Η μεγάλη πρόοδος που έχουν καταγράψει οι ελληνικές συστημικές τράπεζες τα τελευταία χρόνια στην εξυγίανση των ισολογισμών τους συνοδεύεται από μια νέα πρόκληση, την ιδιαίτερα υψηλή συγκέντρωση των δανείων σε μεγάλες επιχειρήσεις και, σε αρκετές περιπτώσεις, στους ίδιους εταιρικούς ομίλους, επισημαίνει η S&P Global Ratings, η οποία διατηρεί θετική εικόνα για τις προοπτικές του ελληνικού τραπεζικού συστήματος, αναγνωρίζοντας την ενίσχυση της κερδοφορίας, την υποχώρηση των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων και τα σημαντικά κεφαλαιακά αποθέματα των συστημικών τραπεζών.
Παράλληλα, όμως, προειδοποιεί ότι η υψηλή συγκέντρωση των χαρτοφυλακίων αποτελεί διαρθρωτική ευπάθεια. Τα δάνεια προς μεγάλες επιχειρήσεις αντιστοιχούν στο 42,7% των δανείων προς τον ιδιωτικό τομέα στην Ελλάδα, έναντι 28,5% κατά μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι οι 20 μεγαλύτεροι δανειολήπτες κάθε τράπεζας αντιπροσωπεύουν το 12%-18% του συνολικού δανειακού χαρτοφυλακίου.
Το σενάριο για απώλειες 4 δισ. ευρώ
Η S&P εξετάζει σειρά υποθετικών σεναρίων προκειμένου να μετρήσει τις αντοχές του συστήματος. Σε περίπτωση ταυτόχρονης αθέτησης υποχρεώσεων από τρεις επιχειρήσεις που συγκαταλέγονται στους δέκα μεγαλύτερους δανειολήπτες, με ποσοστό ζημίας 60%, η επίπτωση στους δείκτες CET1 θα μπορούσε να φθάσει τις 2 έως 3,1 ποσοστιαίες μονάδες ανά τράπεζα. Σε επίπεδο συστήματος, οι απώλειες θα προσέγγιζαν τα 4 δισ. ευρώ, περίπου το 15% του συνολικού προσαρμοσμένου κεφαλαίου. Στο ακόμη δυσμενέστερο σενάριο ταυτόχρονης αθέτησης των τριών μεγαλύτερων εταιρικών δανειοληπτών, η επίπτωση θα μπορούσε να φθάσει έως και τις 4 ποσοστιαίες μονάδες CET1.
Ο οίκος υπογραμμίζει, πάντως, ότι τα σημερινά κεφαλαιακά «μαξιλάρια» των τραπεζών θεωρούνται επαρκή για την απορρόφηση ακόμη και σημαντικών ζημιών.
Η μεγάλη έκθεση σε ναυτιλία, τουρισμό και ενέργεια
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η κλαδική σύνθεση των χαρτοφυλακίων. Ναυτιλία, τουρισμός και ενέργεια συγκεντρώνουν περίπου το 45% των επιχειρηματικών δανείων των ελληνικών τραπεζών, έναντι περίπου 17% στις ευρωπαϊκές τράπεζες της ομάδας σύγκρισης. Σε απόλυτους αριθμούς, τα δάνεια προς τους τρεις αυτούς κλάδους υπολογίζονται σε περίπου 38,7 δισ. ευρώ. Μια σοβαρή κρίση αντίστοιχης έντασης με την κάμψη της ναυτιλίας μετά το 2008 θα μπορούσε, σύμφωνα με την S&P, να προκαλέσει ζημιές περίπου 4,8 δισ. ευρώ.
Το αντίβαρο είναι η βελτιωμένη οικονομική κατάσταση των μεγάλων ελληνικών επιχειρήσεων. Τα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα σε μεγάλους εταιρικούς πελάτες κινούνται μεταξύ 0,6% και 2,1%, ενώ η δυνατότητα κάλυψης των τόκων έχει ενισχυθεί σημαντικά σε σχέση με το 2018.
Ο αμερικανικός οίκος αξιολόγησης εκτιμά ότι η συγκέντρωση στα μεγάλα εταιρικά δάνεια θα αποκλιμακωθεί σταδιακά, καθώς θα ενισχύεται η χρηματοδότηση προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις και νοικοκυριά και θα αναπτύσσεται περαιτέρω η αγορά εταιρικών ομολόγων.
Για την ώρα, πάντως, παραμένει θετικός για τις ελληνικές τράπεζες, θεωρώντας ότι οι ισχυρότεροι ισολογισμοί και τα κεφαλαιακά αποθέματα παρέχουν σημαντική προστασία απέναντι σε ένα σοβαρό πιστωτικό σοκ.
