Πρακτικά άτοκα καθιστά τα δάνεια του νόμου Κατσέλη η χθεσινή απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, με την οποία ανατρέπεται η διεθνής πρακτική του υπολογισμού των τόκων. Κατά πλειοψηφία (35 – 12) οι δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου αποφάνθηκαν ότι ο υπολογισμός των τόκων στα δάνεια του νόμου Κατσέλη πρέπει να γίνει επί των μηναίων δόσεων και όχι με τη μέθοδο της τοκοχρεολυτικής αποπληρωμής.
Ενδεικτικά, για δάνειο 60.000 ευρώ, δανειολήπτης του νόμου Κατσέλη που πλήρωνε μέχρι σήμερα μηνιαία δόση 338 ευρώ, εκ των οποίων 185 ευρώ για κεφάλαιο και 153 ευρώ για τόκους, μετά τη χθεσινή απόφαση της Ολομέλειας του ΑΠ θα δει τη μηνιαία δόση του να υποχωρεί κατά 76 ευρώ και να διαμορφώνεται στα 262 ευρώ, εκ των οποίων μόλις 8 ευρώ αφορούν τόκους. Πρόκειται σαφώς για εξέλιξη που ελαφραίνει ανέλπιστα το βάρος αποπληρωμής των δανείων του νόμου Κατσέλη, δανείων που έχουν ήδη ρυθμιστεί με «κούρεμα» και έχουν εξασφαλίσει αναστολή πλειστηριασμού της πρώτης κατοικίας του δανειολήπτη.
Σημειώνεται ότι το σύνολο των πιστούχων που προσέφυγαν στον νόμο Κατσέλη είναι 200.000, με δάνεια της τάξεως των 7 δισ. ευρώ. Ωστόσο, η περίμετρος όσων πραγματικά ωφελούνται από την προστασία του νόμου, έχοντας πάρει δικαστική απόφαση για το ότι πληρούν τα κριτήρια για να ενταχθούν στον ν. 3869/2010, είναι μικρότερη. Σύμφωνα με πληροφορίες του powergame.gr, μελέτη που είχε εκπονήσει η KPMG για λογαριασμό των servicers εν όψει της πιλοτικής δίκης για τον εκτοκισμό των δανείων του ν. Κατσέλη, που διεξήχθη στις 27 Φεβρουαρίου του 2025, διαπίστωνε ότι οι δανειολήπτες που είχαν πάρει δικαστική απόφαση για να ενταχθούν στην προστασία του ν. Κατσέλη ήταν 100.000, με δάνεια περίπου 3 δισ. ευρώ.
Από αυτούς τους δανειολήπτες, οι εταιρείες διαχείρισης υπολόγιζαν να εισπράξουν τόκους περί το 1,1 δισ. ευρώ, τους οποίους χάνουν μετά τη χθεσινή απόφαση του Αρείου Πάγου. Η απώλεια αυτή συνιστά ισόποσο πλήγμα για τις ανακτήσεις των τιτλοποιήσεων του «Ηρακλή», δεδομένου ότι τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια του ν. Κατσέλη έχουν τιτλοποιηθεί και πωληθεί σε επενδυτές. Στις τιτλοποιήσεις έχουν παρασχεθεί κρατικές εγγυήσεις για την περίπτωση που δεν επιτευχθούν οι ανακτήσεις οφειλών, όπως προβλέπονται στα business plans που έχουν υποβάλει οι servicers. Εγείρεται επομένως κίνδυνος κατάπτωσης των εγγυήσεων, δηλαδή επιβάρυνση του δημόσιου χρέους και των Ελλήνων φορολογουμένων.
Σύμφωνα με τις πρώτες ψύχραιμες εκτιμήσεις, πάντως, ο κίνδυνος δεν είναι άμεσος και μπορεί να επιμεριστεί στα επόμενα χρόνια, καθιστώντας τις επιπτώσεις της χθεσινής απόφασης του ΑΠ για τον «Ηρακλή» διαχειρίσιμες. Τα πράγματα, βεβαίως, αλλάζουν αν η απόφαση των Αρεοπαγιτών για τον υπολογισμό των τόκων στα δάνεια του νόμου Κατσέλη προβλέπει αναδρομική ισχύ. Σημειώνεται ότι οι δικαστικές αποφάσεις για την υπαγωγή δανειοληπτών στον νόμο Κατσέλη ξεκίνησαν να εκδίδονται το 2012, με τις περισσότερες από το 2018 και μετά, ενώ η αποπληρωμή των δανείων αυτών εκτείνεται και πέραν των επομένων 20 ετών.
Οι εταιρείες διαχείρισης (σ.σ. σε αυτές βρίσκεται η πλειοψηφία των δανείων του ν. Κατσέλη, με τις τράπεζες να κατέχουν μικρό αριθμό) θα ξεκινήσουν να αποτιμούν τις επιπτώσεις της απόφασης του ΑΠ όταν την παραλάβουν καθαρογραμμένη -το αργότερο, όπως εκτιμάται, μέχρι την ερχόμενη Τρίτη- και αποκτήσουν εικόνα για το σκεπτικό τόσο της πλειοψηφίας όσο και της μειοψηφίας των ανωτάτων δικαστών. Παρά τις ψύχραιμες πρώτες αντιδράσεις, πάντως, γεγονός είναι ότι η απόφαση του ΑΠ βάζει τους servicers σε αχαρτογράφητα νερά και ανοίγει την κερκόπορτα για ανάλογες διεκδικήσεις πρακτικά άτοκων δανείων και από ευάλωτους δανειολήπτες ή δανειολήπτες που έχουν ρυθμίσει τα δάνειά τους μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού. Αν και δεν αποτελεί νομολογία και για άλλες περιπτώσεις, κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει ότι μελλοντικά και άλλοι δανειολήπτες θα σπεύσουν να αμφισβητήσουν δικαστικά τον υπολογισμό των τόκων των δανείων τους. Όπως επίσης, δεν μπορεί να αποκλειστεί ο κίνδυνος αρνητικών επιπτώσεων στην κουλτούρα πληρωμών μεσομακροπρόθεσμα, καθώς συνεπείς δανειολήπτες που σε πολλές περιπτώσεις πιέζονται για να εξυπηρετήσουν το δάνειό τους θα μπορούσαν να αποθαρρυνθούν να συνεχίσουν να είναι συνεπείς, βλέποντας ότι η καθυστέρηση δόσεων δεν έχει πρακτικά καμία επίπτωση.
Δεδομένο σε πρακτικό επίπεδο είναι ότι η απόφαση του ΑΠ θα προκαλέσει λειτουργικό χάος στις εταιρείες διαχείρισης και στις τράπεζες, καθώς θα πρέπει να επανασχεδιαστούν τα συστήματα για τον υπολογισμό των τόκων των δανείων του ν. Κατσέλη.
