληκτικό όταν ο πληθωρισμός πήρε μπροστά. Οι μισθολογικές πιέσεις δεν αύξησαν αμέσως τον πληθωρισμό. Τα συνδικάτα και οι επιχειρήσεις μπορούσαν να διαπραγματευτούν για το πώς θα μοιράζονταν το πλήγμα στα εισοδήματα και τα κέρδη. Εξάλλου, οι δύο πλευρές συναντιούνται στο ίδιο τραπέζι κάθε χρόνο, για να κάνουν απολογισμό και να προσαρμοστούν. Δεδομένου ότι καλύπτουν μεγάλα κομμάτια της οικονομίας, έχουν κάθε λόγο να λαμβάνουν υπόψη τους τις μακροοικονομικές επιπτώσεις κάθε συμφωνίας.

Αλλά οι σχέσεις αισθάνονται την πίεση. Με τον πληθωρισμό στην Ευρώπη να είναι επίμονα υψηλός, τα συνδικάτα απαιτούν επιπλέον αποζημιώσεις για τα μέλη τους. Τα συνδικάτα του δημόσιου τομέα της Γερμανίας επιδιώκουν αύξηση 10,5% στον τελευταίο γύρο διαπραγματεύσεων. Τέτοιες καθυστερημένες αυξήσεις στις αμοιβές είναι ένα φυσιολογικό χαρακτηριστικό μιας οικονομίας όπου οι μισθοί χρειάζονται χρόνο για να προσαρμοστούν και η οποία έχει πληγεί από το σοκ της προσφοράς. Όπως καταδεικνύουν οι κ.κ. Lorenzoni και Werning, οι πραγματικοί μισθοί συνήθως δέχονται χτύπημα πριν ανακάμψουν στο παλιό τους επίπεδο. Αλλά ενώ η Αμερική φαίνεται να σημειώνει πρόοδο, η γηραιά ήπειρος παραμένει αρκετά πίσω. Η κούρσα του πληθωρισμού στην Ευρώπη έχει περισσότερο χρόνο μπροστά της.

 

© 2023 The Economist Newspaper Limited. All rights reserved.
Άρθρο από τον Economist, το οποίο μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε με επίσημη άδεια από την www.powergame.gr. Το πρωτότυπο άρθρο, στα αγγλικά, βρίσκεται στο www.economist.com.

Google News icon
Ακολουθήστε το Powergame.gr στο Google News για άμεση και έγκυρη οικονομική ενημέρωση!