Οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει νέους δασμούς στους Ευρωπαίους συμμάχους που έστειλαν μια συμβολική στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία, η οποία ως ημιαυτόνομη περιοχή της Δανίας εντάσσεται στην ΕΕ, θορύβησε τους κυβερνώντες της Γηραιάς Ηπείρου. Εκθέτει, επίσης, τον βαθμό που η ΕΕ είναι εξαρτώμενη από τις ΗΠΑ σε διάφορους τομείς, από την ενέργεια μέχρι την τεχνολογία. Ένας από αυτούς είναι οι υποδομές των συστημάτων διεκπεραίωσης ηλεκτρονικών συναλλαγών, με την ανάγκη για στρατηγική αυτονομία των κρατών-μελών να γίνεται όλο και πιο επιτακτική.
Οι εταιρείες Mastercard και Visa ελέγχουν τα δύο τρίτα των πληρωμών με κάρτες στην Ευρωζώνη. Τι θα γινόταν εάν η κυβέρνηση των Ρεπουμπλικανών αποφάσιζε να αξιοποιήσει την εξάρτηση αυτήν της Ευρώπης σε αμερικανικές εταιρείες, έτσι όπως εκμεταλλεύεται τους δασμούς ως μοχλό πίεσης στην πρόσφατη κρίση της Γροιλανδίας; Στόχος του Τραμπ είναι να αποκτήσουν οι ΗΠΑ τον έλεγχο του αρκτικού νησιού, κόντρα στο διεθνές δίκαιο και τις επιθυμίες των πολιτών του. Οι ΗΠΑ υπό την προεδρία Τραμπ συμπεριφέρονται ως ηγεμονική δύναμη στο εσωτερικό και το εξωτερικό της χώρας.
Μονόδρομος για την ΕΕ η αυτονομία στα συστήματα πληρωμών
Ο επικεφαλής της Bundesbank, Γιοάχιμ Νάγκελ, έχει τονίσει την ανάγκη να αποκτήσει η Ευρωζώνη αυτονομία στα συστήματα πληρωμών, τονίζοντας τα οφέλη από την υιοθέτηση του ψηφιακού ευρώ. «Θέλουμε να αναπτύξουμε το ψηφιακό ευρώ μαζί με καταναλωτές, τράπεζες, εμπόρους και αξιωματούχους», δήλωσε σε εκδήλωση της κεντρικής τράπεζας της Γερμανίας που έλαβε χώρα στο Βερολίνο προς τα τέλη του Ιανουαρίου. Εφόσον η νομοθεσία εγκριθεί το 2026, το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να εκδοθεί επίσημα και να τεθεί σε πλήρη χρήση εντός του 2029. «Για να το πω ξεκάθαρα: στα συστήματα πληρωμών είμαστε σήμερα πολύ εξαρτημένοι από τους ομίλους των ΗΠΑ», πρόσθεσε ο Νάγκελ.
Η Γερμανία, ωστόσο, διαθέτει τη δική της υπηρεσία καρτών. Στη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης, η Girocard παραμένει ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης στις πληρωμές μέσω καρτών (POS), κατέχοντας μερίδιο άνω του 41%-42% επί του συνολικού τζίρου στις πληρωμές του λιανικού εμπορίου, βάσει στοιχείων του Spiegel. Παρά την ηγετική θέση της, όμως, το μερίδιο της Girocard έχει μειωθεί ελαφρώς από 42,4% το 2023 σε 41,5% το 2024, λόγω της αύξησης των χρεωστικών καρτών από τη Visa και τη Mastercard. Όπως προέκυψε από έρευνα της εφημερίδας Tagesspiegel, οι Hypovereinsbank, Deutsche Kreditbank (DKB), ING και N26 παρέχουν ως βασικό προϊόν στους πελάτες τους χρεωστικές κάρτες Mastercard ή Visa.
Μολονότι δεν παρατηρείται μέχρι σήμερα καμία ένδειξη που να γεννά φόβους ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τα συστήματα ηλεκτρονικών πληρωμών ως μοχλό πίεσης, π.χ. με την επιβολή κυρώσεων σε ένα επικίνδυνο γεωπολιτικό παιχνίδι, ο Τραμπ έχει καταστήσει τις ΗΠΑ εξαιρετικά απρόβλεπτες. Όπως δήλωσε ο Πιέρο Σιπολόνε, μέλος του εκτελεστικού συμβουλίου της ΕΚΤ, στην εφημερίδα «Süddeutsche Zeitung», οι ΗΠΑ θα μπορούσαν θεωρητικά «να βγάλουν την πρίζα».
Ο αξιωματούχος της ΕΚΤ έφερε ως παράδειγμα την απόφαση των ΗΠΑ να επιβάλουν κυρώσεις σε δύο δικαστές του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ) για τη «στοχοποίηση του Ισραήλ». Υπενθυμίζουμε ότι το ΔΠΔ έχει εκδώσει ένταλμα σύλληψης εις βάρος του πρωθυπουργού του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, και του πρώην υπουργού Αμύνης, Γιοάβ Γκάλαντ. Οπότε αυτοί οι δύο δικαστές δεν έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν κάρτες Mastercard και Visa ακόμη και αν βρίσκονται στην Ευρώπη, επειδή είναι μπλοκαρισμένες, υπενθύμισε ο Σιπολόνε.
Το σύστημα πληρωμών Wero
Εν τω μεταξύ, το Wero, το νέο ψηφιακό σύστημα πληρωμών στην Ευρώπη, έχει ισχυρή απήχηση, καθώς υποστηρίζεται από ευρωπαϊκές τράπεζες. Μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2025 το Wero κατάφερε να συγκεντρώσει πάνω από 43,5 εκατ. χρήστες. Το σύστημα ξεκίνησε τη λειτουργία του στο δεύτερο εξάμηνο του 2024 σε Γερμανία, Γαλλία και Βέλγιο, με τη Γαλλία να δείχνει τα υψηλότερα ποσοστά υιοθέτησης: Εντός 12μήνου επεξεργάστηκε συναλλαγές με συνολικό όγκο 7,5 δισ. ευρώ.
Υπάρχει, ωστόσο, μεγάλος βαθμός εξάρτησης των ψηφιακών υποδομών και ειδικότερα του υπολογιστικού νέφους σε αμερικανικές εταιρείες – δηλαδή τις Amazon Web Services (AWS), Microsoft Azure και Google Cloud. Επίσης, οι πιστοληπτικές αξιολογήσεις γίνονται κυρίως από τις Moody’s, S&P και Fitch.
Σημειώνεται, τέλος, ότι η αγορά υπολογιστικού νέφους των ΗΠΑ στηρίζεται σε εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης, όπου η Ευρώπη υστερεί αισθητά απέναντι στις ΗΠΑ. Οπότε η Ευρώπη θα πρέπει να χαράξει μια ευρύτερη στρατηγική για να θωρακίσει την αυτονομία των οικονομιών της.
