Οι απαιτήσεις μόχλευσης (leverage) στις τράπεζες, σύμφωνα με έρευνα της Scope Ratings αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία για τη διαμόρφωση της στρατηγικής κινδύνου των μεγάλων ευρωπαϊκών τραπεζών.
Ενώ η ανάκαμψη μετά την πανδημία έφερε την επαναφορά των απαιτήσεων βάσει κινδύνου, οι περιορισμοί της μόχλευσης έχουν γίνει πιο δεσμευτικοί από το 2022, επηρεάζοντας άμεσα τη δυνατότητα των τραπεζών να διαχειρίζονται χαμηλού κινδύνου δραστηριότητες με υψηλή κεφαλαιακή ένταση.
Σύμφωνα με την έρευνα της Scope, η πίεση για υψηλότερη απόδοση ανά μονάδα μόχλευσης ενθαρρύνει την ανάληψη μεγαλύτερων κινδύνων, θέτοντας παράλληλα ζητήματα διατήρησης της εμπιστοσύνης των αγορών σε περιόδους πίεσης. Η τάση αυτή εγείρει ερωτήματα για το πώς οι δεσμευτικοί περιορισμοί μόχλευσης επηρεάζουν το ευρωπαϊκό τραπεζικό τοπίο, ειδικά στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Scope: Δεσμευτικοί περιορισμοί μόχλευσης και ανάληψη τραπεζικού κινδύνου
Η νέα ανάλυση της Scope Ratings δείχνει ότι οι δεσμευτικοί περιορισμοί μόχλευσης ωθούν τις τράπεζες σε μεγαλύτερη ανάληψη κινδύνου. Καθώς η αύξηση του ισολογισμού καταναλώνει κεφάλαιο Tier 1 ανεξαρτήτως του κινδύνου, οι τράπεζες τείνουν να επενδύουν σε υψηλότερου κινδύνου περιουσιακά στοιχεία, αξιοποιώντας τα μεγαλύτερα έσοδα ανά μονάδα μόχλευσης.
Το φαινόμενο αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τις μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες, με τις απαιτήσεις μόχλευσης να είναι δεσμευτικές για εννέα από τις 24 μεγαλύτερες τράπεζες στην Ευρώπη, μεταξύ των οποίων οι τέσσερις μεγαλύτερες βρετανικές (HSBC, Barclays, Lloyds, NatWest).
Scope: Μόχλευση και αρνητικές επιπτώσεις για την ανάπτυξη των τραπεζών
Όπως επισημαίνει ο Μάγκνους Ράισινγκ, ανώτερος αναλυτής της Scope, «στο περιθώριο, η τάση προς δεσμευτική μόχλευση θεωρείται αρνητική για τον τραπεζικό τομέα». Η μόχλευση μπορεί να περιορίσει την ανάπτυξη, να μειώσει τη δυνατότητα χαμηλού κινδύνου επιχειρηματικών δραστηριοτήτων με έντονη παρουσία στον ισολογισμό και να ενθαρρύνει αντιφατικές απομειώσεις κεφαλαίου σε περιόδους πίεσης για τη διατήρηση των απαιτήσεων μόχλευσης.
Σε αντίθεση με τα μαξιλάρια (buffers) βάσει κινδύνου, όπου σε περιόδους πίεσης μπορεί να απελευθερωθούν ορισμένα αποθέματα, η απαίτηση μόχλευσης προσφέρει περιορισμένη scope για ευελιξία, αυξάνοντας τον κίνδυνο παραβίασης των κανόνων σε καταστάσεις κρίσης.
Προκλήσεις στη Βρετανία
Οι δεσμευτικοί περιορισμοί μόχλευσης είναι ιδιαίτερα έντονοι στη Βρετανία, αν και δεν αποτελούν αποκλειστικά βρετανικό φαινόμενο. Στην αξιολόγηση των απαιτήσεων κεφαλαίου των τραπεζών τον Δεκέμβριο του 2025, η Τράπεζα της Αγγλίας σημείωσε ότι η μείωση των μέσων σταθμισμένων κινδύνων σημαίνει ότι η μόχλευση έχει γίνει η κύρια ή σχεδόν κύρια δεσμευτική απαίτηση για περισσότερες τράπεζες.
Παράλληλα, η Financial Policy Committee (FPC) μείωσε την αξιολόγηση του κατάλληλου benchmark για το σύστημα Tier 1 στο 13% από 14%, λαμβάνοντας υπόψη το κόστος των κεφαλαιακών απαιτήσεων για την ανάπτυξη έναντι των ωφελειών στη μείωση της πιθανότητας και των επιπτώσεων μιας χρηματοπιστωτικής κρίσης. Η μείωση αυτή αντανακλά την εκτίμηση ότι ο βρετανικός τραπεζικός τομέας είναι πιο ανθεκτικός σε σχέση με την προηγούμενη αξιολόγηση.
Επίδραση στη σταθερότητα και την ανάπτυξη των τραπεζών
Ο Μάγκνους Ράισινγκ προσθέτει ότι «παρά τη χαλάρωση του κεφαλαιακού πλαισίου, η μείωση των απαιτήσεων κάτω από το 13% θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη αστάθεια και αρνητικές επιπτώσεις στην μακροπρόθεσμη ανάπτυξη των τραπεζών».
Το εύρος των κεφαλαιακών μέτρων παραμένει κρίσιμο για τη διασφάλιση ισορροπίας μεταξύ ανάπτυξης και σταθερότητας, με τις δεσμευτικές απαιτήσεις μόχλευσης να παίζουν κεντρικό ρόλο στον καθορισμό της στρατηγικής των τραπεζών.
