Τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής έδωσαν την τελική έγκριση για το σχέδιο απαγόρευσης των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου, καθιστώντας το νόμιμα δεσμευτικό και σηματοδοτώντας την πλήρη απομάκρυνση της ΕΕ από τον πρώην βασικό προμηθευτή της ενέργειας, σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Ο κανονισμός της ΕΕ για την απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου προβλέπει σταδιακή εφαρμογή, αυστηρή παρακολούθηση και διαφοροποίηση του εφοδιασμού, με στόχο τη διασφάλιση της ενεργειακής σταθερότητας στην Ένωση. Η απαγόρευση θα αρχίσει να ισχύει έξι εβδομάδες μετά την έναρξη εφαρμογής του κανονισμού, ενώ οι υφιστάμενες συμβάσεις θα έχουν μεταβατική περίοδο ώστε να περιοριστεί ο αντίκτυπος στις τιμές και στις αγορές. Η πλήρης διακοπή των εισαγωγών LNG θα ισχύσει από τις αρχές του 2027 και του φυσικού αερίου μέσω αγωγών από το φθινόπωρο του ίδιου έτους.
Βαριές κυρώσεις για τους παραβάτες
Πριν από κάθε εισαγωγή, οι χώρες της ΕΕ θα επαληθεύουν τη χώρα προέλευσης του φυσικού αερίου. Η μη συμμόρφωση με τους κανόνες θα επισύρει βαριές κυρώσεις: έως 2,5 εκατ. ευρώ για φυσικά πρόσωπα και τουλάχιστον 40 εκατ. ευρώ για εταιρείες ή έως 300% του εκτιμώμενου κύκλου εργασιών των σχετικών συναλλαγών.
Τα κράτη μέλη έχουν προθεσμία έως την 1η Μαρτίου 2026 να καταρτίσουν εθνικά σχέδια διαφοροποίησης του εφοδιασμού και να αναδείξουν τυχόν προκλήσεις στην αντικατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου. Οι εταιρείες καλούνται να ενημερώνουν τις αρχές για τις εναπομείνασες συμβάσεις, ενώ όσες χώρες συνεχίζουν να εισάγουν ρωσικό πετρέλαιο θα πρέπει επίσης να παρουσιάσουν σχέδια διαφοροποίησης.
Σε περίπτωση κατάστασης έκτακτης ανάγκης που απειλεί σοβαρά την ασφάλεια εφοδιασμού, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει τη δυνατότητα να αναστείλει την απαγόρευση εισαγωγών έως και για τέσσερις εβδομάδες, εξασφαλίζοντας ευελιξία σε περιόδους κρίσης.
Ο κανονισμός αποτελεί βασικό ορόσημο για την επίτευξη του στόχου του REPowerEU για τον τερματισμό της εξάρτησης της ΕΕ από τη ρωσική ενέργεια.
Από σήμερα, η αγορά ενέργειας της ΕΕ θα είναι ισχυρότερη, πιο ανθεκτική και πιο διαφοροποιημένη. Απεξαρτόμαστε από την επιζήμια εξάρτησή μας από το ρωσικό φυσικό αέριο και κάνουμε ένα σημαντικό βήμα, με πνεύμα αλληλεγγύης και συνεργασίας, προς μια αυτόνομη Ενεργειακή Ένωση, δήλωσε ο Μιχαήλ Δαμιανός, Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου.
Κατά της απαγόρευσης των εισαγωγών αερίου Σλοβακία και Ουγγαρία
Η Σλοβακία και η Ουγγαρία ψήφισαν κατά. Η Ουγγαρία δήλωσε ότι θα προσφύγει στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το μέτρο απαιτούσε έγκριση από ενισχυμένη πλειοψηφία των χωρών ώστε να ξεπεραστεί η αντίθεση της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας, οι οποίες παραμένουν σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένες από τις ρωσικές εισαγωγές ενέργειας και επιθυμούν να διατηρήσουν στενές σχέσεις με τη Μόσχα.
Η συμφωνία προβλέπει ότι η ΕΕ θα σταματήσει τις εισαγωγές ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου μέχρι το τέλος του 2026 και τις εισαγωγές μέσω αγωγών μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2027.
Ο νόμος επιτρέπει την μετατόπιση αυτής της προθεσμίας μέχρι το αργότερο την 1η Νοεμβρίου 2027, αν μια χώρα δυσκολεύεται να πληρώσει τις αποθήκες φυσικού αερίου με προμήθειες εκτός Ρωσίας πριν από την χειμερινή περίοδο.
Η Ρωσία προμήθευε περισσότερο από το 40% του φυσικού αερίου της ΕΕ πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Αυτό το ποσοστό μειώθηκε στο 13% περίπου το 2025, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της ΕΕ
