Αγριεύει η κόντρα του Ντόναλντ Τραμπ με τον Τζερόμ Πάουελ. Στο τελευταίο (μέχρι το επόμενο) επεισόδιο της μεταξύ τους σφοδρής αντιπαράθεσης, με βασικό διακύβευμα την ανεξαρτησία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ και τον καθορισμό των επιτοκίων, ο πρόεδρος της Fed πέρασε στην αντεπίθεση, καταγγέλλοντας ότι η κλήτευσή του από το Υπουργείο Δικαιοσύνης, με απειλή ποινικής δίωξης σε βάρος του, εντάσσεται στην ευρύτερη πολιτική πίεση και τον εκφοβισμό που δέχεται, καθώς η Fed καθορίζει τη νομισματική πολιτική βάσει των εκάστοτε οικονομικών δεδομένων και όχι «των πολιτικών επιθυμιών του προέδρου».
Νωρίτερα, είχε γίνει γνωστό ότι οι εισαγγελικές αρχές στην Περιφέρεια της Κολούμπια των ΗΠΑ ξεκίνησαν ποινική έρευνα σε βάρος του Πάουελ για την ανακαίνιση στα κεντρικά της Fed, με έμφαση στο κατά πόσο είπε ψέματα για το τελικό κόστος των εργασιών. Για το θέμα αυτό, εξάλλου, Τραμπ και Πάουελ είχαν τσακωθεί on air τον περασμένο Ιούλιο, όταν ο Αμερικανός πρόεδρος είχε πραγματοποιήσει επίσκεψη στο εργοτάξιο. Υπενθυμίζεται ότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα ασκήσει κριτική στον Πάουελ για «καθυστερημένη αντίδραση» στη νομισματική πολιτική των ΗΠΑ, εκτιμώντας ότι η Fed έχει καθυστερήσει σημαντικά στη μείωση των επιτοκίων, επηρεάζοντας την οικονομική ανάπτυξη της χώρας.
Τυπικά, η διαδικασία που εκκινεί το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ έχει ως αφορμή την πολυσυζητημένη ανακαίνιση στα κεντρικά γραφεία της Fed, ωστόσο η πλευρά Πάουελ έχει επανειλημμένα αφήσει να εννοηθεί πως αυτό δεν είναι παρά μια «δικαιολογία», αφού βαθύτερη στόχευση είναι η ανεξαρτησία του θεσμού. Σε κάθε περίπτωση, το νέο επεισόδιο στην κόντρα Πάουελ με Τραμπ αναμένεται να επηρεάσει το Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης, καθώς εγείρει σοβαρά ερωτήματα για το μέλλον της ανεξαρτησίας της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας και τη θεσμική ισορροπία μεταξύ εκτελεστικής εξουσίας και νομισματικής πολιτικής.
Οι αποκαλύψεις Πάουελ και το νέο «καρφί» σε Τραμπ για τις πιέσεις στη Fed
Ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των Ηνωμένων Πολιτειών, Τζερόμ Πάουελ, αποκάλυψε ότι η Fed δέχτηκε κλητεύσεις από το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, με αίτημα να παρουσιαστεί ενώπιον μεγάλου ορκωτού δικαστηρίου και με σαφή υπαινιγμό ποινικής δίωξης. Η εξέλιξη αυτή συνιστά μια πρωτοφανή και ιδιαίτερα σοβαρή κλιμάκωση της αντιπαράθεσης μεταξύ της κυβέρνησης Τραμπ και της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας, εντείνοντας τις ανησυχίες για πολιτική παρέμβαση στη νομισματική πολιτική.
Σε γραπτή δήλωση, αλλά και σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα που δημοσιοποίησε αργά το βράδυ της Κυριακής (11/1), ο Πάουελ ανέφερε ότι οι ενέργειες του Υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ συνδέονται επισήμως με την κατάθεσή του στο Κογκρέσο τον Ιούνιο, όπου είχε τοποθετηθεί σχετικά με τις συνεχιζόμενες εργασίες ανακαίνισης της έδρας της Fed. Ωστόσο, ο ίδιος τόνισε ότι το ζήτημα δεν μπορεί να απομονωθεί από το γενικότερο περιβάλλον πιέσεων, απειλών και επιθέσεων που, όπως υποστηρίζει, δέχεται η Ομοσπονδιακή Τράπεζα από την κυβέρνηση του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ.
Ο πρόεδρος της Fed υπογράμμισε, ακόμη, ότι η απειλή ποινικής δίωξης δεν είναι τυχαία, αλλά πηγάζει από το γεγονός ότι η κεντρική τράπεζα λαμβάνει αποφάσεις για τα επιτόκια με γνώμονα την οικονομική ανάλυση και το δημόσιο συμφέρον, και όχι με βάση τις πολιτικές επιδιώξεις ή τις προσωπικές προτιμήσεις του εκάστοτε προέδρου. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, το πραγματικό διακύβευμα είναι αν η Fed θα συνεχίσει να λειτουργεί ανεξάρτητα, καθορίζοντας τη νομισματική πολιτική βάσει δεδομένων και συνθηκών της οικονομίας, ή αν θα υποκύψει σε πολιτικές πιέσεις και εκφοβισμό.
Όπως αναφέρθηκε, και νωρίτερα, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα επικρίνει τη νομισματική πολιτική της κεντρικής τράπεζας και έχει ζητήσει επιθετικές μειώσεις επιτοκίων, υποστηρίζοντας ότι κάτι τέτοιο θα ενίσχυε την προσιτότητα της στέγασης και θα μείωνε το κόστος δανεισμού για το αμερικανικό Δημόσιο.
Αβέβαιο το μέλλον του Πάουελ στη Fed
Η τρέχουσα ποινική έρευνα, η οποία περιλαμβάνει ανάλυση των δημόσιων δηλώσεων του Πάουελ και εξέταση των αρχείων δαπανών, εγκρίθηκε τον περασμένο Νοέμβριο από την Τζανίν Πίρο, εισαγγελέα της Περιφέρειας της Κολούμπια και μακροχρόνια σύμμαχο του προέδρου Τραμπ, σύμφωνα με δημοσίευμα στην αμερικανική εφημερίδα Wall Street Journal.
Ανεξαρτήτως της έκβασης, ο Τραμπ έχει κατά καιρούς αφήσει να εννοηθεί ότι εξετάζει την απομάκρυνση του Πάουελ από τη θέση του, ενώ σε μια ακόμη ασυνήθιστη κίνηση έχει επιχειρήσει να απολύσει και την κυβερνήτη της Fed, Λίζα Κουκ. Η υπόθεση αυτή αναμένεται να φτάσει στο Ανώτατο Δικαστήριο εντός του μήνα, προσθέτοντας ένα ακόμη θεσμικό μέτωπο στη διαμάχη.
Εν τω μεταξύ, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της Fed προχώρησαν τον προηγούμενο μήνα σε τρίτη διαδοχική μείωση του βασικού επιτοκίου κατά 25 μονάδες βάσης, διαμορφώνοντάς το σε εύρος 3,5% έως 3,75%, μετά από μια μακρά περίοδο σταθερότητας κατά το μεγαλύτερο μέρος του 2025. Οι αξιωματούχοι της τράπεζας έχουν ξεκαθαρίσει ότι δεν σκοπεύουν να προχωρήσουν σε νέες μειώσεις χωρίς επιπλέον στοιχεία για την πορεία του πληθωρισμού και της απασχόλησης. Η επόμενη συνεδρίαση της Fed έχει προγραμματιστεί για τις 27 και 28 Ιανουαρίου, με τις αγορές να δίνουν ελάχιστες πιθανότητες για αλλαγής πολιτικής.
Σε ό,τι αφορά στο προσωπικό του μέλλον, ο Πάουελ δήλωσε αποφασισμένος να συνεχίσει να εκτελεί τα καθήκοντά του «με ακεραιότητα και προσήλωση στην υπηρεσία του αμερικανικού λαού». Αν και η θητεία του ως προέδρου της Fed λήγει τον Μάιο, η ιδιότητά του ως μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου παρατείνεται έως το 2028, χωρίς να έχει ξεκαθαρίσει ο ίδιος αν θα παραμείνει μετά τη λήξη της προεδρικής του θητείας. Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι έχει ήδη επιλέξει τον αντικαταστάτη του, με τον Κέβιν Χάσετ να θεωρείται το επικρατέστερο όνομα, ενώ αντιδράσεις ακόμα και από Ρεπουμπλικανούς γερουσιαστές αναδεικνύουν πλέον ανοικτά το ζήτημα της ανεξαρτησίας και της αξιοπιστίας της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ.
