Η Ευρώπη επιταχύνει τη δημιουργία εναλλακτικών συστημάτων για την εκτέλεση διασυνοριακών πληρωμών προκειμένου να μειώσει την εξάρτηση στα δίκτυα των Visa και Mastercard. Οι δυο αμερικανικές εταιρείες υπολογίζεται ότι ήλεγχαν τα δυο τρίτα των ηλεκτρονικών συναλλαγών στην Ευρωζώνη, σύμφωνα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας του 2022. Ακόμη και στην περίπτωση της Γερμανίας, όπου η ψηφιακή κάρτα Girocard αντιπροσωπεύει το 70% της εγχώριας αγοράς, η παρουσία των Visa και Mastercard επεκτείνεται σημαντικά.
Σκοπός του ψηφιακού ευρώ και του ψηφιακού πορτοφολιού Wero που λάνσαρε η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πληρωμών (EPI) είναι να κατοχυρώσουν αυτονομία τα κράτη-μέλη όχι μόνον στις εγχώριες αλλά και στις διεθνείς συναλλαγές. Οι ΗΠΑ υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ έχουν δείξει πως προτίθενται να χρησιμοποιήσουν οικονομικά εργαλεία ως μοχλό πίεσης ακόμη και απέναντι σε συμμάχους. Σήμερα είναι οι δασμοί αλλά το μέλλον έχει γίνει εξαιρετικά αβέβαιο και ευμετάβλητο.
«Είμαστε εξαρτημένοι σε μεγάλο βαθμό στις διεθνείς λύσεις πληρωμών», δήλωσε χθες στους Financial Times η Μαρτίνα Βέινμερτ, διευθύνουσα σύμβουλος της ΕΡΙ, μια κοινοπραξία από 16 ευρωπαϊκές τράπεζες και εταιρείες χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένης της Deutsche Bank και της BNP Paribas. Πρόσθεσε ότι αν και αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν τα δικά τους συστήματα πληρωμών, κανένα δεν λειτουργεί διασυνοριακά. Εάν αναλογιστεί κανείς ότι μειώνονται οι συναλλαγές σε μετρητά, τότε η θέση των Mastercard και Visa γίνεται ακόμη πιο στρατηγική στην Ευρώπη. Μετά το λανσάρισμα τον Ιούλιο του 2024, το Wero έγινε διαθέσιμο στη Γερμανία, τη Γαλλία, το Βέλγιο και την Ολλανδία.
Μέχρι τις αρχές του 2026 έχει εκτιμηθεί πως οι χρήστες του ξεπερνούν τα 43 με 48 εκατομμύρια. Στη Γαλλία, η χρήση αυξήθηκε θεαματικά λόγω της «μετανάστευσης» χρηστών από το Paylib στο Wero. Στην Ολλανδία αντικατέστησε το iDeal. Πολλοί από τους χρήστες, ως εκ τούτου, προέρχονται από την αυτόματη μεταφορά πελατών των μεγάλων τραπεζών που υποστηρίζουν την πρωτοβουλία (EPI), και όχι απαραίτητα ενεργούς χρήστες σε καθημερινή βάση, αν και η χρήση αυξάνεται σταθερά.
Την ανησυχία του για τη στρατηγική εξάρτηση της Ε.Ε σε αμερικανικές εταιρείες εξέφρασε σε πρόσφατη ομιλία ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι. «Η μεγάλη αλληλεπίδραση έχει δημιουργήσει εξαρτήσεις που μπορεί να αποτελέσουν αντικείμενο κατάχρησης εάν οι συνέταιροι δεν είναι σύμμαχοι», δήλωσε σε πρόσφατη ομιλία. Πρωτοβουλίες όπως το ψηφιακό πορτοφόλι «Wero» και το ψηφιακό ευρώ στοχεύουν ακριβώ; στη δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού δικτύου έως το 2027, προκειμένου να διασφαλιστεί η οικονομική, ασφαλιστική και γεωπολιτική ανεξαρτησία της περιοχής. Το ψηφιακό ευρώ αναμένεται να κυκλοφορήσει πλήρως γύρω στο 2029, εφόσον εγκριθεί η σχετική νομοθεσία της ΕΕ εντός του 2026. Οι πρώτες πιλοτικές εφαρμογές και συναλλαγές ενδέχεται να ξεκινήσουν νωρίτερα, εντός του 2027, ενώ η ΕΚΤ βρίσκεται ήδη σε φάση προετοιμασίας από τα τέλη του 2023.
Ο Πιέρο Σιπολόνε, το μέλος του εκτελεστικού συμβουλίου της ΕΚΤ, τόνισε τη σημασία του την περασμένη εβδομάδα. «Ως Ευρωπαίοι πολίτες, θέλουμε να αποφύγουμε μια κατάσταση όπου η Ευρώπη θα εξαρτάται υπερβολικά από συστήματα πληρωμών που δεν βρίσκονται στα χέρια μας», δήλωσε. Το ψηφιακό ευρώ, ωστόσο, διχάζει τους Ευρωπαίους αξιωματούχους, ενώ ορισμένα πιστωτικά ιδρύματα έχουν ασκήσει πιέσεις εναντίον του, ισχυριζόμενα ότι θα υπονόμευε τις προσπάθειες του ιδιωτικού τομέα. Η αντίδραση αυτή πηγάζει κυρίως από τον φόβο για απώλεια κερδοφορίας, τη μείωση των καταθέσεων και την αλλαγή του ρόλου των τραπεζών στο ψηφιακό οικοσύστημα.
Οι τράπεζες φοβούνται ότι οι πελάτες θα μεταφέρουν τα χρήματά τους από τους εμπορικούς λογαριασμούς σε ψηφιακά πορτοφόλια (wallets) της ΕΚΤ. Αυτό θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος χρηματοδότησης των τραπεζών και να μειώσει τη διαθεσιμότητα πιστώσεων. Ένα σημαντικό μέρος των εσόδων των τραπεζών προέρχεται από πληρωμές και συναλλαγές (π.χ. κάρτες). Το ψηφιακό ευρώ σχεδιάζεται να είναι δωρεάν για τους χρήστες και να προσφέρει χαμηλότερο κόστος στους εμπόρους, απειλώντας τις προμήθειες που κερδίζουν οι τράπεζες και οι πάροχοι πληρωμών. Αυτόν τον φόβο έχουν εκφράσει τραπεζικοί παράγοντες σ’ ότι αφορά το Wero, διότι το ψηφιακό ευρώ μπορεί να υπονομεύσει τις προσπάθειές τους να δημιουργήσουν πανευρωπαϊκές λύσεις, επιβάλλοντας ένα κρατικό σύστημα. Αυτός είναι ο λόγος που η ψηφοφορία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θεωρείται κρίσιμη.
