Το ελληνικό τραπεζικό σύστημα, όπως και η ελληνική οικονομία, εισήλθαν στην νέα γεωπολιτική κρίση σε καλύτερη θέση συγκριτικά με το παρελθόν, αλλά και τους ομολόγους τους. Η ελληνική οικονομία έχει πλεονάσματα, ισχυρά ταμειακά διαθέσιμα, το χρέος υποχωρεί γρήγορα και εξυπηρετείται με χαμηλά επιτόκια. Το τραπεζικό σύστημα είναι αρκετά ισχυρό, πιο αποτελεσματικό στη διαχείριση κρίσεων και ανθεκτικό. Η ανθεκτικότητα, ωστόσο, πρέπει να χτίζεται σε καλούς καιρούς, αδιαφορώντας για τις φωνές που ακούγονται και ζητούν μια πιο χαλαρή στάση. Τα παραπάνω τόνισε ο CEO της Eurobank, Φωκίων Καραβίας από το Φόρουμ των Δελφών, συμμετέχοντας σε συζήτηση για την ανάγκη οι επιχειρήσεις να χτίζουν «γεωπολιτικούς μύες», δεδομένου ότι πλέον οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι είναι αυξημένοι και πολυπλόκαμοι.
Ο κ. Καραβίας τόνισε ότι οι ελληνικές τράπεζες βγήκαν πιο ενισχυμένες και αποτελεσματικές στη διαχείριση του ρίσκου από την ελληνική κρίση προ 15ετίας, εν τω μεταξύ αναδύθηκαν νέοι κίνδυνοι όπως η κυβερνοασφάλεια και την τελευταία 10ετία οι περισσότεροι κίνδυνοι είναι εξωγενείς (πανδημία, εισβολή Ρωσίας στην Ουκρανία και τώρα ο πόλεμος στο Ιράν). Ο CEO της Eurobank πρόσθεσε στους κινδύνους αυτούς και τους κινδύνους που ενέχει η τεχνολογία, η οποία από τη μια πλευρά, συνιστά εργαλείο στην υπηρεσία των επιχειρήσεων για την διαχείριση των κινδύνων, αλλά από την άλλη, μπορεί να αποτελέσει μεγάλο κίνδυνο αν η χρήση της γίνει από λάθος χέρια (ιδιώτες, οργανισμοί, κράτη). Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Καραβίας σημείωσε ότι όλη η τεχνολογία (software, cloud, συστήματα πληρωμών) προέρχεται από τις ΗΠΑ και αυτό συνιστά έναν κίνδυνο που τονίζει την ανάγκη να μειωθεί η τεχνολογική εξάρτηση της ΕΕ και των επιχειρήσεων και να αποκτηθούν αυτόνομα και βιώσιμα τεχνολογικά συστήματα στον χρηματοοικονομικό τομέα.
Ο κ. Καραβίας είπε ότι είναι πρόκληση για τις τράπεζες η ισορροπία μεταξύ ανάπτυξης και διαχείριση των κινδύνων. «Στην Eurobank αντιμετωπίζουμε την πρόκληση αυτή μέσω της διαφοροποίησης των πηγών εσόδων μας: τόσο γεωγραφικά, όσο και σε νέους επιχειρηματικούς τομείς”, είπε ο κ. Καραβίας, αναφέροντας ότι από τις τρεις βασικές αγορές της Eurobank (Ελλάδα, Κύπρο, Βουλγαρία) η Κύπρος εισφέρει πάνω από 35% στα αποτελέσματα της Eurobank και η Βουλγαρία άνω του 15%. Χαρακτηριστικά ανέφερε ότι ενώ, βάσει της τρέχουσας γεωπολιτικής κρίσης, θα μπορούσε να πει κάποιος ότι η ενεργειακή κρίση επηρεάζει όλες τις αγορές, η Βουλγαρία π.χ. βασίζεται κυρίως στην πυρηνική ενέργεια, ενώ παράλληλα η χώρα δεν εξαρτάται από τον τουρισμό στον βαθμό που εξαρτάται η Κύπρος.
Αναφερόμενος στη διαφοροποίηση των πηγών εσόδων, ο κ. Καραβίας ανέφερε επίσης ότι το business plan που παρουσίασε η Eurobank προβλέπει σημαντική αύξηση της συμβολής των τομέων wealth management και ασφαλιστικών εργασιών στα έσοδα του Ομίλου μέχρι το 2028. Προς αυτή την κατεύθυνση θα λειτουργήσουν η εξαγορά της μεγαλύτερης ασφαλιστικής εταιρείας στην Κύπρο και η πλήρης απόκτηση της Eurolife από τη Eurobank, καθώς και ο μετασχηματισμός και η τεχνολογική αναβάθμιση της παρουσίας της Τράπεζας στο Λουξεμβούργο.
Τέλος, ο κ. Καραβίας αναφέρθηκε στο άνοιγμα που κάνει η Eurobank στην αγορά της Ινδίας, όπου η Ελλάδα και κυρίως η Κύπρος θα λειτυργήσουν ως πύλη εισόδου ινδικών επιχειρήσεων στην ΕΕ. Όπως είπε, τον ερχόμενο μήνα η Eurobank θα εγκαινιάσει το γραφείο αντιπροσωπείας στην Βομβάη και τα εγκαίνια θα τιμήσει με την παρουσία του και ο πρόεδρος της Κύπρου, ο οποίος θα πραγματοποιήσει επίσημη επίσκεψη στην Ινδία. Ο κ. Καραβίας προανήγγειλε ότι στα εγκαίνια θα ανακοινωθεί και η είσοδος του συστήματος πληρωμών UPI της Ινδίας στην Ελλάδα, με την Eurobank να είναι η πρώτη χώρα πανευρωπαϊκά που θα το ενεργοποιήσει.
Όλα όσα είπε ο Φωκίων Καραβίας στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών
H παρέμβαση του Φωκίων Καραβίας στο Φόρουν των Δελφών:
Για το πώς η ελληνική κρίση διαμόρφωσε την κουλτούρα διαχείρισης κινδύνων στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα και πώς αυτή επηρεάζει την ανθεκτικότητά του στο σημερινό γεωπολιτικό και οικονομικό περιβάλλον
Παραδοσιακά, ο τραπεζικός τομέας επικεντρωνόταν κυρίως στη διαχείριση της ρευστότητας και των πιστωτικών κινδύνων, οι οποίοι ήταν άρρηκτα συνδεδεμένοι με τους εκάστοτε οικονομικούς κύκλους. Παρότι οι κίνδυνοι αυτοί εξακολουθούν να αποτελούν τον πυρήνα της τραπεζικής δραστηριότητας, το κανονιστικό πλαίσιο που θεσπίστηκε μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 ενίσχυσε σημαντικά την ικανότητα του τραπεζικού κλάδου να τους διαχειρίζεται με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και πειθαρχία.
Την τελευταία δεκαετία, ωστόσο, οι παραδοσιακοί αυτοί κίνδυνοι επηρεάζονται ολοένα και περισσότερο από εξωγενείς παράγοντες που υπερβαίνουν τους συμβατικούς επιχειρηματικούς κύκλους.
Η πανδημία ανέδειξε με σαφήνεια αυτή τη μετατόπιση, όπως και ο πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Πιο πρόσφατα, οι εξελίξεις στο Ιράν υπογραμμίζουν την αστάθεια του γεωπολιτικού περιβάλλοντος και τον σημαντικό του αντίκτυπο στην παγκόσμια οικονομία και το τραπεζικό σύστημα.
Σε περιόδους κρίσης, όπως εκείνη που βίωσε η Ελλάδα –δυστυχώς– πριν από δεκαπέντε χρόνια, καθοριστικής σημασίας είναι η αφετηρία με την οποία μια οικονομία εισέρχεται σε ταραγμένα νερά. Σήμερα, η Ελλάδα βρίσκεται σε σαφώς βελτιωμένη θέση, τόσο σε σύγκριση με άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο, βεβαίως, και σε σχέση με το ίδιο της το παρελθόν. Η χώρα διαθέτει πλέον ισχυρά δημοσιονομικά θεμέλια, καθώς:
καταγράφει πρωτογενή και καθαρά πλεονάσματα,
διατηρεί σημαντικό ταμειακό απόθεμα,
ενώ το δημόσιο χρέος, παρότι παραμένει υψηλό, εξυπηρετείται με ιδιαίτερα χαμηλό κόστος δανεισμού.
Πέρα από τα ισχυρά δημοσιονομικά της μεγέθη, η Ελλάδα αντιμετωπίζει τη σημερινή κρίση, καθώς διαθέτει ένα σταθερό και εύρωστο τραπεζικό σύστημα. Πρόκειται για ανθεκτικότητα που καλλιεργείται σε περιόδους οικονομικής κανονικότητας, συχνά κόντρα στις εκκλήσεις για δημοσιονομική ή κανονιστική χαλάρωση.
Εκτός του γεωπολιτικού περιβάλλοντος, η τεχνολογία διαδραματίζει ολοένα και σημαντικότερο ρόλο στη διαχείριση κινδύνων, αν και ταυτόχρονα μπορεί να δημιουργεί νέες απειλές. Όταν αξιοποιείται ως γεωπολιτικό εργαλείο, η τεχνολογία έχει τη δυνατότητα να αποτελέσει ακόμη και μέσο μαζικής αποσταθεροποίησης.
Είναι ενδεικτικό ότι το σύστημα Claude Mythos έχει εντοπίσει χιλιάδες άγνωστες έως σήμερα ευπάθειες σε βασικά λειτουργικά συστήματα και προγράμματα περιήγησης. Παραμένει, συνεπώς, υπαρκτός ο προβληματισμός ως προς το πώς ένα τόσο ισχυρό μοντέλο ΤΝ θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από κάποιους που επιδιώκουν να αποσταθεροποιήσουν το χρηματοπιστωτικό σύστημα και τις τράπεζες.
Ακόμη και πέραν των εξειδικευμένων περιπτώσεων, όπως εκείνη του Claude Mythos, τα ευρωπαϊκά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε λύσεις πληροφορικής αμερικανικών εταιρειών, συμπεριλαμβανομένου του λογισμικού και των υπηρεσιών Cloud. Η εξάρτηση αυτή επεκτείνεται και σε άλλους τομείς ζωτικής σημασίας, όπως τα συστήματα πληρωμών, όπου η πλειονότητα των κυρίαρχων πλατφορμών εκκαθάρισης (όπως Visa, MasterCard και PayPal) εδρεύει στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Καθώς οι σχέσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρώπης καθίστανται λιγότερο προβλέψιμες, η εξάρτηση αυτή αναδεικνύεται ολοένα και περισσότερο ως παράγοντας δυνητικού κινδύνου.
Συνολικά, θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι στη συγκυρία που διανύουμε δεν είναι πλέον εφικτός ο διαχωρισμός των επιχειρηματικών κινδύνων από τις γεωπολιτικές ισορροπίες. Η δε γεωπολιτική ισχύς εξαρτάται όλο και λιγότερο αποκλειστικά από τις στρατιωτικές ή αμυντικές δυνατότητες και ολοένα περισσότερο από την ύπαρξη βιώσιμων, αυτόνομων χρηματοπιστωτικών και ψηφιακών υποδομών.
Για τη στρατηγική της Eurobank στη διαχείριση κινδύνων και την αξιοποίηση ευκαιριών
Το επιχειρηματικό μοντέλο κάθε οργανισμού οφείλει να προσαρμόζεται ώστε να ισορροπεί ανάμεσα στους δύο βασικούς στόχους: την ανθεκτικότητα και την ανάπτυξη. Στη Eurobank, ως περιφερειακός τραπεζικός Όμιλος, ένα από τα βασικά εργαλεία διαχείρισης κινδύνων – συμπεριλαμβανομένου του γεωπολιτικού κινδύνου – είναι η διαφοροποίηση. Διαφοροποίηση τόσο σε γεωγραφικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο δραστηριοτήτων.
Η γεωγραφική διαφοροποίηση αποτελεί τομέα στον οποίο έχουμε επιτύχει σε σημαντικό βαθμό. Δραστηριοποιούμαστε στην ευρύτερη περιοχή μας, σε τρεις βασικές αγορές: την Ελλάδα, την Κύπρο και τη Βουλγαρία. Άνω του 50% της κερδοφορίας του Ομίλου προέρχεται πλέον από δραστηριότητες εκτός Ελλάδας, ενώ η διατήρηση αυτής της ισορροπίας αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο του νέου τριετούς επιχειρηματικού μας σχεδίου, το οποίο εκτείνεται έως το 2028.
Είναι εύλογο να υποστηριχθεί ότι καμία οικονομία δεν παραμένει ανεπηρέαστη από την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν. Αυτό ισχύει. Ωστόσο, η επίδραση αυτή δεν είναι ομοιόμορφη. Η Βουλγαρία, για παράδειγμα, επηρεάζεται σε μικρότερο βαθμό, καθώς η ηλεκτροπαραγωγή της βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην πυρηνική ενέργεια, ενώ ο τουρισμός συνεισφέρει μικρότερο μερίδιο στο ΑΕΠ της σε σύγκριση με την Ελλάδα και την Κύπρο.
Εξίσου κρίσιμη είναι και η διαφοροποίηση των επιχειρηματικών μας δραστηριοτήτων. Σήμερα, οι ροές εσόδων μας προέρχονται κατά κύριο λόγο από τα παραδοσιακά τραπεζικά προϊόντα και υπηρεσίες. Παράλληλα, προχωρούμε μεθοδικά στην ενίσχυση των δραστηριοτήτων μας στη διαχείριση πλούτου και στον ασφαλιστικό τομέα, με στόχο την ενίσχυση της συμβολής τους στα συνολικά μας έσοδα.
Στην Κύπρο, προχωρήσαμε στην εξαγορά ενός εκ των μεγαλύτερων ασφαλιστικών οργανισμών, της CNP. Στην Ελλάδα, καταφέραμε να επανακτήσουμε την Eurolife FFH Life Insurance, δραστηριότητα την οποία είχαμε αναγκαστεί να αποεπενδύσουμε στο αποκορύφωμα της κρίσης. Παράλληλα, βρισκόμαστε σε διαδικασία μετασχηματισμού του επιχειρηματικού μοντέλου της Eurobank Private Bank Luxembourg, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση της παρουσίας μας στο wealth management.
Με τον τρόπο αυτό, οι δύο διαστάσεις της στρατηγικής μας διαφοροποίησης – γεωγραφική και επιχειρηματική – συγκλίνουν στη δημιουργία ενός αμυντικού πλέγματος, ικανού να μετριάζει απρόβλεπτες επιχειρηματικές και μακροοικονομικές συνθήκες.
Ταυτόχρονα, διερευνούμε στοχευμένα νέες ευκαιρίες πέραν των βασικών αγορών και δραστηριοτήτων μας. Η Ινδία αναδεικνύεται, κατά την εκτίμησή μας, σε στρατηγικό πολιτικό και οικονομικό εταίρο της Δύσης – ιδίως της Ευρώπης – στο μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον μετά τον πόλεμο στο Ιράν.
Η Eurobank προωθεί ενεργά την αντίληψη ότι η Ελλάδα – και ακόμη περισσότερο η Κύπρος – μπορούν να αποτελέσουν στρατηγικές πύλες εισόδου για ινδικές επιχειρήσεις που επιδιώκουν να επεκτείνουν τα προϊόντα και τις υπηρεσίες τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Κύπρος συνιστά κατεξοχήν προνομιακό σημείο εισόδου για ινδικές επιχειρήσεις που επιθυμούν να πραγματοποιήσουν το αρχικό τους βήμα στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, καθώς συνδυάζει ιστορικούς δεσμούς με την Ινδία και κοινό ιστορικό παρελθόν, αγγλόφωνες επιχειρηματικές κοινότητες, έναν ανεπτυγμένο και δυναμικό τομέα επαγγελματικών υπηρεσιών, εκτεταμένη εμπειρία στη φιλοξενία διεθνών εταιρειών, καθώς και νομικό πλαίσιο βασισμένο στο αγγλοσαξονικό δίκαιο (common law), το οποίο εφαρμόζεται και στις δύο χώρες.
Σε λιγότερο από έναν μήνα, προχωρούμε στα εγκαίνια του Γραφείου Αντιπροσωπείας μας στην Ινδία, στη Βομβάη, παρουσία του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο οποίος πραγματοποιεί επίσημη επίσκεψη στη χώρα την ίδια περίοδο. Τα εγκαίνια θα προηγηθούν μιας σειράς σημαντικών επιχειρηματικών ανακοινώσεων που θα περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, πρωτοβουλίες στον χώρο της κινηματογραφικής βιομηχανίας (Bollywood), συνεργασίες στον τομέα της εκπαίδευσης, επιχειρηματικές δράσεις, καθώς και την ενεργοποίηση του συστήματος πληρωμών UPI στην Ελλάδα, στο πλαίσιο της συνεργασίας της Eurobank με την NPCI International Payments. Πρόκειται για την πρώτη τραπεζική υλοποίηση της υπηρεσίας UPI στην Ευρώπη για διασυνοριακές πληρωμές, με τη Eurobank να είναι η πρώτη τράπεζα που προσφέρει αυτή τη δυνατότητα.
