Η ψηφιοποίηση της υγείας και ο ρόλος του e-Health Cloud στο σύγχρονο σύστημα περίθαλψης αποτέλεσαν το θέμα συζήτησης που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο ημερίδας με θέμα «Ψηφιακό κράτος μέσω του ΣΥΖΕΥΞΙΣ ΙΙ: Μετασχηματίζοντας την Ελλάδα προς όφελος του πολίτη».
Η ψηφιοποίηση της υγείας δεν είναι πλέον μια φιλόδοξη εξαγγελία αλλά μια λειτουργική ανάγκη στο επίκεντρο της οποίας βρίσκεται το e-Health Cloud, η νέα ψηφιακή υποδομή που φιλοδοξεί να ενοποιήσει τα ιατρικά δεδομένα της χώρας και να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το σύστημα περίθαλψης – από τα επείγοντα έως την πιο απομακρυσμένη νησιωτική μονάδα.
Στο πλαίσιο της συζήτησης, ο Γενικός Διευθυντής Ψηφιακών Υποδομών της ΗΔΙΚΑ Μιχαήλ Μιχαλόπουλος, ο βουλευτής Κιλκίς και επειγοντολόγος Πέτρος Παππάς και η παθολόγος, καθηγήτρια Θεραπευτικής, Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, ανέδειξαν τον κρίσιμο ρόλο του Health Cloud ως ενιαίου περιβάλλοντος ανάπτυξης και διαχείρισης συστημάτων υγείας, με κοινά πρότυπα ασφάλειας και διαλειτουργικότητας.
Όπως τονίστηκε, πρόκειται για τη βάση πάνω στην οποία «κουμπώνουν» ο ηλεκτρονικός φάκελος υγείας, τα νοσοκομειακά πληροφοριακά συστήματα, οι εφαρμογές τηλεϊατρικής και τα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων.
Όπως επισημάνθηκε στη διάρκεια της συζήτησης, το e-Health Cloud μπορεί να αποτελέσει τη ραχοκοκαλιά ενός σύγχρονου, διαλειτουργικού και πιο δίκαιου συστήματος υγείας, να εξοικονομήσει πόρους, να περιορίσει τα λάθη, να μειώσει τις ανισότητες πρόσβασης και, σε κρίσιμες στιγμές, να σώσει ζωές.
Ο ενιαίος ιατρικός φάκελος
Κομβικό στοιχείο της νέας ψηφιακής αρχιτεκτονικής είναι ο ατομικός ηλεκτρονικός φάκελος υγείας. Όπως σημείωσε ο κ. Μιχαλόπουλος, ο ιατρικός φάκελος υγείας που έχει αναπτυχθεί από την ΗΔΙΚΑ αποτελεί το “single point of truth” για κάθε ασθενή και κάθε πολίτη στη χώρα μας.
«Μέσω της υποδομής του Health Cloud διευκολύνονται σε μεγάλο βαθμό οι διαλειτουργικότητες και με άλλα, πολλές φορές ετερογενή, συστήματα. Δεν είναι μόνο τα νοσοκομειακά συστήματα, όπου επίσης γίνεται μεγάλη δουλειά για την ψηφιοποίηση της υγείας. Μιλάμε και για διασυνοριακές ανταλλαγές δεδομένων, για εκτελέσεις συνταγών και παραπεμπτικών σε διαφορετικές χώρες της ΕΕ, ανεξάρτητα από το σε ποια χώρα-μέλος έχουν εκδοθεί. Οπότε, με τέτοιες υποδομές στο Health Cloud, αλλά και με τις ταχύτητες που μπορεί να προσφέρει το ΣΥΖΕΥΞΙΣ, μπορούμε να έχουμε γρήγορη και αποτελεσματική εξυπηρέτηση, κυρίως του ασθενούς», ανέφερε.
Η άμεση πρόσβαση στο ιατρικό ιστορικό, στα φάρμακα που λαμβάνει ο ασθενής, στις προηγούμενες νοσηλείες και στις απεικονιστικές εξετάσεις μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια – κυριολεκτικά, σημείωσε από την πλευρά του ο κ. Παππάς, τονίζοντας ότι στα επείγοντα περιστατικά ο χρόνος είναι κρίσιμος.
Παράλληλα επισήμανε ότι σήμερα μεγάλο μέρος του χρόνου χάνεται στην αναζήτηση πληροφοριών, όταν, για παράδειγμα, φτάνουν στα επείγοντα μια γυναίκα με κρίση πανικού, ένας ηλικιωμένος που δεν θυμάται τι αγωγή λαμβάνει ή ένας ασθενής χωρίς παραπεμπτικά και εξετάσεις. Με ένα πλήρως λειτουργικό Health Cloud, ο γιατρός θα μπορεί να δει άμεσα αν ο ασθενής λαμβάνει, για παράδειγμα, δύο στατίνες ή να ανατρέξει στην αξονική τομογραφία που έχει πραγματοποιήσει σε άλλο νοσοκομείο. Το όφελος είναι διπλό: καλύτερη και ταχύτερη κλινική απόφαση, αλλά και μείωση κόστους από άσκοπες, επαναλαμβανόμενες εξετάσεις.
Τεχνητή νοημοσύνη: εργαλείο, όχι υποκατάστατο
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης, με παραπομπές στη διεθνή βιβλιογραφία και σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά, όπου τα τελευταία χρόνια δημοσιεύονται εκτενείς μελέτες για τη συμβολή της στη διάγνωση και θεραπεία.
Όπως ανέφερε η κ. Ψαλτοπούλου, η τεχνητή νοημοσύνη δεν υποκαθιστά τον γιατρό, αλλά τον υποστηρίζει. Μπορεί να βοηθήσει στην ανάλυση μεγάλου όγκου δεδομένων, στην επιλογή θεραπευτικών πρωτοκόλλων, ακόμη και στην ανάπτυξη νέων φαρμακευτικών σκευασμάτων. Ωστόσο, η τελική ευθύνη παραμένει στον επαγγελματία υγείας.
Ταυτόχρονα, τέθηκαν εύλογα ερωτήματα: Πώς διασφαλίζεται η προστασία των προσωπικών δεδομένων; Θα είναι υποχρεωτική η συμμετοχή δημόσιων και ιδιωτικών φορέων; Πώς θα εξασφαλιστεί ότι το σύστημα δεν θα μετατραπεί σε επιπλέον γραφειοκρατικό βάρος για τους γιατρούς;
Οι τεχνικές υποδομές του Health Cloud, όπως αναφέρθηκε, έχουν σχεδιαστεί με πρόβλεψη για εναλλακτικά σενάρια λειτουργίας, ώστε να διασφαλίζεται η αδιάλειπτη πρόσβαση ακόμη και σε περιόδους αυξημένης πίεσης. Η κυβερνοασφάλεια αποτελεί κρίσιμο πυλώνα, με μηχανισμούς ελέγχου και προστασίας που λειτουργούν προληπτικά.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης επισημάνθηκε επίσης ότι μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της ψηφιοποίησης είναι η εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας και η αποδοχή ότι η αναζήτηση πληροφορίας μέσω ψηφιακών εργαλείων δεν μειώνει το κύρος του γιατρού αλλά το ενισχύει. Ο όγκος της ιατρικής γνώσης είναι πλέον τέτοιος που κανείς δεν μπορεί να τα γνωρίζει όλα. Η τεχνολογία λειτουργεί ως σύμμαχος, όχι ως απειλή.
Τηλεϊατρική: γέφυρα για τις απομακρυσμένες περιοχές
Η αξία της τηλεϊατρικής αναδείχθηκε ιδιαίτερα για τις νησιωτικές και ορεινές περιοχές της χώρας. Μέσω των ψηφιακών δικτύων και των υψηλών ταχυτήτων διασύνδεσης, ένας παθολόγος σε ένα περιφερειακό κέντρο υγείας μπορεί να συνεργαστεί σε πραγματικό χρόνο με έναν εξειδικευμένο καρδιολόγο μεγάλου νοσοκομείου.
Όπως επισημάνθηκε στη διάρκεια της συζήτησης, η εξ αποστάσεως ιατρική δεν υποκαθιστά τη φυσική παρουσία, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά, ιδίως όταν η άμεση μεταφορά δεν είναι εφικτή.
«Το δίκτυο της τηλεϊατρικής είναι πάρα πολύ χρήσιμο και εδώ είναι και η συνεισφορά του ΣΥΖΕΥΞΙΣ, που συνδέει μικρούς και μεγάλους φορείς υγείας σε ένα δίκτυο με κεντρικό σύστημα ασφάλειας. Μιλάμε για ένα δημόσιο και ασφαλές δίκτυο όσον αφορά τα δεδομένα. Βάσει αυτής της υποδομής και με δεδομένο ότι συνεχώς αυξάνονται οι ταχύτητες, δίνεται η δυνατότητα απομακρυσμένης πρώτης διάγνωσης.
«Σε καμία περίπτωση δεν υποκαθίσταται ο επαγγελματίας υγείας. Το δίκτυο της τηλεϊατρικής βοηθά, ακόμη και σε συνεργασία με άλλους γιατρούς. Το συντονιστικό σημείο του δικτύου τηλεϊατρικής βρίσκεται στην ΗΔΙΚΑ και λειτουργεί. Μένει να συνδεθούν και άλλοι φορείς από τις διάφορες Υγειονομικές Περιφέρειες. Δεν είναι πανάκεια, δεν έχει ολοκληρωθεί πλήρως· βρίσκεται σε προοδευτική ένταξη φορέων και σίγουρα απαιτούνται διαδικασίες και κανόνες λειτουργίας.
«Η τεχνητή νοημοσύνη βοηθά και στην κυβερνοασφάλεια και στην προστασία των συστημάτων. Δεν είναι μόνο πιθανός κίνδυνος· είναι και σύμμαχος. Τη χρησιμοποιούμε και σε ελέγχους. Επιπλέον, οι υψηλές ταχύτητες μπορούν να αξιοποιηθούν για την απομαγνητοφώνηση διαγνώσεων, την επισκόπηση διαγνωστικών εξετάσεων και τη δυνατότητα αναζήτησης δεύτερης γνώμης», σημείωσε ο κ. Μιχαλόπουλος.
