Το αδύναμο δολάριο είναι η νέα πραγματικότητα στην παγκόσμια οικονομία μετά και τη δήλωση του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, ότι δεν προβληματίζεται από την εξασθένηση του. Από τη Γιούτα, ο Τραμπ χαρακτήρισε ως «εξαιρετικό» το γεγονός ότι το δολάριο υποχώρησε μέχρι και στο χαμηλό τετραετίας αυτήν την εβδομάδα. Η χθεσινή άνοδος του δείκτη δολαρίου, δηλαδή της ισοτιμίας του έναντι ενός καλαθιού νομισμάτων, μετά τα υποστηρικτικά λόγια του υπουργού Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, αποδείχθηκε προσωρινή. Σήμερα ο δείκτης διολίσθησε ξανά 0,3% περίπου στο 96, με τους επενδυτές να αναζητούν καταφύγιο στο χρυσό, το ασήμι και το χαλκό.
Προσδοκία του Αμερικανού προέδρου είναι να γίνουν ελκυστικότερες οι αμερικανικές εξαγωγές από την αδύναμη ισοτιμία του δολαρίου ώστε να τονωθεί η εγχώρια μεταποίηση και να μειωθεί το εμπορικό πλεόνασμα των ΗΠΑ. Το κεντρικό αφήγημα της MAGA -Make America Great Again ή Κάντε την Αμερική Μεγάλη Ξανά- όμως δεν επαληθεύεται καθώς το εμπορικό πλεόνασμα των ΗΠΑ διευρύνθηκε τον Νοέμβριο στα 56,8 δισ. δολάρια από τα 29,2 δισ. τον Οκτώβριο. Πρόκειται για το μεγαλύτερο πλεόνασμα που έχει καταγραφεί το τελευταίο τετράμηνο.
Από την ορκωμοσία του Τραμπ τον Ιανουάριο του 2025, το κυρίαρχο αποθεματικό νόμισμα έχει διολισθήσει σχεδόν 11% έναντι ενός καλαθιού ισοτιμιών, συμπεριλαμβανομένου του ευρώ και του γιεν. Προς στιγμήν, το ευρώ πλησίασε χθες τα 1,20 δολάρια, δηλαδή έφτασε το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούνιο του 2021. Σήμερα εξακολουθεί να κινείται σε υψηλά επίπεδα, δηλαδή στα 1,19 δολάρια, με τον Μάρτιν Κότσερ, κεντρικό τραπεζίτη της Αυστρίας να προειδοποιεί ότι περαιτέρω ενίσχυση του ευρώ μπορεί να ωθήσει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σε νέες μειώσεις των επιτοκίων.
Η πτώση του δολαρίου καθρεφτίζει την κλονισμένη εμπιστοσύνη του διεθνούς επενδυτικού κόσμου για τη δημοσιονομική πολιτική των ΗΠΑ μετά τις φοροαπαλλαγές που ψηφίστηκαν πέρσι το καλοκαίρι, τον κίνδυνο να συμβιβαστεί η ανεξαρτησία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Fed) από τις πιέσεις Τραμπ για τη μείωση των επιτοκίων, την εκμετάλλευση των δασμών ως μοχλό πίεσης εναντίον ιστορικών συμμάχων στο πλαίσιο μιας επιθετικής εξωτερικής πολιτικής.
Πτώση του δολαρίου, άνοδος των αποδόσεων στα βραχυπρόθεσμα και τα μακροπρόθεσμα ομόλογα
Καθώς οι ΗΠΑ δανείζονται από τον υπόλοιπο κόσμο για να χρηματοδοτήσουν ένα διογκούμενο δημόσιο χρέος -το ανώτατο όριο του οποίου αναπροσαρμόστηκε στα 41,1 τρισ. δολάρια και αναμένεται να φτάσει το 183% του ΑΕΠ μέχρι το 2054- το δολάριο απορροφά τους κραδασμούς. Οι επενδυτές ζητούν υψηλότερες αποδόσεις λόγω του υψηλότερου ρίσκου που εμπεριέχουν οι αμερικανικοί τίτλοι, με το 30ετές κόστος δανεισμού στην αμερικανική οικονομία να έχει αναρριχηθεί στο 4,87%, αντανακλώντας άνοδο 9 μονάδων βάσης σε σχέση με έναν χρόνο πριν.
Η πτώση του δολαρίου μεγεθύνθηκε από τις αρχές του έτους μαζί με την άνοδο των αποδόσεων στα διετή, πενταετή και 10ετή κρατικά ομόλογα από δέκα έως 15 μονάδες βάσης στο 3,55%, 3,81% και 4,25%, αντίστοιχα. Είναι μια περίοδος που οι ΗΠΑ γίνονται ακόμη πιο επιθετικές απέναντι στο Ιράν αλλά και τη Γροιλανδία, ενώ οι πιέσεις των Ρεπουμπλικάνων εις βάρος της Fed κλιμακώθηκαν με την άσκηση ποινικής δίωξης κατά του διοικητή της, Τζερόμ Πάουελ, από το υπουργείο Δικαιοσύνης.
Όπως επεσήμανε ο Άντονι Ντόιλ, επικεφαλής επενδύσεων στην Pinnacle Investment Management, στο Bloomberg «οι αγορές αναρωτιούνται εάν οι ΗΠΑ ζητούν από τους επενδυτές να χαμηλώσουν τον πήχη σ’ ότι αφορά τη σταθερότητα του δολαρίου και, ως εκ τούτου, ζητούν ένα υψηλότερο αντίτιμο για το μεγαλύτερο ρίσκο που εμπεριέχουν οι ΗΠΑ».
Τζέφρι Σακς: οι ΗΠΑ χάνουν το προνόμιο του ισχυρού δολαρίου
Πιο άμεσος στην ανάλυσή του ήταν ο Τζέφρι Σακς, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Κολούμπια. Εξήγησε στο CNN ότι φθίνει το «προνόμιο που είχαν οι ΗΠΑ με το δολάριο». Ο κόσμος αποστασιοποιείται από το αμερικανικό νόμισμα λόγω των τεκτονικών αλλαγών που επιχειρεί η κυβέρνηση των Ρεπουμπλικάνων στην γεωπολιτική σκηνή ενώ ελλοχεύει, παράλληλα, κίνδυνος ενός νέου shutdown στη λειτουργία του αμερικανικού κράτους μετά τον θάνατο δυο Αμερικανών πολιτών στη Μινεσότα από πυροβολισμούς της αντιμεταναστευτικής υπηρεσίας ICE.
Τα διαδοχικά ρεκόρ του χρυσού, του ασημιού και του χαλκού
Ενδεικτικό της αποστροφής επενδυτικού κινδύνου είναι το πρωτοφανές ράλι στην τιμή του χρυσού, σημειώνοντας διαδοχικά ρεκόρ μέσα σε μια εβδομάδα. Κατά τη διάρκεια του Ιανουαρίου, ο χρυσός έχει αναρριχηθεί 22%, συμπαρασύροντας και το ασήμι που έχει καταγράψει κέρδη σχεδόν 60%, φθάνοντας τα 115 δολάρια την ουγγιά. Χαρακτηριστικό είναι ότι ξεπέρασε τα 5.000 δολάρια την ουγγιά στις 26 Ιανουαρίου, δηλαδή τη Δευτέρα, υπερβαίνοντας τα 5.100 και 5.200 δολάρια τα επόμενα 24ώρα. Μέχρι τις 28 Ιανουαρίου είχε προσεγγίσει τα 5.300 δολάρια την ουγγιά και σήμερα σημείωσε νέο ρεκόρ στα 5.500 δολάρια την ουγκιά. Παράλληλα, ο χαλκός σημείωσε άνοδο σχεδόν 10% στα 6,5 δολάρια τη λίβρα, αντανακλώντας ένα νέο ιστορικό υψηλό που οι επενδυτές αποδίδουν στις γεωπολιτικές και εμπορικές εντάσεις.
Η εξασθένηση του αμερικανικού νομίσματος συντελείται, παραδόξως, σε μια περίοδο που η Fed επιβραδύνει τη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής παρά την επίμονη όχληση του Λευκού Οίκου. Μετά τη χθεσινή ολοκλήρωση της διήμερης συνεδρίασης, η Fed ανακοίνωσε πως τα επιτόκια παραμένουν αμετάβλητα στο 3,5% με 3,75%, με τις πιθανότητες νέων μειώσεων να είναι ισχνές καθώς ο πληθωρισμός παραμένει πάνω από τον στόχο του 2%.
