Η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, ανακοίνωσε ότι ο ρόλος της κυβέρνησης στην Banca Monte dei Paschi di Siena SpA «έχει ολοκληρωθεί», σηματοδοτώντας την αποχώρηση του ιταλικού Δημοσίου από τη διοίκηση και τις στρατηγικές αποφάσεις της ιστορικής τράπεζας.
Σε συνέντευξή της, η Μελόνι χαρακτήρισε την υπόθεση της διάσωσης και αναδιάρθρωσης της Monte Paschi ως «ένα από τα πιο σύνθετα ζητήματα που κληρονομήσαμε και διαχειριστήκαμε με επιτυχία».
Όπως τόνισε, η τράπεζα αποτελεί πλέον «έναν σταθερό οργανισμό», αφήνοντας να εννοηθεί ότι το κράτος δεν θα έχει περαιτέρω ρόλο στη διακυβέρνησή της.
Από τη διάσωση στην αναγέννηση
Η Monte Paschi, με έδρα τη Siena, βρέθηκε στο επίκεντρο της ιταλικής χρηματοπιστωτικής κρίσης ήδη από το 2009, όταν χρειάστηκε κρατική στήριξη. Το 2017 ουσιαστικά εθνικοποιήθηκε, έπειτα από συσσωρευμένες ζημιές που απειλούσαν τη βιωσιμότητά της.
Η σταδιακή ανάκαμψη της τράπεζας επιταχύνθηκε τα τελευταία χρόνια, υπό τη διοίκηση του διευθύνοντος συμβούλου Luigi Lovaglio, επωφελούμενη και από την άνοδο των επιτοκίων που ενίσχυσε την κερδοφορία του τραπεζικού κλάδου. Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των αγορών επέτρεψε στην κυβέρνηση Μελόνι να μειώσει σταδιακά το ποσοστό συμμετοχής της.
Σήμερα, το ιταλικό Δημόσιο διατηρεί περίπου 4,9% των μετοχών — ένα ποσοστό που, σύμφωνα με την πρωθυπουργό, «σαφώς δεν μας επιτρέπει να ασκούμε επιρροή στη διακυβέρνηση». Όπως ξεκαθάρισε, η Ρώμη δεν θα συμμετάσχει στον ορισμό νέων διοικητικών και εποπτικών οργάνων, ενόψει της επικείμενης ανανέωσης του διοικητικού συμβουλίου.
Η εξαγορά της Mediobanca αλλάζει το τοπίο
Το 2025, η Monte Paschi ολοκλήρωσε μια συμφωνία-ορόσημο ύψους 17 δισ. ευρώ για την εξαγορά της Mediobanca SpA, δημιουργώντας την τρίτη μεγαλύτερη τράπεζα στην Ιταλία βάσει ενεργητικού. Η κίνηση αυτή αναδιαμόρφωσε τον χρηματοπιστωτικό χάρτη της χώρας και θεωρήθηκε εντυπωσιακή ανατροπή, δεδομένης της προηγούμενης κρίσιμης κατάστασης της τράπεζας.
Η νέα οντότητα ανακοίνωσε ότι σχεδιάζει να επιστρέψει περίπου 16 δισ. ευρώ στους επενδυτές έως το 2030, ποντάροντας στις συνέργειες και στην αύξηση εσόδων και κερδών που θα προκύψουν από τη συγχώνευση.
Ωστόσο, μετά τις δηλώσεις της Μελόνι, η μετοχή της Monte Paschi κατέγραψε σημαντική πτώση στο χρηματιστήριο του Μιλάνου, αντανακλώντας την ευαισθησία της αγοράς στις πολιτικές εξελίξεις.
Το όραμα για έναν «τρίτο τραπεζικό πόλο»
Η Μελόνι επανέλαβε ότι παραμένει υπέρ της δημιουργίας ενός «τρίτου τραπεζικού πόλου» στην Ιταλία, ικανού να εξισορροπήσει τους μεγαλύτερους τραπεζικούς ομίλους της χώρας.
Ωστόσο, υπογράμμισε ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο «δεν εξαρτάται πλέον από εμάς», καθώς το κράτος δεν διαθέτει πια τον έλεγχο που θα του επέτρεπε να κατευθύνει τις εξελίξεις.
Η συζήτηση για τον ρόλο του κράτους στον τραπεζικό τομέα επεκτείνεται και πέρα από τη Monte Paschi. Ερωτηθείσα για την Assicurazioni Generali SpA, τη μεγαλύτερη ασφαλιστική εταιρεία της Ιταλίας, η πρωθυπουργός στάθηκε στη σημασία της εγχώριας αποταμίευσης.
Όπως είπε, οι Ιταλοί είναι «ένας λαός αποταμιευτών» και η διαχείριση αυτών των πόρων αποτελεί «θεμελιώδες στοιχείο του πλούτου που παράγεται στη χώρα».
Επενδύσεις με εθνικό αποτύπωμα
Η Μελόνι τόνισε ότι η κυβέρνηση δεν προτίθεται να επιβάλει «αθέμιτους περιορισμούς» στη διοίκηση εταιρειών που διαχειρίζονται ιταλικές αποταμιεύσεις.
Παρ’ όλα αυτά, υπογράμμισε ότι είναι σημαντικό τα κεφάλαια που συγκεντρώνονται στην Ιταλία να επενδύονται με τρόπο που ενισχύει την εγχώρια οικονομία, δημιουργώντας έναν «ενάρετο κύκλο» ανάπτυξης.
Η αποχώρηση του κράτους από την ενεργή εμπλοκή στη Monte Paschi σηματοδοτεί το τέλος μιας μακράς περιόδου κρατικής παρέμβασης στον τραπεζικό τομέα.
Νέο κεφάλαιο για την τράπεζα
Παράλληλα, ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο για την τράπεζα, η οποία καλείται πλέον να χαράξει την πορεία της με μεγαλύτερη ανεξαρτησία — αλλά και με αυξημένες προσδοκίες από τις αγορές και τους επενδυτές.
Η εξέλιξη αυτή αντικατοπτρίζει τη στρατηγική της ιταλικής κυβέρνησης να περιορίσει την άμεση παρουσία της στην οικονομία, διατηρώντας ωστόσο πολιτικό ενδιαφέρον για τη διαχείριση των εθνικών χρηματοοικονομικών πόρων.
Το κατά πόσο το νέο αυτό μοντέλο θα αποδειχθεί βιώσιμο, θα κριθεί από τις επιδόσεις της Monte Paschi τα επόμενα χρόνια και από τη συνολική ανθεκτικότητα του ιταλικού τραπεζικού συστήματος.
