Σε εγρήγορση και με ασαφή ακόμη εικόνα για τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν που θα κρίνει και τις τελικές επιπτώσεις στο τραπεζικό σύστημα, βρίσκονται οι Έλληνες τραπεζίτες. Οι φόβοι τους εστιάζουν σε σοβαρό πλήγμα στο ΑΕΠ και τον πληθωρισμό που θα επιφέρει η παράταση του πολέμου που αρχικά θεωρούνταν υπόθεση μηνός, και οι ελπίδες τους εναποτίθενται σε εκτόνωση της γεωπολιτικής κρίσης μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Κάτι, ωστόσο, που «σαμποτάρουν» οι χθεσινές προειδοποιήσεις του Αμερικανού Προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ για νέα στρατιωτική κλιμάκωση κατά του Ιράν. Οι δηλώσεις αυτές οδήγησαν ανοδικά κατά 8% τις τιμές στα συμβόλαια του πετρελαίου Brent (109 δολ./βαρέλι) και 10% στα συμβόλαια του αργού WTI (110 δολ./βαρέλι). «Θα πλήξουμε το Ιράν εξαιρετικά σκληρά τις επόμενες δύο έως τρεις εβδομάδες», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Πρόεδρος Τραμπ, συμπληρώνοντας ότι ο πόλεμος δεν θα διαρκέσει πολύ, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο συνέχισης των διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη.
Ο κρίσιμος Απρίλιος
Σε κάθε περίπτωση, οι δηλώσεις Τραμπ παραμένουν αμφίσημες και κάθε άλλο παρά εκτονώνουν την αβεβαιότητα στις αγορές. Στο κλίμα αυτό, μέχρι στιγμής οι Έλληνες τραπεζίτες, δεν έχουν διαπιστώσει αρνητικές επιπτώσεις στην ζήτηση για δάνεια, στην ποιότητα των χαρτοφυλακίων και δη στα χαρτοφυλάκια που σχετίζονται με τον τουρισμό και τη ναυτιλία. Επίσης, τα spot επιτόκια του Euribor (το Euribor τριμήνου στο 2,10%) δεν έχουν μεγάλες μεταβολές σε σχέση με τα προ πολέμου επίπεδα, ενώ σχεδόν αμελητέα αύξηση καταγράφεται στο spread των ομολόγων (ενδεικτικά, το spread του δεκαετούς ομολόγου που εξέδωσε το Ελληνικό Δημόσιο τον Ιανουάριο έχει σημειώσει άνοδο μόνο 15 bps). Ωστόσο, η προβολή των επιτοκίων Euribor στο μέλλον δείχνει ότι η αγορά εκλαμβάνει την γεωπολιτική κρίση ως πληθωριστική κρίση μέσω της ανόδου πετρελαίου και ενέργειας, προδιαγράφοντας αυξήσεις επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ενδεικτικά, το Euribor Ιουνίου βρίσκεται στο 2,52% και το Euribor Δεκεμβρίου 2026 στο 2,85%, έχοντας αγγίξει και το 3%, από περίπου 2% προ πολέμου).
Πάντως, αν και οι αγορές προεξοφλούν δύο αυξήσεις επιτοκίων, ή ακόμη και τρεις, εντός του έτους, οι τραπεζίτες δεν αποκλείουν και απουσία κινήσεων από την ΕΚΤ. Το “κλειδί” για την ανατροπή βρίσκεται στην 28η Απριλίου. Όπως αναφέρουν, τότε λήγει το διάστημα των 60 ημερών στο οποίο ο Αμερικανός Πρόεδρος πρέπει να προσέλθει στο Κογκρέσο για να παρουσιάσει τα αποτελέσματα της πολεμικής επιχείρησης στο Ιράν και να λάβει ή μη την έγκριση του νομοθετικού σώματος της Ομοσπονδιακής κυβέρνησης των ΗΠΑ για την συνέχιση της επιχείρησης. Αν δεν δώσει την έγκρισή του, εντός ενός μηνός, δηλ. μέχρι τις 28 Μαΐου, όλες οι αμερικανικές δυνάμεις θα πρέπει να έχουν επιστρέψει στην αρχική τους βάση, τερματίζοντας τον πόλεμο στο Ιράν.
Τα επιτόκια, τα χαρτοφυλάκια δανείων και ο τουρισμός
Με κρίσιμες τις εξελίξεις εντός του Απριλίου, οι τραπεζίτες παραμένουν σε εγρήγορση, με το ατού, ωστόσο, οι ελληνικές τράπεζες να βρίσκονται στην καλύτερη από ποτέ χρηματοοικονομική κατάσταση. Οι δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας βρίσκονται σχεδόν στο 20%, έχοντας διπλασιαστεί από τα προ ελληνικής κρίσης επίπεδα, η ρευστότητά τους είναι εξαιρετική, με δείκτες δανείων προς καταθέσεις στο 62,5% μόλις και τα βιβλία τους καθαρά από κόκκινα δάνεια, δίνοντας τη δυνατότητα απορρόφησης κραδασμών. Οι επιπτώσεις στον πληθωρισμό λόγω του ενεργειακού κόστους και η επιβράδυνση του ΑΕΠ, δεν φαίνεται ότι θα αποφευχθούν, πάντως, έστω και αν ο πόλεμος σταματήσει μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Ήδη οι τραπεζίτες έχουν μειώσει τις προσδοκίες τους για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας φέτος, από 2,3% σε 1,8% – 1,9% και αναμένουν υψηλότερο πληθωρισμό. Επιβράδυνση της ανάπτυξης και αυξημένος πληθωρισμός στην ευρωζώνη, οδηγεί σε υψηλότερα επιτόκια. Κάτι, ωστόσο, που η ΕΚΤ θα αποφύγει, αν δει σημάδια για σύντομη λήξη του πολέμου, έτσι ώστε να μην επιφέρει περαιτέρω πλήγμα στην οικονομική δραστηριότητα με την αύξηση του κόστους χρήματος.
Όπως αναφέρουν οι τραπεζίτες, αν η ΕΚΤ ανεβάσει τα επιτόκια, τότε αυτομάτως θα προσαρμοστούν ανοδικά τα κυμαινόμενα επιτόκια των δανείων. Η νέα παραγωγή δανείων, πάντως, είναι στη συντριπτική της πλειοψηφία σε σταθερά επιτόκια. Οι τραπεζίτες σημειώνουν επίσης ότι η αύξηση στο κόστος της ενέργειας και των καυσίμων δεν έχει επηρεάσει ακόμη την κατανάλωση, ούτε τη ζήτηση για δάνεια από νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Η ποιότητα των χαρτοφυλακίων δεν έχει επίσης επιδεινωθεί και δεν παρατηρούνται καθυστερήσεις στις αποπληρωμές και νέες επισφάλειες εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν. Επιπλέον, τα χαρτοφυλάκια ναυτιλίας και τουρισμού δεν εκπέμπουν SOS. Αντιθέτως. Η μεν ναυτιλία κερδίζει σημαντικά από το αυξημένο volatility στην παρούσα φάση, αφενός από την αύξηση των ναύλων, αφετέρου από τα πλοία που έχουν φορτώσει πετρέλαιο και κερδίζουν από την αποθήκευση. Όσο για τον τουρισμό, μπορεί τελικά να βγει και ωφελημένος, προσελκύοντας τουρίστες από προορισμούς όπως το Ντουμπάι ή η Αίγυπτος. Όπως αναφέρουν οι τραπεζίτες, ο φετινός Ιανουάριος και Φεβρουάριος πήγαν πολύ καλύτερα σε σχέση με τους αντίστοιχους μήνες πέρυσι, ο Μάρτιος σημείωσε κάμψη στις κρατήσεις, αλλά το πρόσημο του α΄ τριμήνου παραμένει θετικό. Πέρα από την κράτηση στις κρατήσεις τον Μάρτιο, δεν διαπιστώνονται ακυρώσεις, ενώ δεν έχει ανακοπεί και το ρεύμα τουριστών από τις ΗΠΑ.
