Δεν προκαλεί αναστάτωση στην αγορά η τελευταία ανατίμηση του ευρώ έναντι του δολαρίου. Στην αγορά θεωρούν ότι η ανατίμηση αυτή ήταν αναμενόμενη και εν πολλοίς προεξοφλημένη από τις αρχές του 2025, που ανέλαβε την εξουσία ο Ντόναλντ Τραμπ.
Όπως παραδέχεται ο ομότιμος καθηγητής Οικονομικών του ΕΚΠΑ, Παναγιώτης Πετράκης, όλα τα μοντέλα έδειξαν ότι το 1,20 που ανήλθε η ισοτιμία του ευρώ έναντι του δολαρίου είναι μια πιο δίκαιη ισοτιμία και πιθανώς αυτή η δίκαιη ισοτιμία να είναι και υψηλότερη, π.χ. στο 1,22 ή και στο 1,23. Και αυτό γιατί η πολιτική μείωσης της αξίας του δολαρίου, όπως αναφέρει ο κ. Πετράκης, είχε διαφανεί εδώ και πολλούς μήνες από τον Αμερικανό πρόεδρο και συνοψίζεται στο «θέλω ένα πιο αποδυναμωμένο δολάριο, ώστε ν’ αυξήσω εξαγωγές και τις επενδύσεις εντός των ΗΠΑ, άλλα όχι τόσο αποδυναμωμένο που θα απειλήσει τη διακράτηση αμερικανικών τίτλων, π.χ. ομόλογα και μετοχές από επενδυτές».
Το σημείο ισορροπίας αυτής της πολιτικής, όπως παραδέχεται ο κ. Πετράκης, είναι το 1,20 έως 1,22 και είναι κάτι που έχουν εκτιμήσει οι περισσότεροι οικονομολόγοι. Με τον τρόπο αυτόν, προσθέτει, ο πρόεδρος Τραμπ έχει βρει και έναν τρόπο υποτίμησης των αμοιβών στην εσωτερική αγορά, κάτι που ίσως να το χρειάζεται η αμερικανική οικονομία.
Αυτή αναμφίβολα είναι μια εξέλιξη που δυσκολεύει την πορεία των ευρωπαϊκών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας. Η τελευταία εξάγει προϊόντα προς τις ΗΠΑ αξίας ύψους 2 δισ. ευρώ και εισπράττει από Αμερικανούς τουρίστες περίπου 1,5 δισ. ευρώ. Τα μεγέθη αυτά δεν είναι αμελητέα.
Ωστόσο, ο πρόεδρος του ΙΟΒΕ και επικεφαλής της Elecrta Hotels, Γιάννης Ρέτσος, μιλώντας στην παρουσίαση της Ελληνικής Οικονομίας (4ο τριμ. 2025), είπε ότι ο ελληνικός τουρισμός δεν φαίνεται να πλήττεται από την ανατίμηση αυτήν. Όπως είπε χαρακτηριστικά, μέχρι στιγμής η υποτίμηση του δολαρίου έναντι του ευρώ δεν έχει ανακόψει το ρεύμα των Αμερικανών τουριστών στη χώρα μας. Πρόσθεσε όμως ότι «αν αυτό συνεχιστεί και η ισοτιμία (ευρώ-δολαρίου) φτάσει το 1,25 ή και περισσότερο, τότε είναι κάτι που πρέπει να το δούμε».
Πάντως, το στέλεχος της Electra Hotels & Resorts φάνηκε να είναι προετοιμασμένος για μια τέτοια εξέλιξη στην ισοτιμία του ευρώ έναντι του δολαρίου, σημειώνοντας ότι αυτή ήταν μια σκόπιμη πολιτική του προέδρου Τραμπ, όπως έδειξε και η κόντρα του με τη FED (Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ).
Όπως και να έχει η κατάσταση, το σίγουρο είναι ότι οι ευρωπαϊκές, και κατά συνέπεια οι ελληνικές, εξαγωγές προς τις ΗΠΑ γίνονται πιο «βαριές». «Όσοι εξάγουν και πωλούν σε δολάρια έχουν σαφώς μεγαλύτερο πρόβλημα από εκείνους που εξάγουν και πωλούν σε ευρώ», λέει ο πρόεδρος του Συνδέσμου Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος (ΣΕΒΕ), Συμεών Διαμαντίδης. Μάλιστα, σε όσους εξάγουν στις ΗΠΑ, εκτός από το +10% της τιμής του ευρώ έναντι του δολαρίου τους τελευταίους 12 μήνες, θα πρέπει να συνυπολογίσει κάποιος και το +15% στους δασμούς που επιβλήθηκαν το περασμένο καλοκαίρι, σε όλα τα εισαγόμενα προϊόντα στις ΗΠΑ από την Ευρώπη (πλην ορισμένων που έχουν ακόμη υψηλότερους δασμούς, π.χ. προϊόντα χαλκού).
Έτσι, οι συναλλαγές στις ΗΠΑ για τα ευρωπαϊκά/ελληνικά προϊόντα έχουν επιβαρυνθεί τουλάχιστον 25%, κάνοντας τα ευρωπαϊκά προϊόντα λιγότερο ελκυστικά στη μεγάλη αυτήν αγορά. Πάντως, μέχρι στιγμής οι ελληνικές εξαγωγές δεν έχουν επηρεαστεί. Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, οι ελληνικές εξαγωγές αγαθών προς τις ΗΠΑ στο 10μηνο Ιανουάριος-Οκτώβριος 20025 παρουσίασαν αύξηση 0,9%, τη στιγμή μάλιστα που την ίδια περίοδο οι συνολικές εξαγωγές αγαθών της χώρας μας μειώθηκαν κατά 3,7%.
Εν γένει στη Βόρεια Αμερική πέρυσι οι εξαγωγές ελληνικών αγαθών τονώθηκαν, αφού στον Καναδά οι πωλήσεις ελληνικών προϊόντων αυξήθηκαν κατά 3,9%. Ωστόσο, αναφερόμαστε σε πολύ μικρότερο όγκο εξαγωγών, αφού προς Καναδά οι ελληνικές εξαγωγές σε αξία ανήλθαν σε 0,27 δισ. ευρώ, έναντι 2,1 δισ. ευρώ που ήταν την ίδια περίοδο στις ΗΠΑ. Η τελευταία αγορά, επομένως, είναι πολύ πιο σημαντική για τις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις απ’ ό,τι εκείνη του Καναδά.
Όμως ουδέν κακόν αμιγές καλού. Όπως λέει ο πρόεδρος του ΣΕΒΕ, Συμεών Διαμαντίδης, ένα αποδυναμωμένο δολάριο θα βοηθήσει το έλλειμμα που έχει η χώρα στο εμπόριο αγαθών. Το ισχυρό ευρώ θεωρητικά θα μειώσει το έλλειμμα, ειδικά στις εισαγωγές αγαθών που γίνονται από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΗΠΑ κ.λπ.). Πάντως, ο ίδιος κάνει λόγο για μια ισοτιμία του ευρώ έναντι του δολαρίου έως και 1,24.
Σύμφωνα με τον ομότιμο καθηγητή του ΕΚΠΑ Παν. Πετράκη, η αγωνία δεν έχει να κάνει με την πραγματική αγορά και το εμπόριο των αγαθών, αλλά με το τι συμβαίνει στις χρηματοοικονομικές αγορές. «Εκεί είναι το θέμα», λέει χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι «πιο πολύ φόβισε τον Τραμπ το sell-off των γιαπωνέζικων ομολόγων, παρά όσα έχουν ειπωθεί και λεχθεί σε γεωπολιτικό επίπεδο μέχρι τώρα (μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης)».
Με δεδομένες, όμως, τις στοχεύσεις του προέδρου Τραμπ, που συστηματικά επιζητεί ένα αποδυναμωμένο δολάριο έναντι των βασικών νομισμάτων του πλανήτη, αυτό που τώρα μένει να φανεί είναι αν η αποδυνάμωση του δολαρίου συνεχιστεί, τι θα πράξει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Η τελευταία δείχνει να έχει τελειώσει με τις μειώσεις επιτοκίων (2% για το βασικό επιτόκιο), αλλά είναι προφανές ότι δεν θα θελήσει μια απότομη αποκλιμάκωση του δολαρίου έναντι του ευρώ.
Το παραπάνω έχει ισχυρή βάση, καθώς πολλοί αναλυτές και επενδυτές θεωρούν ότι το δολάριο πρέπει να υποτιμηθεί περαιτέρω έναντι των βασικών νομισμάτων του πλανήτη. Πολλοί δε βλέπουν περαιτέρω υποτίμηση του δολαρίου έναντι του ευρώ έως και 20% από τα σημερινά επίπεδα. Σημειώνεται ότι το 2014 η ισοτιμία του ευρώ έναντι του δολαρίου κινούνταν στη ζώνη του 1,40, ενώ παλαιότερα (2008) είχε φτάσει και στο 1,60.
