Ο κίνδυνος νέου κύματος πληθωρισμού επιστρέφει στο προσκήνιο της παγκόσμιας οικονομίας, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή προκαλεί έντονες αναταράξεις στις αγορές ενέργειας.
Οι μεγαλύτερες κεντρικές τράπεζες του κόσμου συνεδριάζουν αυτή την εβδομάδα υπό την πίεση των αυξανόμενων τιμών πετρελαίου και της γεωπολιτικής αβεβαιότητας, εξετάζοντας εάν θα χρειαστεί να αναβάλουν τις μειώσεις επιτοκίων ή ακόμη και να επανέλθουν σε αυστηρότερη νομισματική πολιτική. Αλλά οι πιέσεις στασιμοπληθωρισμού (υψηλός πληθωρισμός με αναιμική, στάσιμη έως αρνητική ανάπτυξη) στις οικονομίες προκαλούν παραζάλη και στις δυο πλευρές του Ατλαντικού.
Οι μεγαλύτερες κεντρικές τράπεζες του κόσμου βρίσκονται αντιμέτωπες με μια νέα απειλή για τον πληθωρισμό, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν προκαλεί αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Παρά την αυξανόμενη ανησυχία, άμεσες αλλαγές στη νομισματική πολιτική δεν αναμένονται προς το παρόν. Η Αμερικανική Ομοσπονδιακ’ή Τράπεζα (Fed), η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ|ECB) και η Τράπεζα τη Αγγλίας (BoE) εκτιμάται ότι θα διατηρήσουν σταθερά τα επιτόκια, καθώς αξιολογούν πόσο θα επηρεάσει η άνοδος του κόστους ενέργειας τις τιμές καταναλωτή και την οικονομική ανάπτυξη.
Συνολικά, 18 κεντρικές τράπεζες πρόκειται να λάβουν αποφάσεις νομισματικής πολιτικής αυτή την εβδομάδα, επηρεάζοντας οικονομίες που αντιπροσωπεύουν σχεδόν τα δύο τρίτα της παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας, μεταδίδει το Bloomberg.
Η διάρκεια του πολέμου θα καθορίσει τον πληθωρισμό
Η βασική αβεβαιότητα για τις αγορές είναι η διάρκεια της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Οι επενδυτές δυσκολεύονται να εκτιμήσουν την εξέλιξη της κρίσης, ιδιαίτερα λόγω της αβεβαιότητας γύρω από τις αποφάσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.
Οι διακυμάνσεις στις τιμές πετρελαίου έχουν ενισχύσει τους φόβους για ένα σενάριο στασιμοπληθωρισμού, δηλαδή συνδυασμό υψηλού πληθωρισμού και ασθενικής ανάπτυξης.
Την ίδια στιγμή, οι κυβερνήσεις και οι κεντρικές τράπεζες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τις επιπτώσεις από τους αμερικανικούς δασμούς και το ολοένα πιο κατακερματισμένο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Πληθωρισμός: Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο της ενεργειακής κρίσης
Σημαντικό ρόλο στις εξελίξεις παίζει η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους πιο κρίσιμους ενεργειακούς διαύλους του κόσμου.
Ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν Μοτζτάμπα Χαμενεΐ έχει δηλώσει ότι το πέρασμα θα παραμείνει ουσιαστικά κλειστό για ορισμένα πλοία, γεγονός που εντείνει τους φόβους για διαταραχή της παγκόσμιας προσφοράς ενέργειας.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Bloomberg Economics Τομ Όρλικ σχολίασε ότι οι κεντρικές τράπεζες έχουν περιορισμένα μέσα για να αντιμετωπίσουν τέτοιου είδους γεωπολιτικά σοκ.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, οι κεντρικές τράπεζες μπορούν να καθορίζουν τα επιτόκια, αλλά δεν μπορούν να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ.
Η στάση των ΗΠΑ απέναντι στον πληθωρισμό
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η Federal Reserve εξακολουθεί να εξετάζει το ενδεχόμενο μειώσεων επιτοκίων μέσα στο έτος, αν και όχι άμεσα.
Οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό από την ενεργειακή κρίση αντισταθμίζονται εν μέρει από σημάδια επιβράδυνσης στην αμερικανική αγορά εργασίας.
Η επενδυτική τράπεζα Morgan Stanley εξακολουθεί να προβλέπει μειώσεις επιτοκίων κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες τον Ιούνιο και τον Σεπτέμβριο, αν και αναγνωρίζει ότι η γεωπολιτική κρίση μπορεί να προκαλέσει καθυστερήσεις.
Σύμφωνα με τον οικονομολόγο της Commerzbank Κρίστοφ Μπαλτς, ακόμη και σε περίπτωση παρατεταμένων υψηλών τιμών πετρελαίου, οι πολιτικές πιέσεις για χαλαρότερη νομισματική πολιτική — ιδιαίτερα ενόψει των εκλογών — καθιστούν πιθανότερες τις μειώσεις επιτοκίων από τις αυξήσεις.
Πληθωρισμός: Η εικόνα για την Ευρώπη
Στην Ευρώπη, η κατάσταση εμφανίζεται διαφορετική. Παρά τους κινδύνους για την ανάπτυξη, η προσοχή των αρχών παραμένει στραμμένη στον πληθωρισμό, με αποτέλεσμα να έχουν σχεδόν εξαφανιστεί οι προσδοκίες για άμεση χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου ο πληθωρισμός είχε ξεπεράσει το 11% το 2022, οι πιθανότητες για μείωση επιτοκίων τον Μάρτιο είχαν φτάσει σχεδόν το 80% πριν την έναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν.
Σήμερα, οι αγορές θεωρούν πιο πιθανό το σενάριο διατήρησης των επιτοκίων, ενώ ορισμένοι επενδυτές αρχίζουν ακόμη και να τιμολογούν πιθανότητα αύξησης.
Η διαχειρίστρια χαρτοφυλακίου της CG Asset Management Έμα Μοριάρτι χαρακτήρισε την κατάσταση ως ένα κλασικό παράδειγμα στασιμοπληθωρισμού, όπου η κεντρική τράπεζα πρέπει να ισορροπήσει ανάμεσα στον περιορισμό του πληθωρισμού και στην προστασία της οικονομικής δραστηριότητας.
Η κρίση επηρεάζει ιδιαίτερα και την Ασία, καθώς πολλές χώρες εξαρτώνται από εισαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή.
Η Bank of Japan αντιμετωπίζει αυξανόμενες πιέσεις, καθώς ο πληθωρισμός στη χώρα υπερβαίνει τον στόχο του 2% για τέσσερα συνεχόμενα χρόνια.
Περισσότερο από 80% των αποστολών πετρελαίου προς την Ασία διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που καθιστά την περιοχή ιδιαίτερα ευάλωτη σε ενδεχόμενη παρατεταμένη διαταραχή της προσφοράς.
Σύμφωνα με μοντέλο της Bloomberg Economics, ένας αποκλεισμός των Στενών για έναν μήνα θα μπορούσε να οδηγήσει την τιμή του Brent στα 105 δολάρια το βαρέλι, ενώ ένα τρίμηνο μπλοκάρισμα θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις τιμές έως και τα 164 δολάρια.
Προετοιμασία για ένα αβέβαιο οικονομικό περιβάλλον
Το International Monetary Fund προειδοποιεί ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τις αγορές, την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό.
Η γενική διευθύντρια του Ταμείου Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα τόνισε ότι οι κυβερνήσεις και οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να προετοιμαστούν για απρόβλεπτες εξελίξεις.
Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά, στο νέο παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να είναι έτοιμοι ακόμη και για σενάρια που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδιανόητα.
ΟΟΣΑ για πόλεμο στο Ιράν: Είναι πολύ νωρίς να ποσοτικοποιηθεί ο αντίκτυπος στην παγκόσμια ανάπτυξη
Είναι πολύ νωρίς για να ποσοτικοποιηθεί ο αντίκτυπος που μπορεί να έχει η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή στην παγκόσμια ανάπτυξη, όμως υπάρχει αυτή τη στιγμή σημαντικό επίπεδο καθοδικού κινδύνου για την παγκόσμια οικονομία, δήλωσε σήμερα ο γενικός γραμματέας του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ).
«Φυσικά σε μεγάλο βαθμό θα εξαρτηθεί από πολλούς παράγοντες τους οποίους δεν έχουμε … τη διάρκεια της σύγκρουσης και των συνεχιζόμενων εξελίξεων, όμως αρκεί να πούμε ότι υπάρχει αυτή τη στιγμή σημαντικό επίπεδο καθοδικού κινδύνου στην παγκόσμια οικονομία», δήλωσε σήμερα ο Ματίας Κόρμαν σε συνέντευξη Τύπου στο Βουκουρέστι.
Η εκτίμηση του ΟΟΣΑ για την παγκόσμια ανάπτυξη το 2026 είναι αυτή τη στιγμή λίγο κάτω από 3%.
