Σοβαρούς κραδασμούς στις διεθνείς αγορές προκαλεί η απότομη κατάρρευση της αγοράς ιαπωνικών κρατικών ομολόγων, ένα γεγονός που μέχρι πρόσφατα θα θεωρούνταν σχεδόν αδιανόητο, ενώ από χθες έχουμε εξελίξεις με την κατρακύλα του γιεν.
Η Ιαπωνία, επί δεκαετίες συνώνυμο της σταθερότητας και των εξαιρετικά χαμηλών επιτοκίων, βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας κρίσης που ενδέχεται να απελευθερώσει κινδύνους ύψους τρισεκατομμυρίων δολαρίων σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η πρόσφατη εκτόξευση των αποδόσεων των ιαπωνικών ομολόγων αιφνιδίασε επενδυτές και διαχειριστές κεφαλαίων. Μέσα σε μία μόνο συνεδρίαση, οι αποδόσεις αυξήθηκαν όσο παλαιότερα θα χρειάζονταν εβδομάδες ή και μήνες για να μετακινηθούν.
Τέλος Εποχής
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής, καθώς η Ιαπωνία δεν αποτελεί πλέον το ήρεμο αγκυροβόλιο των αγορών σε περιόδους παγκόσμιας αναταραχής.
Η αιτία βρίσκεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων. Ο πληθωρισμός, που για χρόνια απουσίαζε από την ιαπωνική οικονομία, έχει πλέον παγιωθεί. Ταυτόχρονα, η πρωθυπουργός Σαναέ Τακαΐτσι προωθεί σχέδια δημοσιονομικής τόνωσης, με αυξημένες δαπάνες και φορολογικές ελαφρύνσεις, σε μια χώρα που ήδη διαθέτει το υψηλότερο δημόσιο χρέος μεταξύ των ανεπτυγμένων οικονομιών.
Η προκήρυξη πρόωρων εκλογών για τις 8 Φεβρουαρίου εντείνει την αβεβαιότητα, καθώς τόσο η κυβέρνηση όσο και η αντιπολίτευση υπόσχονται πιο χαλαρή δημοσιονομική πολιτική.
Αντιδράσεις των αγορών
Οι αγορές αντέδρασαν έντονα. Οι αποδόσεις των ομολόγων μακράς διάρκειας ξεπέρασαν το 4%, επίπεδα που μέχρι πρότινος θεωρούνταν ακραία για την Ιαπωνία.
Αυτή η άνοδος δεν περιορίζεται στα ιαπωνικά σύνορα. Ασκεί πιέσεις στα επιτόκια διεθνώς, από τις Ηνωμένες Πολιτείες έως την Ευρώπη, καθώς οι αγορές είναι στενά συνδεδεμένες.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο επαναπατρισμού ιαπωνικών κεφαλαίων. Ιάπωνες επενδυτές διατηρούν τεράστια ποσά σε ξένες αγορές, εκμεταλλευόμενοι επί χρόνια τα χαμηλά επιτόκια στο εσωτερικό.
Αν οι αποδόσεις στο εσωτερικό συνεχίσουν να ανεβαίνουν, ένα μέρος αυτών των κεφαλαίων ενδέχεται να επιστρέψει στην Ιαπωνία, στερώντας ρευστότητα από τις διεθνείς αγορές και αυξάνοντας το κόστος δανεισμού αλλού.
Έντονη μεταβλητότητα του γιεν
Την εικόνα περιπλέκει και η έντονη μεταβλητότητα του γιεν. Οι παρεμβάσεις και οι δηλώσεις αξιωματούχων δείχνουν ότι οι αρχές προσπαθούν να ελέγξουν την κατάσταση, χωρίς όμως να πείθουν ότι έχουν πλήρως το πάνω χέρι.
Η Τράπεζα της Ιαπωνίας άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο παρεμβάσεων για τη σταθεροποίηση της αγοράς, αλλά η σταδιακή αποχώρησή της από τον ρόλο του βασικού αγοραστή ομολόγων αφήνει ένα κενό που δεν έχει ακόμη καλυφθεί.
Πολλοί αναλυτές μιλούν πλέον για μια κρίσιμη καμπή. Η Ιαπωνία περνά από ένα καθεστώς τεχνητής ηρεμίας σε μια νέα πραγματικότητα, όπου οι αγορές θα καθορίζουν πιο έντονα τις τιμές. Το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξουν νέοι κραδασμοί, αλλά πόσο ισχυροί θα είναι και αν οι αρχές θα προλάβουν να αντιδράσουν έγκαιρα.
